LADY DAY: THE DAY SHE DIED

     Σαν σήμερα, το 1959, έφυγε από τη ζωή η Billie Holiday. Για την ίδια μπορεί να ήταν κάποια ανακούφιση, ν' αφήσει πια μια ζωή γεμάτη αυτοκαταστροφή και ματαίωση, γι' αυτούς που την αγαπούσαν όμως, για όσους έμειναν έστω και μια φορά άφωνοι ακούγοντας τη μεταξωτή φωνή της να γλιστρά πάνω στις νότες, ήταν μια τρομερή απώλεια. Ένας απ' αυτούς ήταν ο ποιητής Φρανκ Ο' Χάρα, που ακολουθούσε τον κοφτό, αυτοσχεδιαστικό ρυθμό της τζαζ στο γράψιμό του. Στο ποίημα του "The Day Lady Died"καταγράφει όλα όσα έκανε ο ίδιος  τη μέρα που πέθανε η Billie, μικρά, ασήμαντα, τετριμμένα πράγματα, που εκτέλεσε μηχανικά κι ωστόσο θυμάται με κάθε λεπτομέρεια -γιατί ήταν η μέρα που η Lady Day πέθανε. Το ποίημα περιλαμβάνεται στη συλλογή "Lunch Poems" και, απ 'όσο ξέρω, δεν έχει μεταφραστεί στα ελληνικά.

THE DAY LADY DIED

It is 12:20 in New York a Friday

three days after Bastille day, yes

it is 1959 and I go get a shoeshine

because I will get off the 4:19 in Easthampton   

at 7:15 and then go straight to dinner

and I don’t know the people who will feed me

I walk up the muggy street beginning to sun   

and have a hamburger and a malted and buy

an ugly NEW WORLD WRITING to see what the poets   

in Ghana are doing these days

                                                        I go on to the bank

and Miss Stillwagon (first name Linda I once heard)   

doesn’t even look up my balance for once in her life   

and in the GOLDEN GRIFFIN I get a little Verlaine   

for Patsy with drawings by Bonnard although I do   

think of Hesiod, trans. Richmond Lattimore or   

Brendan Behan’s new play or Le Balcon or Les Nègres

of Genet, but I don’t, I stick with Verlaine

after practically going to sleep with quandariness

and for Mike I just stroll into the PARK LANE

Liquor Store and ask for a bottle of Strega and   

then I go back where I came from to 6th Avenue   

and the tobacconist in the Ziegfeld Theatre and   

casually ask for a carton of Gauloises and a carton

of Picayunes, and a NEW YORK POST with her face on it

and I am sweating a lot by now and thinking of

leaning on the john door in the 5 SPOT

while she whispered a song along the keyboard

to Mal Waldron and everyone and I stopped breathing

(πηγή: www.poetryfoundation.org)

Εκτός από τον Φρανκ Ο' Χάρα και τον Έρικ Χομπσμπάουμ, φόρο τιμής στη Billie Holiday έχουν αποδώσει κι άλλοι, μεταξύ των οποίων ο Lou Reed και οι U2.

Υ.Γ.: Αυτό το ποστ δημιουργήθηκε με βάση τα σχόλια (αγαπημένων!) αναγνωστών του bibliokult σε ένα από τα πρώτα ποστ του μπλογκ για το βιβλίο "Billie Holiday:η κυρία τραγουδάει τα μπλουζ".

ΚΟΥΙΖ: ΑΠΟ ΠΟΙΑ ΒΙΒΛΙΑ ΕΙΝΑΙ ΕΜΠΝΕΥΣΜΕΝΑ ΤΑ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΤΡΑΓΟΥΔΙΑ;

     Πολλές φορές ένα βιβλίο δίνει την έμπνευση για ένα σενάριο ταινίας και κάποιες -λιγότερες- για ένα τραγούδι. Παρακάτω λοιπόν παραθέτονται τίτλοι γνωστών τραγουδιών των οποίων οι στίχοι είναι εμπνευσμένοι από γνωστά βιβλία. Ποια είναι αυτά; Οι απαντήσεις (που όπως πάντα βρίσκονται στα σχόλια) μας δίνουν και μια μικρή ιδέα για τις αναγνωστικές προτιμήσεις αγαπημένων καλλιτεχνών.

1. Sympathy for the devil -Rolling Stones
2. White Rabbit - Jefferson Airplane
3. Misty Mountains - Led Zeppelin
4. Δεν Ήταν Νησί - Μάνος Χατζιδάκις
5. Superman - David Bowie
6. Venus In Furs - Velvet Underground
7. Killing an Arab - The Cure
8. Banga - Patti Smith
9. 2+2=5 - Radiohead
10. Ulysses - Franz Ferdinand

ΕΚΛΕΚΤΙΚΕΣ ΣΥΓΓΕΝΕΙΕΣ: EDGAR ALLAN POE, LOU REED, LORENZO MATTOTTI

     Στο προηγούμενο post, η Patti Smith ανέφερε τον Lou Reed και τη συμβολή του στη διερεύνηση της σχέσης ποίησης και ροκ εντ ρολ, οπότε το μυαλό μου πήγε αμέσως στη δουλειά που έκανε το 2003 πάνω στο έργο του Edgar Allan Poe, αναμειγνύοντας τον ερεβώδη λόγο του συγγραφέα με τον δικό του σκοτεινό ήχο και καταφέρνοντας, με λίγη βοήθεια από τους φίλους του (Laurie Anderson, David Bowie, Ornette Coleman και άλλους), ν' αποδώσει με στοιχειωτικό τρόπο κάποια από τα γνωστότερα έργα του, όπως "Η Πτώση Του Οίκου Των Άσερ", "Η Μαρτυριάρα Καρδιά" και βέβαια"Το Κοράκι". Η σύμπραξη αυτή ολοκληρώθηκε με τη συνοδευτική έκδοση ενός graphic novel δια χειρός Lorenzo Mattotti, του ιδιοφυούς Ιταλού καλλιτέχνη που πριν λίγο καιρό συνυπέγραψε με τον Neil Gaiman μια εξαιρετική έκδοση του Hansel και Gretel. Οι εικόνες του, σαν αναδυόμενες από τον ζόφο του ασυνείδητου, αποδίδουν άψογα την απεγνωσμένη ατμόσφαιρα του έργου του Πόε και συμπληρώνουν με τον εκφραστικότερο τρόπο το πόνημα του Lou Reed.

(πηγή: 50watts.com/The-Raven)

Η PATTI SMITH ΣΤΟ ΚΛΕΙΣΙΜΟ ΤΟΥ CBGB'S

   

     Τα δύο προηγούμενα ποστ είχαν σχέση με την Patti Smith κι αυτό δεν ήταν τυχαίο, μιας και πρόσφατα τελείωσα το αυτοβιογραφικό βιβλίο της Just Kids, που μιλά για τη σχέση της με τον Robert Mapplethorpe, μια σχέση που ξεκίνησε ως έρωτας και στη συνέχεια μεταμορφώθηκε σε μια βαθιά φιλία. Το βιβλίο είναι μεθυστικό: δείχνει πως ήταν να ζει κανείς στη Νέα Υόρκη τη δεκαετία του '70, όντας νεαρός καλλιτέχνης με πάρα πολλά όνειρα και πάρα πολύ λίγα χρήματα, εκστατικά πεινασμένος για νέες εμπειρίες, που προσφέρονταν αφειδώς -αρκεί να είχες το θάρρος να βουτήξεις μέσα τους. Αυτό που περίμενα περισσότερο να διαβάσω ήταν η εποχή του CBGB's, του μέρους όπου γεννήθηκε το αμερικάνικο πανκ.- κι αυτό γιατί η πιο έντονη εικόνα της Patti Smith στο μυαλό μου είναι ν' απαγγέλλει στη σκηνή του κλαμπ τον στίχο "Jesus died for somebody's sins but not mine". Ωστόσο, δεν αφιερώνει πολλές γραμμές του βιβλίου στο CBGB's, ενώ αντίθετα γράφει πολλά για την εποχή που έμενε σ' ένα άλλο ένα θρυλικό μέρος του νεοϋορκέζικου αντεργκράουντ, το Chelsea Hotel, το "κουκλόσπιτο στη ζώνη του λυκόφωτος" όπως το αποκαλεί -και πρόκειται μάλιστα για τις ωραιότερες σελίδες του βιβλίου.
     Ας δούμε όμως τι γράφει για το CBGB's και μετά ας δούμε και πώς το αποχαιρέτισε την τελευταία βραδιά πριν κλείσει για να γίνει -o tempora o mores!- πανάκριβο κατάστημα ρούχων: "Το CBGB ήταν το ιδανικό μέρος για ν' ακουστεί ένα εγερτήριο σάλπισμα. Ήταν ένα κλαμπ από τη μεριά των περιθωριακών και τραβούσε μια παράξενη φυλή που καλωσόριζε καλλιτέχνες ακόμη ατραγούδιστους. Το μόνο πράγμα που ο Hilly Krystal ζητούσε από κείνους που έπαιζαν εκεί ήταν να είναι καινούριοι. Υπάρχουν πολλά πράγματα που θυμάμαι από αυτή την εποχή: η μυρωδιά του κάτουρου και της μπύρας. Οι περίπλοκες διαδρομές της κιθάρας του Richard Loyd και του Tom Verlaine, καθώς αποκορυφώνουν το Kingdom Come. Να παίζω μια εκδοχή του Land που ο Lenny αποκαλούσε πύρινη ζώνη, με τον Johnny να βάζει φωτιά καθώς έτρεχε προς εμένα από την όξινη νύχτα όπου βασίλευαν τα άγρια αγόρια, από το κλειδωμένο ερμάρι σε μια θάλασσα από δυνατότητες που διοχετεύονταν από τα μυαλά του Robert και του William που κάθονταν μπροστά μας. Η παρουσία του Lou Reed, του οποίου η εξερεύνηση της σχέσης ποίησης και ροκ εντ ρολ μας βοήθησε όλους πολύ. Η λεπτή γραμμή ανάμεσα στη σκηνή και τους ανθρώπους και τα πρόσωπα όλων αυτών που μας στήριζαν. Και το τέλος κάθε νύχτας, καθώς στεκόμουν μπροστά στην τέντα με τα πύρινα γράμματα CBGB& OMFG, παρακολουθώντας τα αγόρια να φορτώνουν τον ταπεινό εξοπλισμό μας στο πίσω μέρος του Impala '64 του Lenny."

Η LAURIE ANDERSON ΓΡΑΦΕΙ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΥΝΤΡΟΦΟ ΤΗΣ ΖΩΗΣ ΤΗΣ, ΤΟΝ LOU REED

     Ενώ σκόπευα να συνεχίσω με μερικά ακόμη "ρώσικα" post, αποφάσισα να κάνω ένα μικρό διάλειμμα, για κάτι που ΈΠΡΕΠΕ απαραιτήτως ν' ανεβάσω στο μπλογκ. Είναι το πρώτο μέρος από ένα κείμενο που έγραψε η Laurie Anderson για τον επί 21 χρόνια σύντροφό της, τον Lou Reed, στο Rolling Stone αυτού του μήνα. Θα παραλείψω το δεύτερο μέρος που μιλάει για την αρρώστια και τον θάνατο, θα το κάνω όπως στις παλιές ελληνικές ταινίες που όλα τελειώνουν με ένα γάμο και ζήσαν αυτοί καλά κι εμείς καλύτερα. Όσα γράφει πάντως είναι όμορφα και συγκινητικά, χωρίς μελοδραματισμούς και χωρίς μεγάλα λόγια. Δύο άνθρωποι που ένωσαν τις πορείες τους κι έζησαν μια, όχι ιδανική, αλλά γεμάτη ζωή ως το τέλος.

      Γνώρισα τον Λου στο Μόναχο, όχι στη Νέα Υόρκη. Ήταν το 1992, και παίζαμε κι οι δύο στο Kristallnacht Festival του John Zorn, το οποίο τιμούσε την επέτειο της "Νύχτας των Κρυστάλλων", το 1938, που σηματοδότησε την έναρξη του Ολοκαυτώματος. [...]
     Ο John ήθελε να γνωριστούμε μεταξύ μας και να παίξουμε μαζί στη σκηνή, σε αντίθεση με τη συνήθη "βγαλ' τους έξω και μετά βαλ' τους μέσα" πρακτική των φεστιβάλ. Γι' αυτό ο Λου μου ζήτησε να διαβάσω κάτι με τη μπάντα του. Το έκανα και ήταν δυνατό και έντονο και πολύ διασκεδαστικό. Μετά την παράσταση, ο Λου είπε, "Το έκανες ακριβώς όπως το κάνω κι εγώ!" Γιατί χρειαζόταν εμένα να κάνω κάτι που θα μπορούσε εύκολα να κάνει εκείνος, δεν ήταν ξεκάθαρο, αλλά σίγουρα το εννοούσε ως κομπλιμέντο. Μου άρεσε από την πρώτη στιγμή αλλά με εξέπληξε το ότι δεν είχε βρετανική προφορά. Για κάποιο λόγο πίστευα ότι οι Velvet Underground ήταν Βρετανοί και δεν είχα παρά μια ασαφή ιδέα για το τι έκαναν (ξέρω, ξέρω). Ήμουν από έναν άλλο κόσμο. [...]
     Όπως αποδείχτηκε, ο Λου κι εγώ δεν μέναμε μακριά ο ένας από τον άλλο στη Νέα Υόρκη και μετά το φεστιβάλ, ο Λου πρότεινε να βγούμε μαζί. Νομίζω ότι του άρεσε όταν είπα "Ναι! Οπωσδήποτε! Είμαι σε περιοδεία, αλλά όταν επιστρέψω -για να δούμε, σε τέσσερις περίπου μήνες από τώρα- σίγουρα να βρεθούμε." Αυτό τράβηξε για λίγο καιρό και τελικά ρώτησε αν ήθελα να πάμε στο Συνέδριο της Κοινότητας Μηχανικών Ήχου (Audio Engineering Society Convention). Είπα ότι θα πήγαινα έτσι κι αλλιώς κι ότι θα τον συναντούσα στα μικρόφωνα. Το Συνέδριο Μηχανικών Ήχου είναι το καλύτερο και μεγαλύτερο μέρος για να χαζέψεις νέο εξοπλισμό και περάσαμε ένα χαρούμενο απόγευμα κοιτώντας ενισχυτές και καλώδια. Δεν είχα ιδέα ότι επρόκειτο για ραντεβού, αλλά όταν πήγαμε για καφέ μετά από αυτό, είπε "Θα'θελες να δούμε καμιά ταινία;" Ναι αμέ. "Και μετά απ' αυτό, να πάμε για φαγητό;" ΟΚ. "Και μετά να περπατήσουμε λιγάκι;" Εμ... Από τότε και στο εξής, δεν χωρίσαμε, στην πραγματικότητα, ποτέ.
     Ο Λου κι εγώ παίζαμε μουσική μαζί, γίναμε καλύτεροι φίλοι και μετά αδελφές ψυχές, ταξιδέψαμε, ακούσαμε και κάναμε κριτική ο ένας στη δουλειά του άλλου, ασχοληθήκαμε με διάφορα πράγματα μαζί (κυνήγι πεταλούδας, διαλογισμός, καγιάκ). Επινοήσαμε γελοία αστεία. Κόψαμε το κάπνισμα 20 φορές. Μάθαμε να κρατάμε την αναπνοή μας κάτω από το νερό. Πήγαμε στην Αφρική. Τραγουδήσαμε όπερα  σε ασανσέρ. Γίναμε φίλοι με παράξενα άτομα. Ακολουθούσαμε ο ένας τον άλλο στις περιοδείες όποτε μπορούσαμε. Πήραμε ένα γλυκό σκυλάκι που έπαιζε πιάνο. Μοιραστήκαμε ένα σπίτι χωριστό από τους δικούς μας χώρους. Προστατεύαμε κι αγαπούσαμε ο ένας τον άλλο. Βλέπαμε πάντα πολλή τέχνη και μουσική και θεατρικά έργα και παραστάσεις και τον παρακολουθούσα ν' αγαπά και να εκτιμά άλλους καλλιτέχνες και μουσικούς. Ήταν πάντα τόσο γενναιόδωρος. Ήξερε πόσο δύσκολο ήταν. Αγαπούσαμε τη ζωή μας στο West Village και τους φίλους μας. Τελικά, κάναμε ό, τι καλύτερο μπορούσαμε.
     Όπως πολλά ζευγάρια, ο καθένας μας δημιούργησε τρόπους για να υπάρχει -στρατηγικές και μερικές φορές συμβιβασμούς, που μας έδιναν τη δυνατότητα να είμαστε μέρος ενός ζευγαριού. Μερικές φορές χάναμε λίγο παραπάνω από ό, τι μπορούσαμε να δώσουμε ή παραδινόμασταν υπερβολικά ή νιώθαμε εγκαταλελειμμένοι. Μερικές φορές θυμώναμε πραγματικά. Αλλά ακόμη κι όταν ήμουν τρελή από θυμό, ποτέ δε βαριόμουν. Μάθαμε να συγχωρούμε ο ένας τον άλλο. Και, με κάποιο τρόπο, για 21 χρόνια, τα μυαλά μας κι οι καρδιές μας μπλέχτηκαν μαζί. 
     Ήταν άνοιξη του 2008 όταν περπατούσα σ'ένα δρόμο στην Καλιφόρνια, νιώθοντας αυτολύπηση και μιλώντας στο κινητό με τον Λου. "Υπάρχουν τόσα πράγματα που ήθελα να κάνω και ποτέ δεν έκανα" είπα.

"Όπως;"

"Ξέρεις, ποτέ δεν έμαθα γερμανικά, ποτέ δε σπούδασα Φυσική, ποτέ δεν παντρεύτηκα."

"Γιατί δεν παντρευόμαστε;" ρώτησε. "Θα σε συναντήσω στα μισά. Θα έρθω στο Κολοράντο. Τι λες για αύριο;"

"Δε νομίζεις ότι αύριο είναι πολύ νωρίς;"

"Όχι, δεν το νομίζω."

[...]

Υ.Γ. Όταν πέθανε ο Lou Reed, δεν έγραψα τίποτα στο μπλογκ, αλλά στενοχωρήθηκα σαν να πέθανε ένας παλιός γνωστός που τον συμπαθούσα. Θυμάμαι την πρώτη φορά που άκουσα τη φωνή του στο ραδιόφωνο. Ήταν καλοκαίρι του 1993 και το τραγούδι ήταν το "I'm waiting for my man". Η Εθνική Πινακοθήκη είχε τότε μια έκθεση για τον Andy Warhol, οπότε ο ραδιοφωνικός παραγωγός μιλούσε για το Factory, τους Velvet Underground κι ένα σωρό άλλα πράγματα, θαυμαστά για μια έφηβη που ζούσε σ'ένα αθηναϊκό προάστειο στις αρχές της δεκαετίας του 90 και ποτέ δεν είχε περπατήσει στην άγρια πλευρά. Ήταν η εποχή που είχα αρχίσει να συνειδητοποιώ ότι αυτό ήταν το πιο μεγάλο δώρο που μπορούσαν να μου προσφέρουν οι μουσικές, τα βιβλία και οι ταινίες: τη δυνατότητα να βγαίνω έξω από τα στενά περιθώρια της δικής μου ζωής, να γνωρίζω άλλους τόπους, άλλες εποχές κι άλλους ανθρώπους, πολύ κοντά και πολύ μακριά από μένα κι έτσι να διαστέλω τα όρια της ύπαρξής μου. Αντίο Lou Reed.