Η ΣΦΑΓΗ ΤΟΥ ΛΑΝΤΛΟΟΥ

     Σε κάποια από τα πρώτα post αυτού του blog, είχα κάνει ένα αφιέρωμα στον Woody Guthrie κι ένα από τα τραγούδια που είχα ανεβάσει ήταν το "The Ludlow Massacre". Δεν ήξερα σε ποιο γεγονός αναφερόταν το τραγούδι, ώσπου μια φίλη άρχισε να μου μιλάει για τη σφαγή του Λάντλοου, τον Λούη Τίκα και τους Wobblies. Τίποτε απ' αυτά δε μου ήταν γνωστό, οπότε αποφάσισα να μάθω περισσότερα, ξεκινώντας την αναζήτηση από το internet. Το πρώτο πράγμα που βρήκα ήταν ένα σύντομο βίντεο με τον Howard Zinn να λέει ότι, όταν άκουσε το τραγούδι του Woody Guthrie για τη σφαγή του Λάντλοου, επηρεάστηκε τόσο, που άρχισε αμέσως την έρευνα στα ράφια της βιβλιοθήκης -κι αυτή η έρευνα κατέληξε στη διπλωματική του εργασία για το μεταπτυχιακό του στο Κολούμπια. Μόνο και μόνο το ότι ο Howard Zinn είχε ασχοληθεί με τη σφαγή του Λάντλοου ήταν για μένα αρκετό, γιατί, αν δεχτούμε αυτό που λεει ο Σάλιντζερ στο "Φύλακα στη Σίκαλη", ότι δηλαδή "γνώρισμα του ανώριμου ανθρώπου είναι πως θέλει να πεθάνει ευγενικά για μια υπόθεση, γνώρισμα του ώριμου ανθρώπου είναι πως θέλει να ζήσει ταπεινά γι' αυτήν", τότε ο Howard Zinn είναι ο ήρωάς μου. Για το παρακάτω κείμενο, λοιπόν, που μιλάει για τη σφαγή του Λάντλοου, έχω αντλήσει τις πληροφορίες από το βιβλίο του Howard Zinn "H Ιστορία του Λαού των Ηνωμένων Πολιτειών", που κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Αιώρα. Ήταν δώρο του πατέρα μου για τα περσινά Χριστούγεννα κι είναι τώρα ένα από τα πιο πολύτιμα βιβλία στη βιβλιοθήκη μου.

     Το Σεπτέμβριο του 1913, 11.000 ανθρακωρύχοι, κυρίως ελληνικής, ιταλικής και σερβικής καταγωγής, που δούλευαν σε μια εταιρεία της οικογένειας Ροκφέλερ στο Νότιο Κολοράντο, κατέβηκαν σε απεργία, με αφορμή το φόνο ενός ηγέτη τους. Από την αρχή της απεργίας, έγινε έξωση στους απεργούς από τα σπίτια τους, οπότε έστησαν σκηνές στους παρακείμενους λόφους και συνέχισαν από εκεί τον αγώνα τους. Για να τους αντιμετωπίσει, ο Ροκφέλερ προσέλαβε μπράβους από το πρακτορείο Baldwin -Felts Detective Agency, οι οποίοι επιτέθηκαν στους απεργούς με πολυβόλα, χωρίς όμως να καταφέρουν να σταματήσουν την απεργία. Οι απεργοί συνέχισαν τον αγώνα τους και μάλιστα κατάφεραν να αναχαιτίσουν ένα θωρακισμένο τρένο που μετέφερε απεργοσπάστες. Μετά από αυτό, ο κυβερνήτης του Κολοράντο αποφάσισε να φέρει την Εθνοφρουρά κι ο Ροκφέλερ συμφώνησε να πληρώνει τους μισθούς της. Τα μέλη της Εθνοφρουράς χτυπούσαν τους απεργούς και τους συλλάμβαναν κατά εκατοντάδες, χωρίς όμως αποτέλεσμα. Όταν πέρασε ακόμα κι ο σκληρός χειμώνας του 1913- 1914, έγινε φανερό ότι χρειάζονταν άλλου είδους μέτρα για να μπει ένα τέλος στην απεργία.
     Τον Απρίλιο του 1914, ένα πολυβόλο της Εθνοφρουράς άρχισε να χτυπά τις σκηνές του καταυλισμού Λάντλοου, του μεγαλύτερου καταυλισμού των απεργών, όπου διέμεναν περισσότερα από 1.000 άτομα, άντρες, γυναίκες και παιδιά. Οι απεργοί αντεπιτέθηκαν αλλά ο αρχηγός τους, ο Κρητικός Λούης Τίκας, αφού πείστηκε με δόλο να συναντήσει στρατιώτες της Εθνοφρουράς προκειμένου να διαπραγματευτεί μαζί τους, δολοφονήθηκε με άγρια χτυπήματα. Το βράδυ, τα μέλη της Εθνοφρουράς μπήκαν στον οικισμό με πυρσούς και έβαλαν φωτιά. Οι οικογένειες των απεργών κατέφυγαν στους γύρω λόφους, ενώ 13 άτομα σκοτώθηκαν από τους πυροβολισμούς. Την επόμενη μέρα, ένας εργάτης που περνούσε τηλεφωνικά καλώδια στην ερειπωμένη περιοχή του Λάντλοου, ανασήκωσε ένα σιδερένιο κάλυμα που σκέπαζε ένα λάκκο και ανακάλυψε τα απανθρακωμένα πτώματα 11 γυναικών και 2 παιδιών.
     Τα νέα διαδόθηκαν γρήγορα και στην περιοχή κατέφθασαν οπλισμένοι ανθρακωρύχοι, οι οποίοι κατέστρεψαν τα ορυχεία, σκότωσαν τους φύλακες και ανατίναξαν τις στοές. Αρκετοί στρατιώτες που είχαν διαταγή να μεταβούν στην περιοχή για να καταπνίξουν τις ταραχές, αρνήθηκαν να πάνε, δηλώνοντας ότι δε θα συμμετάσχουν στη δολοφονία παιδιών και γυναικών, ενώ σ' όλη τη χώρα γίνονταν διαδηλώσεις. Το αίτημα του κυβερνήτη του Κολοράντο για αποστολή ομοσπονδιακών στρατευμάτων με σκοπό την καταστολή της απεργίας, έγινε δεκτό. Μόλις κατέφθασαν τα στρατεύματα, η απεργία άρχισε να διαλύεται. 66 άνδρες, γυναίκες και παιδιά είχαν σκοτωθεί. Κανένας εθνοφρουρός ή φρουρός των ορυχείων δεν κατηγορήθηκε ποτέ για τους φόνους αυτούς.
     Αυτή ήταν η σφαγή του Λάντλοου, που έγινε τραγούδι από τον Γούντι Γκάθρι και έδωσε το θέμα στον Χάουαρντ Ζιν για τη διπλωματική του εργασία. Μια απεργία που έληξε άδοξα και τραγικά, όπως γίνεται με τους περισσότερους αγώνες. Δεν ήταν όμως μάταιη, όπως μάταιος δεν είναι κανένας αγώνας, ειδικά όταν συνεχίζει να εμπνέει τα καλύτερα μυαλά των επόμενων γενιών.

HOBO Ή ΑΛΛΙΩΣ SUPERTRAMP !

 

     Κάποια από τα παραπάνω σύμβολα τα είδα πρώτη φορά πέρσι, σ' ένα επεισόδιο της σειράς Mad Men (αν δε γνωρίζετε τη σειρά, πραγματικά θλίβομαι: χάνετε ό, τι καλύτερο στην τηλεόραση αυτή τη στιγμή. Εγώ στη θέση σας, μόνο και μόνο από ντροπή για την άγνοιά μου, θα κατέβαζα όλα τα επεισόδια και θα οργάνωνα μαραθώνιο τηλεθέασης!). Σ' αυτό το επεισόδιο λοιπόν, ο Don Draper (ο πρωταγωνιστής) θυμάται έναν hobo, τον οποίο είχε φιλοξενήσει ο πατέρας του στο σπίτι όταν ο Don ήταν μικρός και του είχε δείξει αυτά τα σύμβολα. Καθώς έγραφα για τον Woody Guthrie, θυμήθηκα αυτή τη σκηνή και άρχισα να αναζητώ πληροφορίες γι' αυτούς τους τύπους και τα παράξενα σύμβολά τους, ώσπου, στη σπηλιά του Αλή-Μπαμπά που ονομάζεται ίντερνετ, βρήκα αυτόν τον πίνακα με τα σύμβολα και το νόημά τους. Ποιοι ήταν όμως οι hoboes και γιατί μου τους θύμισε ο Woody Guthrie; Οι hoboes ήταν περιπλανώμενοι εργάτες που γύριζαν την Αμερική αναζητώντας δουλειά αλλά όχι μόνιμη εργασία. Ήταν ελεύθερα πνεύματα που δεν τους ταίριαζε η μονιμότητα και η ρουτίνα αλλά προτιμούσαν τους κινδύνους της ζωής στο ύπαιθρο και τον ανοιχτό ορίζοντα της αχανούς χώρας των Ηνωμένων Πολιτειών. Εμφανίστηκαν στα τέλη του 19ου αιώνα και πλήθυναν στη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης για ευνόητους λόγους. Πολλά τραγούδια γράφτηκαν γι' αυτούς, μεταξύ των οποίων και το hobo's lullaby του Woody.

     Ο πιο γνωστός hobo είναι ίσως ο W.H. Davies, Ουαλός ποιητής, από τους πιο δημοφιλείς της εποχής του, που έγραψε το βιβλίο "the autobiography of a supertramp", όπου περιγράφει τις περιπλανήσεις του ως hobo στην Αμερική από το 1893 ως το 1899. Ο Davies γεννήθηκε στην Ουαλία το 1871. Πολύ νωρίς έμεινε ορφανός και τον μεγάλωσαν οι παππούδες του. Από την εφηβική ήδη ηλικία έδειξε παραβατική συμπεριφορά κάνοντας μικροκλοπές και δε μπορούσε να μείνει για πολύ καιρό σε μια δουλειά. Αποφάσισε λοιπόν να τα παρατήσει και να διασχίσει τον Ατλαντικό για να πάει στην Αμερική, ταξίδι που έκανε αρκετές φορές και αργότερα στη ζωή του, συχνά συνοδεύοντας κοπάδια ζώων. Με το που έφτασε, γνώρισε έναν hobo ονόματι Brum, κοντά στον οποίο έμαθε πώς να πηδάει πάνω σ' ένα τρένο εν κινήσει, πώς να ζητιανεύει, πώς να βρίσκει καταφύγιο στη φυλακή όταν πιάνουν τα μεγάλα κρύα και βέβαια, τα περίφημα σύμβολα. Η σταδιοδρομία του ως hobo ή αλλιώς supertramp έληξε άδοξα όταν, παρακινημένος από τον πυρετό του χρυσού, προσπάθησε να πάει στο Κλόνταϊκ αλλά είχε ένα ατύχημα στο πόδι καθώς προσπαθούσε να ανεβεί στο κινούμενο τρένο και τελικά του το έκοψαν. Μετά από αυτό, γύρισε στη Βρετανία, όπου, αφού αλήτεψε κι εκεί για λίγο, άρχισε να εκδίδει τα ποιήματά του και τελικά έγινε διάσημος ποιητής. 

     Το βιβλίο, που εκδόθηκε το 1908 και περιλαμβάνει έναν πρόλογο από τον George Bernard Shaw, θυμίζει το έργο του Jack London και του Jack Kerouac, καθώς αποπνέει την άγρια χαρά της ελευθερίας που χαρίζει η ζωή στο δρόμο. Τι είναι άραγε εκείνο που έκανε αυτούς τους συγγραφείς αλλά και καλλιτέχνες όπως ο Woody Guthrie και ο  Bob Dylan και απλούς ανθρώπους να ριχτούν στην περιπέτεια της περιπλάνησης και να την υμνήσουν στα καλύτερα έργα τους; Η απεραντοσύνη της χώρας τους, που τους καλούσε να την εξερευνήσουν; η ίδια η ιστορία του λαού τους, που είναι η ιστορία ανθρώπων που έφυγαν από τη χώρα τους αναζητώντας το άγνωστο; Το ανήσυχο πνεύμα τους πάνω απ' όλα; Δεν ξέρω...Ξέρω όμως ότι, όπως κάθομαι στο σπίτι μου, παραδομένη στη ρουτίνα της δουλειάς, τα βιβλία τους και οι μουσικές τους με κάνουν να ονειρεύομαι και να γίνομαι για λίγο συνοδοιπόρος τους. Φιλιά πολλά!

Υ.Γ. 1: Ναι, σωστά το μαντέψατε, το συγκρότημα Supertramp έχει πάρει το όνομά του από τον τίτλο του βιβλίου.

Υ.Γ. 2: Και ακόμα μια φορά σωστά! Ο Christopher McCandless, υπαρκτό πρόσωπο και ήρωας της ταινίας του Sean Penn "Into the Wild", πήρε το ψευδώνυμο Alexander Supertramp εμπνευσμένος από το βιβλίο. Ας ακούσουμε λοιπόν κι ένα τραγούδι από την ταινία (αφορμή ψάχνω!), της οποίας το soundtrack έχει γράψει μια άλλη μεγάλη μου αγάπη, ο Eddie Vedder.

 

WOODY GUTHRIE (3)

     Τελικά ο ασθενής ανάρρωσε και μπορούμε να περάσουμε στο τρίτο και τελευταίο μέρος του αφιερώματος στον Woody Guthrie: Μιας και δε μπορούσε να μείνει για πολύ σε ένα μέρος, το 1940 έφυγε για τη Νέα Υόρκη. Εκεί ηχογράφησε πολλούς δίσκους και γνωρίστηκε με καλλιτέχνες , προοδευτικούς διανοούμενους και μέλη αριστερών οργανώσεων. Μαζί με άλλους  μουσικούς σχημάτισε μια μπάντα, τους Almanac Singers, με τους οποίους έγραψε πληθώρα τραγουδιών προωθώντας τον αγώνα κατά του φασισμού και τον συνδικαλισμό. Σύντομα έφερε στη Νέα Υόρκη και την οικογένειά του.
     Παρά την επιτυχία, ούτε εκεί μπόρεσε να μείνει πολύ καιρό. Συνέχισε τις περιπλανήσεις, πράγμα που του κόστισε το πρώτο του διαζύγιο. Γυρίζοντας πίσω στη Νέα Υόρκη, γνώρισε μια νεαρή χορεύτρια, τη Marjorie Mazia, με την οποία συμφωνούσαν στην πολιτική ιδεολογία και τον τρόπο ζωής. Αυτή ήταν η πιο δημιουργική περίοδος της ζωής του: έγραψε το πρώτο του βιβλίο “Bound for Glory”, ένα ημι-αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα για τα χρόνια της Μεγάλης Αμμοθύελλας, καθώς και πολλά ποιήματα και έδωσε στη δημοσιότητα πολλά σκίτσα και πίνακές του.  Το 1945 παντρεύτηκε τη Marjorie και έκανε μαζί της 4 παιδιά, εκ των οποίων το ένα, η κόρη του Cathy,  πέθανε σε πυρκαγιά, όπως και η αδερφή του χρόνια νωρίτερα.

      Στα τέλη της δεκαετίας του ’40, η συμπεριφορά του άρχισε να γίνεται περίεργη: είχε βίαια ξεσπάσματα και κυκλοθυμική συμπεριφορά, που δημιουργούσε ένταση στην προσωπική και επαγγελματική του ζωή.  Ήταν τα πρώτα συμπτώματα μιας σπάνιας νευρολογικής ασθένειας, της νόσου του Χαντινγκτον, που είχε οδηγήσει 30 χρόνια νωρίτερα και τη μητέρα του στο ψυχιατρείο και, τελικά, στο θάνατο. Τρομοκρατημένος απ’ αυτό που του συνέβαινε, αποφάσισε να απομακρυνθεί από την οικογένειά του και να πάει στην Καλιφόρνια. Εκεί γνώρισε την τρίτη του γυναίκα, Anneke  van Kirk, με την οποία απέκτησε μια κόρη.

     Στα τέλη της δεκαετίας του ’40 και τις αρχές της δεκαετίας του ’50, ο αντικομμουνισμός στην Αμερική κορυφώθηκε. Οι αριστεροί και γενικότερα οι προοδευτικοί Αμερικάνοι, κυρίως όσοι δούλευαν στο χώρο του θεάματος,  μπήκαν στη μαύρη λίστα και υπέστησαν διώξεις.  Ο Woody ήταν ένας απ’ αυτούς που στοχοποιήθηκαν. Αποφάσισε λοιπόν να πάει στη Φλόριντα, όπου ο φίλος του Stetson Kennedy προσέφερε καταφύγιο σε καλλιτέχνες που βρίσκονταν στη μαύρη λίστα. Εκεί ο Woody έγραψε μια σειρά από τραγούδια που σχετίζονταν με το ρατσισμό αλλά και την οικολογία και ξεκίνησε να γράφει άλλο ένα βιβλίο.

     Σιγά σιγά όμως η κατάστασή του επιδεινωνόταν. Σε μια σειρά ταξιδιών μαζί με την Anneke, τα ξεσπάσματά του γίνονταν όλο και πιο συχνά, όλο και πιο  βίαια και χρειαζόταν νοσηλεία. Οι γιατροί τον ταλαιπωρούσαν με λανθασμένες διαγνώσεις που εκτείνονταν από αλκοολισμό μέχρι σχιζοφρένεια, ώσπου, στα μέσα της δεκαετίας του ’50, εισήχθη στο ψυχιατρικό νοσοκομείο Greystone και διαγνώστηκε ότι πάσχει από την ανίατη, κληρονομική νόσο του Χάντινγκτον. Όσα χρόνια έμεινε στο νοσοκομείο ήταν κοντά του η δεύτερη γυναίκα του Marjorie και τα παιδιά του, καθώς και αρκετοί νέοι μουσικοί που τον θαύμαζαν. Ανάμεσα τους ήταν η Joan Baez και ο Bob Dylan. Πολλές φορές έπαιρναν μαζί τους τις κιθάρες τους και του έπαιζαν μουσική για να τον ευχαριστήσουν. Τελικά πέθανε στις 3 Οκτωβρίου 1967, αφήνοντας πίσω του 3.000 τραγούδια, 2 βιβλία, ποιήματα, εικαστικά έργα και άρθρα.

Ο Bob Dylan εκδήλωσε το θαυμασμό αλλά και την ευγνωμοσύνη του στον Woody, γράφοντας γι' αυτόν ένα τραγούδι που μπήκε στον πρώτο του δίσκο, το 1962, το συγκινητικό song to Woody. Παρακάτω επιχείρησα να το μεταφράσω. Φιλιά πολλά!

Είμαι εδώ έξω, χίλια μίλια μακριά απ’ το σπίτι,

Περπατώντας ένα δρόμο που κι άλλοι έχουν περπατήσει

Βλέπω έναν καινούριο κόσμο από πράγματα κι ανθρώπους

Ακούω φτωχούς και χωριάτες και πρίγκιπες και βασιλιάδες

Εϊ, Woody Guthrie, σου’ γραψα ένα τραγούδι

Για έναν αστείο παλιό κόσμο που έρχεται

Μοιάζει άρρωστος και πεινασμένος, είναι κουρασμένος και διαλυμένος

Μοιάζει σαν να πεθαίνει κι ωστόσο  μόλις  έχει γεννηθεί

Εϊ, Woody Guthrie, όμως ξέρω ότι ξέρεις

Όλα όσα λέω κι ακόμα περισσότερα

Σου τραγουδώ το τραγούδι αλλά δεν μπορώ, εσύ έχεις τραγουδήσει αρκετά,

Γιατί δεν είναι πολλοί οι άντρες που' χουν κάνει αυτά που εσύ έχεις κάνει

Στην υγειά του Cisco και του Sonny και του Lead belly

Κι όλων των καλών ανθρώπων που ταξίδεψαν μαζί σου

Στην υγειά των καρδιών και των χεριών  των ανδρών

Που έρχονται με τη σκόνη και φεύγουν με τον άνεμο

Θα φύγω αύριο, αλλά θα μπορούσα να φύγω και σήμερα

Κάπου, κάποια μέρα, στο δρόμο,

Το τελευταίο πράγμα που θα’ θελα να κάνω

Είναι να πω πως έκανα κι εγώ πολλά ταξίδια