ΤΑ ΑΓΑΠΗΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ PATTI SMITH

     Είναι η πρώτη φορά από τότε που ξεκίνησα το μπλογκ που πέρασαν τόσες μέρες χωρίς να γράψω τίποτα. Δεν είναι ότι βρισκόμουν σε ταξίδι μακρινό ούτε ότι μου συνέβη κάτι τρομερό, απλώς δεν είχα καμία όρεξη να σταθώ μπροστά από την οθόνη του υπολογιστή. Βαριόμουν αφόρητα να ρίξω έστω και μια ματιά σε οποιαδήποτε σελίδα στο ίντερνετ, οπότε ο υπολογιστής έμενε κλειστός -αυτό θα πει αποτοξίνωση! Σήμερα όμως στρώθηκα να γράψω, καθότι έχει έρθει στην Αθήνα η αγαπημένη Patti Smith και νιώθω πως χρειάζεται να την τιμήσω -πέρα από το ότι θα πάω στη συναυλία- και μέσα από το μπλογκ. Επειδή λοιπόν είναι και η ίδια συγγραφέας (το βιβλίο της Just Kids κυκλοφορεί και στα ελληνικά από τις εκδόσεις Κέδρος με τον τίτλο Πάτι και Ρόμπερτ) και πάνω απ' όλα επειδή αγαπά πολύ το διάβασμα και τα βιβλία, είπα να μεταφέρω εδώ ένα ποστ του open culture, όπου η Smith δημοσιεύει μια λίστα με τα αγαπημένα της βιβλία. Υπάρχει βέβαια ο λατρεμένος της Ρεμπώ, οι μπιτ συγγραφείς Κέρουακ, Γκινσμπεργκ και Μπάροουζ, με τον οποίο τη συνέδεε βαθιά φιλία, αλλά και Γκόγκολ, Προυστ, Μπροχ και Μπένγιαμιν, σε μία λίστα συναρπαστική, πολυσυλλεκτική και άκρως βιβλιοφιλική. Την παραθέτω παρακάτω, γράφοντας στα ελληνικά όσα βιβλία έχουν κυκλοφορήσει και στην ελληνική γλώσσα και στα αγγλικά τα υπόλοιπα. Οι παρενθέσεις είναι δικές μου.

1. Ο Μαιτρ Και Η Μαργαρίτα, Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ
2. Ταξίδι στην Ανατολή, Έρμαν Έσσε
3. Το Παιχνίδι Με Τις Χάντρες, Έρμαν Έσσε
4. Η Καρδιά Του Σκότους, Τζόζεφ Κόνραντ
5. Μόμπι Ντικ, Χέρμαν Μέλβιλ (Όσοι διαβάζουν το bibliokult ΞΕΡΟΥΝ ότι είναι μέσα και στη δική μου πεντάδα!)
6. Μπίλι Μπαντ, Χέρμαν Μέλβιλ
7. Τα Τραγούδια Της Αθωότητας, Ουίλιαμ Μπλέικ
8. Τα Άγρια Αγόρια, Ουίλιαμ Μπάροουζ
9. Ουρλιαχτό, Άλεν Γκίνσμπεργκ
10. Μια Εποχή Στην Κόλαση, Αρθούρος Ρεμπώ
11. Εκλάμψεις, Αρθούρος Ρεμπώ
12. Wittgenstein's Poker, David Edmonds, John Eidinow
13. Βιλέτ, Σαρλότ Μπροντέ
14. The Process, Brion Gysin
15. Cain's Book, Alexander Trocchi
16. Κοριολανός, Ουίλιαμ Σέξπιρ
17. Ο Ευτυχισμένος Πρίγκιπας, Όσκαρ Ουάιλντ
18. Τσάι Στη Σαχάρα, Πολ Μπόουλς (Τι βιβλίο! Και τι ταινία!)
19. Ενάντια Στην Ερμηνεία, Σούζαν Σόνταγκ
20. Αναζητώντας Τη Λήθη, Ιζαμπέλ Έμπερχαρντ (Τρομερή περίπτωση η Έμπερχαρντ, αν δεν την ξέρετε, αξίζει τον κόπο να την ψάξετε!)
21. The Women Of Cairo, Gerard de Nerval
22. Κάτω από Το Ηφαίστειο, Μάλκομ Λόουρι (Το 'χω πάνω-πάνω στη λίστα μ' αυτά που θέλω να διαβάσω!)
23. Νεκρές Ψυχές, Νικολάι Γκόγκολ
24. Το Βιβλίο Της Ανησυχίας, Φερνάντο Πεσόα
25. Βιργιλίου Θάνατος, Χέρμαν Μπροχ (αυτό και το προηγούμενο είναι τα μοναδικά βιβλία που δεν έχω καταφέρει, όση ευσυνειδησία κι αν επιστράτευσα, να τελειώσω. Ειδικά το συγκεκριμένο, δεν μπόρεσα να το προχωρήσω πάνω από μερικές σελίδες. Μήπως να κάνω άλλη μια προσπάθεια, αφού επιμένει και η Πάτι;)
26. Ψηλή Σηκώστε Στέγη, Ξυλουργοί, Τζ. Ντ. Σάλιντζερ
27. Φράνι Και Ζούι, Τζ. Ντ. Σάλιντζερ 
28. Το Άλικο Γράμμα, Ναθάνιελ Χόθορν
29. A Night Of Serious Drinking, Rene Daumal
30. Από Τη Μεριά Του Σουάν, Μαρσέλ Προυστ
31. Ο Ευτυχισμένος Θάνατος, Αλμπερ Καμύ
32. Ο Πρώτος Άνθρωπος, Αλμπέρ Καμύ
33. Τα Κύματα, Βιρτζίνια Γουλφ
34. Μπιγκ Σερ, Τζακ Κέρουακ
35. Οτιδήποτε από τον Χ. Φ. Λάβκραφτ
36. Οτιδήποτε από τον Τζ. Γ. Σέμπαλντ (Κι ο Σέμπαλντ πολύ ψηλά στη λίστα με τους συγγραφείς που θέλω να διαβάσω!)
37. Το Ημερολόγιο Ενός Κλέφτη, Ζαν Ζενέ
38. The Arcades Project ή οτιδήποτε από τον Βάλτερ Μπένγιαμιν
39. Ποιητής Στη Νέα Υόρκη, Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα
40. Η Χαμένη Τιμή Της Καταρίνα Μπλουμ, Χάινριχ Μπελ
41. The Palm-Wine Drinkard, Amos Tutuola 
42. Ice ή οτιδήποτε από την Anna Kavan
43. The Divine Proportion, H. E. Huntley
44. Νάντια, Αντρέ Μπρετόν

Η ΠΑΤΤΙ ΣΜΙΘ ΓΙΑ ΤΟΝ ΑΡΘΟΥΡΟ ΡΕΜΠΩ

     Ο Ρεμπώ ήταν ένας από τους αγαπημένους ποιητές της Πάττι Σμιθ, αν και η λέξη δε μου φαίνεται αρκετή για ν' αποδώσει τη σημασία που είχε για κείνη· ήταν το σταθερό σημείο αναφοράς της, το πρότυπό της και κατά κάποιο τρόπο ο φύλακας - άγγελός της. Πέρα από το ποίημα που είχε γράψει γι' αυτόν, έβλεπε στον ύπνο της ένα επαναλαμβανόμενο όνειρο, στο οποίο πήγαινε στη Χαράρ κι έβρισκε μέσα σε μια κατασκονισμένη βαλίτσα το μεγάλο, χαμένο έργο του ποιητή. Όπως αναφέρει στο βιβλίο της Just Kids, είχε ενθουσιαστεί με την ιδέα να πραγματοποιήσει αυτό το ταξίδι και να βρει το χαμένο χειρόγραφο, επειδή όμως κανείς άλλος δεν έβρισκε την ιδέα αρκετά καλή ώστε να τη χρηματοδοτήσει (λογικό· ακόμα και στα αμερικάνικα σέβεντις υπήρχαν ψήγματα λογικής) αρκέστηκε τελικά σ' ένα ταξίδι στη γενέτειρα του ποιητή, τη Σαρλβιλ, το οποίο περιγράφεται στο βιβλίο με πολλή συγκίνηση. Φαίνεται ότι αργότερα επανέλαβε το ίδιο ταξίδι, μιας και στο παρακάτω βίντεο, όπου απαγγέλλει το ποίημά της για τον Ρεμπώ, βρίσκεται πάλι στη Γαλλία, τη Σαρλβίλ και το Παρίσι, περπατά στους δρόμους που περπάτησε κι εκείνος και -με τον δικό της τρόπο- προσεύχεται γι' αυτόν.

ΈΝΑΣ ΈΛΛΗΝΑΣ ΦΙΛΟΣ

(πηγή: foliosgrapados.blogspot.gr)

     Σε μια πρόσφατη ανασκαφή στο ίντερνετ έπεσα πάνω σ' ένα πολύ σημαντικό εύρημα, μια φωτογραφία με τη λεζάντα: 

ΑΡΘΟΥΡΟΣ ΡΕΜΠΩ: ΠΟΡΤΡΕΤΟ ΤΟΥ CONSTANTINO SOTIRO ΣΤΟΥΣ ΚΗΠΟΥΣ ΤΟΥ ΡΑΟΥΦ ΠΑΣΑ, ΧΑΡΑΡ, 1883 

     Εννοείται ότι η περιέργειά μου πήρε φωτιά· ποιος ήταν αυτός ο τύπος του οποίου το ελληνοπρεπέστατο όνομα και η ακόμα πιο ελληνοπρεπής μουστάκα μαρτυρούσαν την καταγωγή του, ανεξάρτητα από  την εθνικότητα που μπορεί να αναγραφόταν στο διαβατήριό του; Κι ακόμα, πώς οι δρόμοι του διασταυρώθηκαν με αυτούς του Ρεμπώ και μάλιστα στην πιο περιπετειώδη περίοδο της ούτως ή άλλως περιπετειώδους ζωής του ποιητή; Όσα βρήκα ήταν λίγα, ωστόσο ιδιαίτερα ενδιαφέροντα. Ο Sotiro εργαζόταν στην εταιρεία εισαγωγών - εξαγωγών Bardey's and Co, με την οποία είχε υπογράψει συμβόλαιο και ο Ρεμπώ από τότε που βρισκόταν στο Άντεν. Ο Sotiro ήταν αυτός που τον υποδέχτηκε στα γραφεία της εταιρείας στη Χαράρ και φαίνεται ότι ανάμεσα τους αναπτύχθηκε μια κάποια φιλία ή έστω μια σχέση αμοιβαίας εκτίμησης, μιας και οι δύο άντρες αποφάσισαν να ταξιδέψουν στην ανεξερεύνητη περιοχή Ογκαντέν, στην ανατολική Αιθιοπία, με σκοπό, μετά την επιστροφή τους, ο Ρεμπώ να γράψει μια έκθεση κατατοπιστική για την περιοχή και στη συνέχεια να τη στείλει στο Παρίσι, στη Γαλλική Γεωγραφική Εταιρεία. Στην έκθεση (μπορείτε να τη διαβάσετε εδώ  -αν δηλαδή είστε από αυτούς που αγαπούν τον Ρεμπώ τόσο ώστε να διαβάζουν οτιδήποτε δικό του πέφτει στα χέρια τους) επαινούνται οι ικανότητες του Sotiro στις συνδιαλλαγές του με τις φυλές των ιθαγενών. Ο Ρεμπώ επισημαίνει ότι ήταν χάρη στη σοφία και τη διπλωματία του Sotiro που γύρισαν σώοι και αβλαβείς από το Ογκαντέν και δεν "κυνηγήθηκαν, χτυπήθηκαν και δολοφονήθηκαν" όπως οι ανταγωνιστές τους.
     Ο Ρεμπώ βέβαια δεν άργησε να εγκαταλείψει την εταιρεία Bardey's and Co και το εμπόριο καφέ, για να επιδοθεί σε άλλες, πιο επικερδείς και πιο ριψοκίνδυνες δραστηριότητες, όπως το εμπόριο όπλων. Φαίνεται όμως ότι οι δύο παλιοί συνάδελφοι διατήρησαν κάποια επαφή, γιατί όταν πια ο Ρεμπώ, βαριά άρρωστος, είχε μεταφερθεί στη Μασσαλία κι είχε υποστεί ακρωτηριασμό στο δεξί πόδι, ο Sotiro ήταν από τους λίγους που του έστειλαν ένα γράμμα συμπάθειας και συμπαράστασης. Αυτά λοιπόν είναι τα μόνα που μπόρεσα να βρω για τον Έλληνα που για λίγο συνέδεσε την τυχοδιωκτική του μοίρα με αυτή του Ρεμπώ, όταν ο Ρεμπώ ήταν ένας άλλος, και μαζί "σαν κακοτράχαλα παιδιά, του κεφαλιού τους κάνοντας, ρίχτηκαν μες στο σάλο τον άγριο των παλιρροιών".

Υ.Γ.1: Η τελευταία φράση είναι παραφρασμένοι στίχοι από το "Το Μεθυσμένο Καράβι", Αρθούρος Ρεμπώ, μτφρ. Αλέξανδρος Μπάρας.

Υ.Γ.2: Κάτι ακόμα ελληνικό για τον Αρθούρο Ρεμπώ, το παρακάτω τραγούδι του Μάνου Χατζιδάκι, σε στίχους Νίκου Γκάτσου.

ΤΟ ΜΕΘΥΣΜΕΝΟ ΚΑΡΑΒΙ ΤΟΥ ΑΡΘΟΥΡΟΥ ΡΕΜΠΩ

                                                                                                                                                           

     Σαν σήμερα, στις 20 Οκτωβρίου του 1854, γεννήθηκε  ο Αρθούρος Ρεμπώ. Τα γενέθλια μιας τόσο σημαντικής μορφής, που έγραψε τόσο εξαίσια ποιήματα, πρέπει οπωσδήποτε να γιορταστούν στο bibliokult. Γι' αυτό παραθέτω λίγους στίχους από το "Μεθυσμένο Καράβι" (le Bateau Ivre), το διονυσιακό, οργιαστικό ποίημα που έγραψε ο Ρεμπώ σε ηλικία 17 ετών, σε μετάφραση Καίσαρα Εμμανουήλ. Έριξα μια ματια στο αρχείο μου για κάποια εικόνα που θα απέδιδε τις περιγραφές του ταξιδιού του μεθυσμένου καραβιού. Καμιά θαλασσινή εικόνα δεν ήταν κατάλληλη. Η πιο ταιριαστή ήταν παραδόξως η φωτογραφία του εσωτερικού μιας οθωμανικής σκηνής του 17ου αιώνα, η οποία βρίσκεται στο Ιστορικό Μουσείο της Δρέσδης, κι αυτό γιατί φαντάζομαι ότι, αν βρισκόμουν μέσα στη σκηνή και κοιτούσα ολόγυρα, θα ένιωθα την ίδια μεθυστική, ηδονιστική παραζάλη που νιώθω διαβάζοντας το "Μεθυσμένο Καράβι".

ΤΟ ΜΕΘΥΣΜΕΝΟ ΚΑΡΑΒΙ

Μες στον τρελό τον παφλασμό των παλιρροιών, τον άλλο

Χειμώνα, πιο απειθάρχητο κι απ' τα παιδιά, είχα τρέξει!

Κι όσα χερσόνησα άφησα στο δρόμο μου ποτέ τους

Δεν είχαν νιώσει σαματά πιο θριαμβικό από κείνο.

Η καταιγίδα ευλόγησε τους πελαγίσιους μου όρθρους.

Από φελό αλαφρότερον ορχήθηκα στο κύμα,

Αιώνιο, όπως λεν, παγιδευτή θυμάτων, δέκα νύχτες,

Χωρίς των φάρων τα χαζά να νοσταλγήσω μάτια.

Πιο αβρό παρ' όσο στα παιδιά του άγουρου μήλου η σάρκα,

Το κύμα πράσινο, έλουσε το ελάτινο σκαρί μου

Κι έπλυνε κάθε μου κηλίδα από κρασιά γαλάζια

Κι από εμετούς, σκορπίζοντας άγκυρες και τιμόνι.

Και μες στο ποίημα το πλατύ, από τότε, είμαι λουσμένο

Του πόντου, αφέψημα γλυκό από τους χυμούς των άστρων,

Πίνοντας πράσινο γλαυκό, όπου, ωχρό κι έκθαμβο σκάφος,

Ένας πνιγμένος, κάποτε, κυλάει συλλογισμένος.

Όπου, την όψη αλλάζοντας των γαλανών χρωμάτων,

Τρέλα, ρυθμοί απαλοί κι αργοί κάτω απ' το φως της μέρας,

Πιο δυνατά και από το αλκοόλ και πιο πλατιά απ' τις λύρες

Του έρωτα υπόκωφα οι πικρές πυκνάδες αναβράζουν.

Ξέρω ουρανούς που σ' αστραπές σκίζονται, και σιφούνια,

Ρέματα κι αντιμάμαλα· ξέρω το βράδυ ακόμη, 

Την οιστρωμένη χαραυγή, λαό από περιστέρια,

Και κάποτε είδα ό, τι ο άνθρωπος φαντάστηκε πως είδε.

Αρθούρος Ρεμπώ, μτφρ. Καίσαρ Εμμανουήλ, εκδόσεις Πρόσπερος