ΑΡΧΙΖΟΥΝ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ...

ΣΚΥΛΙΑ ΣΤΗ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΑ

     Αφού ο σκύλος είναι ο καλύτερος φίλος του ανθρώπου, εφόσον η λογοτεχνία μιλάει γι' ανθρώπους, θα μιλάει και για σκύλους. Παρακάτω, μια λίστα με κάποιους από τους γνωστότερους σκύλους - λογοτεχνικούς ήρωες.


1.   Άργος (Οδύσσεια): Πρώτος στη λίστα δε θα μπορούσε να είναι άλλος από τον Άργο, τον σκύλο του Οδυσσέα. Η Οδύσσεια, ένα έπος ειρηνικό, σε αντίθεση με την Ιλιάδα, περιγράφει πολλές πλευρές της οικιακής ζωής· επομένως, δεν θα μπορούσε να λείπει ο σκύλος του σπιτιού, σ' αυτήν την περίπτωση ένα θαυμάσιο κυνηγόσκυλο που μαράζωσε με την απουσία του αφεντικού του. Η στιγμή της συνάντησής τους είναι ένα από τα πιο συγκινητικά σημεία του έργου:

 Κι όμως, αναγνωρίζοντας τον Οδυσσέα στο πλάι του, 

σάλεψε την ουρά του και κατέβασε πάλι τ' αυτιά του, 

όμως τη δύναμη δε βρήκε να φτάσει πιο κοντά στον κύρη του. 

Τον είδε εκείνος, και γυρίζοντας αλλού το βλέμμα του, 

σκούπισε ένα δάκρυ -από τον Εύμαιο κρυφά, 

για να τον ξεγελάσει. [...] 

Μιλώντας πια, προχώρησε στα ωραία δώματα, 

και πέρασε στην αίθουσα με τους περήφανους μνηστήρες. 

Κι αυτοστιγμεί τον Άργο σκέπασε η μαύρη μοίρα του θανάτου,

αφού τα μάτια του είδαν ξανά, είκοσι χρόνια 

περασμένα, τον Οδυσσέα.   

(ραψωδία ρ, μτφρ. Δ.Ν.Μαρωνίτης)  

  

2.   Μάγκας (Μάγκας): Περνώντας από την αρχαιοελληνική στη νεοελληνική γραμματεία, μας έρχεται αμέσως στο μυαλό ο Μάγκας, από το ομώνυμο βιβλίο της Πηνελόπης Δέλτα. Το πρωτότυπο εδώ είναι ότι αυτός ο γενναίος και ατίθασος σκύλος δεν είναι μόνο ο πρωταγωνιστής αλλά και ο αφηγητής της ιστορίας, εξιστορώντας τις περιπέτειές του από την Αθήνα στην Αλεξάνδρεια και τελικά στη Μακεδονία, όπου παίρνει μέρος στον Μακεδονικό Αγώνα, μόνο που τούτες οι τελευταίες περιπέτειες είναι το θέμα ενός άλλου βιβλίου της Δέλτα, των Μυστικών του Βάλτου.      

3.   Μπουλς Άι (Όλιβερ Τουίστ): Μεταξύ των δυνατότερων χαρακτήρων που έχει πλάσει ο Ντίκενς είναι αυτός του εγκληματία Μπιλ Σάικς, που σκότωσε την Νάνση, τη σύντροφό του, επειδή προσπάθησε να βοηθήσει τον Όλιβερ Τουίστ. Το φρικτό σκυλί του φρικτού Μπιλ Σάικς χρησιμεύει ως alter ego του, αφού είναι τόσο βίαιο κι αιμοβόρο όσο το αφεντικό του. Ωστόσο, όταν ο Σάικς φτάνει στο σημείο να χτυπήσει τη Νάνση μέχρι θανάτου, ακόμα και το πιστό του μπουλ τεριέ προσπαθεί να φύγει μακριά του για ν' απομακρυνθεί από το φονικό, δείχνοντας ότι κι αυτό ακόμα είναι πιο ανθρώπινο από εκείνον. Στη συνέχεια, στη διάρκεια της απεγνωσμένης περιπλάνησης του Σάικς στο Λονδίνο, ο σκύλος τον ακολουθεί, υπενθυμίζοντας με την παρουσία του το έγκλημά του. Τελικά, ο σκύλος είναι που θα οδηγήσει την αστυνομία στο αφεντικό του, μόνο που, αμέσως μετά τον θάνατο του Σάικς, ο Μπουλς Άι θα πεθάνει με παρόμοιο τρόπο. 

4.   Το Σκυλί (Το Ημερολόγιο Του Άντριαν Μολ): Παραμένουμε στην Αγγλία, όμως από το βικτωριανό Λονδίνο και τον βασανισμένο του υπόκοσμο, περνάμε στα Μίντλαντς της εποχής της Θάτσερ και τον Άντριαν Μολ, που 'χει κι αυτός τα δικά του βάσανα. Ένα από αυτά είναι το σκυλί, ο θεόχαζος σκύλος της οικογένειας Μολ, που παραμένει ανώνυμος σ' όλα τα βιβλία της σειράς. Κάθε τόσο ο Άντριαν πρέπει να μαζεύει τις ζημιές του, να μαλώνει εξαιτίας του με τους γείτονες και να το τρέχει στον κτηνίατρο για ν' αφαιρέσει αυτά που κατά καιρούς καταπίνει, όπως κάρβουνα, στρατιωτάκια κι ένα σωρό άλλα. Καημένε Άντριαν, σαν να μην έφτανε που όλα τα άλλα στη ζωή του πάνε χάλια...

5.   Μπακ (Το Κάλεσμα Της Άγριας Φύσης): Όλοι συμφωνούμε ότι τις ωραιότερες ιστορίες με σκυλιά τις έχει γράψει ο Τζακ Λόντον. Μια απ' αυτές είναι το Κάλεσμα της Άγριας Φύσης, με κεντρικό ήρωα τον Μπακ. ο οποίος, καθώς χρησιμοποιείται από τους χρυσοθήρες της Αλάσκας για να σύρει τα έλκηθρά τους, προσπαθεί να επιβιώσει μέσα στις αντίξοες καιρικές συνθήκες, να επιβληθεί στα άλλα σκυλιά της αγέλης και κυρίως να προστατευτεί από τη βάναυση συμπεριφορά των αφεντικών του. Τελικά, ακολουθεί μια αγέλη λύκων και αφήνεται στο κάλεσμα της άγριας φύσης.

6.   Καστάνκα (Καστάνκα): Με ψυχροπολεμική λογική, περνάμε από την Αμερική στη Ρωσία. Η μικρή Καστάνκα, στο ομώνυμο διήγημα του Τσέχοφ, αφού έχασε τα αφεντικά της, μπήκε στο τσίρκο, μέχρι που κάποια στιγμή, σε μια παράσταση, τους αναγνώρισε ανάμεσα στους θεατές και ξαναγύρισε κοντά τους.

7.   Μπάνγκα (Ο Μαιτρ Κι Η Μαργαρίτα): Στα μέχρι τώρα παραδείγματα, κάθε σκύλος μοιάζει πάρα πολύ με το αφεντικό του. Στην περίπτωση του Μπάνγκα και του Πόντιου Πιλάτου όμως, οι χαρακτήρες είναι διαφορετικοί· ο Μπάνγκα είναι ένα γενναίο σκυλί, ενώ ο Πόντιος Πιλάτος είναι τόσο δειλός που προτιμά να "νίψει τας χείρας του" και να στείλει τον κατηγορούμενο στον σταυρό, παρά να πάρει την ευθύνη της απόφασης να τον αθωώσει. Παρ' όλα αυτά, ο Μπάνγκα μένει πιστός στον αφέντη του όλους αυτούς τους ατέλειωτους αιώνες που ο  Πιλάτος υποφέρει εξαιτίας του αμαρτήματος της δειλίας.

8.   Ο Άνθρωπος Που Αγαπούσε Τα Σκυλιά: Εδώ δεν έχουμε ένα μόνο σκυλί αλλά πολλά, αφού το κοινό στοιχείο ανάμεσα στους τρεις ήρωες αυτού του πολιτικού θρίλερ (τον Λέοντα Τρότσκι, τον δολοφόνο του, Ραμόν Μερκαντέρ, και τον Κουβανό συγγραφέα Ιβάν Κάρδενας) είναι η αγάπη τους για τα σκυλιά, με μια ιδιαίτερη αδυναμία στη ρώσικη ράτσα των Μπορζόι.

9.   Ιντεφίξ (Αστερίξ): Αυτός εδώ είναι από τους πιο αγαπημένους όλων μας! Αγαπάμε Ιντεφίξ όχι μόνο γιατί συντροφεύει τους ήρωες σε όλες τους τις περιπέτειες αλλά και για τις οικολογικές του ευαισθησίες, μιας και κάθε φορά που ο Οβελίξ ξεριζώνει ένα δέντρο για να πιάσει κάποιον άτυχο λεγεωνάριο που έχει κρυφτεί εκεί πάνω, ο Ιντεφίξ κλαίει γοερά. 

10.   Μιλού (Τεν Τεν): Μπορεί ο Τεν Τεν να είναι βαρετά άψογος, όμως οι ήρωες που τον περιβάλλουν είναι πολύ ωραίοι τύποι. Εντάξει, η αδυναμία μου είναι ο καπετάν Χάντοκ, αλλά το ίδιο καλός και εξίσου γερό ποτήρι είναι ο Μιλού. Οι αγαπημένες μου στιγμές είναι όταν εμφανίζονται ο Μιλού - άγγελος και ο Μιλού - διάβολος, προσπαθώντας να τον επηρεάσουν: τελικά πάντα νικάει ο διαβολικός Μιλού και το σκυλί γίνεται φέσι.

ΒΡΟΧΗ

ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΕΣ

     Μετά από τη βιβλιοθήκη της Μέριλιν, μια ακόμη σειρά από βιβλιοθήκες σ' αυτό το μπλογκ, που θα μπορούσε να σταματήσει να λέγεται "bibliokult" και ν' αρχίσει να λέγεται "η λίστα". Εδώ όμως δεν πρόκειται για το περιεχόμενο μιας βιβλιοθήκης, αλλά για το ίδιο το έπιπλο, μέσα από τη φαντασία του Grant Snider· η πολυεδρική και η βαβυλωνιακή βιβλιοθήκη έχουν την πλάκα τους και η αλεξίπαιδη έχει τη χρησιμότητά της, η αγαπημένη μου όμως, αυτή που ονειρεύομαι από παιδί, είναι η μυστική: όχι για να κρύβω τα βιβλία μου, αλλά για να κρύβομαι εγώ η ίδια όταν χάνομαι μέσα σ' αυτά.

ΤΙ ΈΓΙΝΕ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ;

ΜΕΡΙΚΟΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΑΛΥΤΕΡΟΥΣ ΜΟΥ ΦΙΛΟΥΣ ΕΙΝΑΙ ΔΙΣΚΟΙ

     Είναι φανερό στο bibliokult πόσο μ' αρέσουν οι λίστες κι ακόμα πόσο μ' αρέσουν τα κόμικς του Grant Snider - μάλιστα οι δικές του λίστες μ' αρέσουν τόσο, που θα' θελα να γινόμασταν φίλοι· φαντάζομαι ότι θα πηγαίναμε για περπάτημα και θα μιλούσαμε όλη την ώρα για βιβλία και δίσκους, θ' ακούγαμε ο ένας τον άλλο με προσοχή και θα γελούσαμε συγκρατημένα με τ' αστεία μας, ενώ στις (σπάνιες) διαφωνίες μας θ' αντικρούαμε με ευγένεια τα επιχειρήματα του άλλου. Επειδή όμως δε γνωριζόμαστε καν και δεν έχω την ευκαιρία να συζητήσω μαζί του και να του πω τη δική μου εκδοχή της παραπάνω υπέροχης λίστας του με τους αγαπημένους του δίσκους, θα τα γράψω εδώ στο μπλογκ, σαν γράμμα σε μπουκάλι που θα το ρίξω στον ωκεανό του ίντερνετ. Έχουμε και λέμε λοιπόν...

Δίσκοι που αγαπώ από τότε που ήμουν παιδί: Σ' αυτή την κατηγορία θα συμφωνήσω με τον Snider και την επιλογή του Abbey Road. Και όλων των δίσκων των Beatles. Και μερικών του Σαββόπουλου.

Δίσκοι που έχω ν' ακούσω από το λύκειο: Μμμ... μάλλον το Zooropa των U2.

Δίσκοι που τους αρέσει ο χορός: Ο βασιλιάς είναι ο Elvis κι αν πρέπει να διαλέξω δίσκο, διαλέγω το Elvis From Hawaii.

Δίσκοι που παραείναι έξυπνοι για μένα: Το Remain In Light. Για την ακρίβεια, όλοι οι δίσκοι του David Byrne, είτε με τους Talking Heads είτε οι προσωπικοί του -παραείναι ξερός κι εγκεφαλικός για μένα ο ήχος του.

Δίσκοι - πρότυπα του cool: Άαα... εδώ είναι πάρα πολλοί. Το Alladin Insane και το Low του David Bowie, το Freewheelin Bob Dylan και το Highway 61 Revisited του Bob Dylan, το Horses της Patti Smith κι ένα σωρό άλλα.

Δίσκοι που οι φίλοι μου δε μπορούν ν' αντέξουν: Έχω την εντύπωση ότι όταν ακούω φολκ για περισσότερο από μία ώρα, οι δικοί μου άνθρωποι στρέφουν το βλέμμα προς τον ουρανό με απόγνωση και ζητούν από τον θεό να τους δώσει δύναμη.

Δίσκοι που με βοηθούν να χαλαρώσω: Το Forever Changes των Love.

Δίσκοι που προσπαθώ να βρω το κουράγιο να τους μιλήσω: Το Bryter Lyter του Nick Drake.

Και δύο κατηγορίες που αποτελούν δική μου προσθήκη:

Δίσκοι - ένοχη απόλαυση: Θα μαζέψω όλο μου το θάρρος και θα το πω χωρίς (πολλή) ντροπή, το Appetite For Destruction των Guns and Roses.

Δίσκοι που νιώθω ένοχη επειδή δεν τους απολαμβάνω: Εντάξει, δεν είναι ότι με βαραίνουν οι ενοχές επειδή δε μ' αρέσει ένας δίσκος, πάντα όμως αναρωτιόμουν γιατί νιώθω δυσφορία ακούγοντας το Closer των Joy Division, ενώ οι άλλοι το θεωρούν αριστούργημα.

ΕΚΛΕΚΤΙΚΕΣ ΣΥΓΓΕΝΕΙΕΣ: EDGAR ALLAN POE, LOU REED, LORENZO MATTOTTI

     Στο προηγούμενο post, η Patti Smith ανέφερε τον Lou Reed και τη συμβολή του στη διερεύνηση της σχέσης ποίησης και ροκ εντ ρολ, οπότε το μυαλό μου πήγε αμέσως στη δουλειά που έκανε το 2003 πάνω στο έργο του Edgar Allan Poe, αναμειγνύοντας τον ερεβώδη λόγο του συγγραφέα με τον δικό του σκοτεινό ήχο και καταφέρνοντας, με λίγη βοήθεια από τους φίλους του (Laurie Anderson, David Bowie, Ornette Coleman και άλλους), ν' αποδώσει με στοιχειωτικό τρόπο κάποια από τα γνωστότερα έργα του, όπως "Η Πτώση Του Οίκου Των Άσερ", "Η Μαρτυριάρα Καρδιά" και βέβαια"Το Κοράκι". Η σύμπραξη αυτή ολοκληρώθηκε με τη συνοδευτική έκδοση ενός graphic novel δια χειρός Lorenzo Mattotti, του ιδιοφυούς Ιταλού καλλιτέχνη που πριν λίγο καιρό συνυπέγραψε με τον Neil Gaiman μια εξαιρετική έκδοση του Hansel και Gretel. Οι εικόνες του, σαν αναδυόμενες από τον ζόφο του ασυνείδητου, αποδίδουν άψογα την απεγνωσμένη ατμόσφαιρα του έργου του Πόε και συμπληρώνουν με τον εκφραστικότερο τρόπο το πόνημα του Lou Reed.

(πηγή: 50watts.com/The-Raven)

ΠΑΛΙ ΔΕΥΤΕΡΑ ΣΗΜΕΡΑ...

ΑΡΧΙΖΟΥΝ ΤΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

Κάθε αντίσταση είναι μάταιη...

ΜΙΑ ΟΔΥΝΗΡΗ ΔΙΑΠΙΣΤΩΣΗ

ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ ΠΟΙΗΣΗ

     Πάντα είχα μια αμηχανία στο διάβασμα της ποίησης: τι ακριβώς πρέπει να κάνω; Να διαβάσω ένα βιβλίο με ποιήματα από την αρχή ως το τέλος, όπως κάνω μ' ένα μυθιστόρημα; Ν' αρχίσω να το ξεφυλλίζω κι όταν κάποιο ποίημα μου τραβά το ενδιαφέρον, να το διαβάσω προσεκτικά; Να σημειώνω στα περιθώρια; Τελικά κάνω ένα σωρό διαφορετικά πράγματα, ανάλογα με το ποίημα - λες και το ίδιο το ποίημα, αντί για μένα, επιλέγει τις αντιδράσεις μου: άλλα τα διαβάζω δυνατά πολλές φορές (όπως αυτό), σε άλλα (σαν αυτό εδώ) υπογραμμίζω στίχους και ειναι και μερικά που σχεδόν με παραλύουν, σαν να με χτύπησαν στο κεφάλι με τις λέξεις τους, όπως αυτό. Είναι πολύ προσωπική υπόθεση το διάβασμα της ποίησης, όμως πάντα βοηθά μια δεύτερη γνώμη, όπως αυτή του Grant Snider παραπάνω ή το βιβλίο "How to read a poem" του ποιητή Edward Hirsch, του οποίου το πρώτο κεφάλαιο μπορείτε να διαβάσετε δωρεάν στο www.poetryfoundation.org - και σας συνιστώ να το κάνετε.

"Το λυρικό ποίημα επιδιώκει να υπνωτίσει τον χρόνο. Διασχίζει σύνορα και ξεγελά το παροδικό. Επιδιώκοντας ν' αψηφήσει τον θάνατο, έρχεται να σε ταράξει και να σε παρηγορήσει. [...] Ο ποιητής παρακινείται να δημιουργήσει ένα έργο που μπορεί να ξεπεράσει τον χρόνο και να υπερπηδήσει την απόσταση, που μπορεί να γεφυρώσει τον κόλπο -το χάσμα- ανάμεσα σε ανθρωπους που διαφορετικά θα ήταν άγνωστοι μεταξύ τους. Μπορεί να επιβιώσει από αλλαγές γλώσσας και αλλαγές στη γλώσσα, αλλαγές στις κοινωνικές νόρμες και στα έθιμα, από τις καταστροφές της Ιστορίας. [...] Πιστεύω ότι τέτοια συσσωρευμένη μαγεία μπορεί να εμπνεύσει στον αναγνώστη μια αντίστοιχη ικανότητα για δημιουργικό στοχασμό, για δημιουργική ανταπόκριση σε μια ζωντανή οντότητα. Ο αναγνώστης ολοκληρώνει το ποίημα, καθώς φέρνει σ' αυτό τις δικές του προηγούμενες εμπειρίες. Διαβάζεις ποίηση -εννοώ να διαβάζεις πραγματικά- όταν νιώθεις ότι έρχεσαι αντιμέτωπος μ' ένα ποίημα και αλλάζεις χάρη σ' αυτό, όταν νιώθεις τις σεισμικές δονήσεις του, τον ήχο από τα δικά σου έγκατα. "Δεν υπάρχει κανένα μέρος που να μη σε βλέπει", γράφει ο Ράινερ Μαρία Ρίλκε στο συντριπτικό κλείσιμο του ποιήματός του ο αρχαϊκός κορμός του Απόλλωνα, "Πρέπει ν' αλλάξεις τη ζωή σου".

ΚΑΘΩΣ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΓΛΙΣΤΡΑ ΜΕΣ' ΑΠ' ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΜΑΣ...

Η ΓΛΥΚΕΙΑ ΑΠΡΑΞΙΑ ΤΟΥ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙΟΥ

ΒΙΒΛΙΑ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ

     Να μια ωραία λίστα προτεινόμενων βιβλίων για το καλοκαίρι! Δεν είναι δική μου (όπως έχω γράψει κι εδώ, προτιμώ τις λίστες των άλλων παρά τις δικές μου), είναι του αξιαγάπητου Grant Snider, ο οποίος σε πολλά από τα κόμικς του ασχολείται με τη λογοτεχνία. Η ιδέα είναι να σχετίζεται ο τίτλος με κάποια καλοκαιρινή δραστηριότητα και το αποτέλεσμα, αν και λίαν αμερικάνικο ή τέλοσπάντων αγγλοσαξονικό, έχει ενδιαφέρον. Ωστόσο, περιέχει αρκετά βιβλία, από αυτά που πάντα θέλαμε να διαβάσουμε και ποτέ δε βρίσκαμε το χρόνο: "Ο Φύλακας στη Σίκαλη" του Σάλιντζερ, "Ο Άρχοντας των Μυγών" του Γουίλιαμ Γκόλντινγκ, "Το Λίκνο της Γάτας" του Κερτ Βόνεγκατ, "Η Βουή και η Μανία" του Γουίλιαμ Φόκνερ, "Στο Δρόμο" του Κέρουακ, "Fahrenheit 451", του Ρέι Μπράντμπερι, "Οι Μεγάλες Προσδοκίες" του Ντίκενς, "Τα Πάντα Γίνονται Κομμάτια", του Τσίνουα Ατσέμπε, "Ο Ήλιος Ανατέλλει Ξανά" και "Ο Γέρος και η Θάλασσα", του Χεμινγουέι, "Έγκλημα και Τιμωρία", του Ντοστογιέφσκι και "Μια Ρωγμή στο Χρόνο" της Μάντελειν Λένγκλ. Σίγουρα δε μου φτάνει ούτε όλο το καλοκαίρι για να τα διαβάσω, παρ'όλο που κάποια τα έχω ήδη διαβάσει! Όμως... έχω ακούσει πολλά για τον "Άρχοντα των Μυγών" κι ακόμη ο Βόνεγκατ είναι από τους αγαπημένους μου συγγραφείς, άσε που δεν έχω διαβάσει ποτέ αφρικάνικη λογοτεχνία κι επίσης, μήπως να'δινα μια ακόμη ευκαιρία στον Φόκνερ; Πφφφ... Μια ζωή τα ίδια!

ΜΙΑ ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΚΑΛΟΣΥΝΗΣ: ΆΛΛΟ ΈΝΑ ΠΑΡΑΞΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ

     Το Codex Seraphinianus μου έφερε στο μυαλό άλλο ένα παράξενο βιβλίο, το "Μια Εβδομάδα Καλοσύνης" (Une semaine de bonté) του Max Ernst, το οποίο είναι ίσως το πρώτο graphic novel στην ιστορία των εκδόσεων. Το έργο αυτό αποτελείται από 182 κολάζ που έφτιαξε ο Ernst το καλοκαίρι του 1933, στη διάρκεια διακοπών στη Βόρεια Ιταλία. Τις εικόνες του κολάζ τις είχε κόψει από βικτωριανά μυθιστορήματα, εγκυκλοπαίδειες φυσικών επιστημών, ακόμα και από εμπορικούς καταλόγους του 19ου αιώνα, συνθέτοντας έναν σουρεαλιστικό κόσμο που φαίνεται να αναδύεται από τα βάθη του ασυνείδητου και να δίνει μορφή στα πιο βίαια και καταστροφικά ανθρώπινα ένστικτα. Η ωμή βία της εξουσίας, η υποκρισία της αστικής τάξης, η παγίδα του πατριωτισμού και ο θάνατος είναι τα βασικά θέματα του έργου, που αντανακλούν τη στάση όσων είχαν βιώσει τη φρίκη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου (ο ίδιος ο Ernst είχε πολεμήσει στον γερμανικό στρατό) και τώρα έρχονταν για άλλη μια φορά αντιμέτωποι με επικίνδυνες πολιτικές δυνάμεις που απειλούσαν τη δημοκρατία.
     Η αρχική ιδέα ήταν να χωριστεί το έργο σε επτά μικρά τεύχη, που το καθένα θα αντιστοιχεί σε μια μέρα της εβδομάδας, παραπέμποντας παράλληλα στις επτά μέρες της Γενέσεως. Τελικά όμως, οι τρεις τελευταίες μέρες εντάχθηκαν στο ίδιο τεύχος, οπότε κυκλοφόρησαν μόνο πέντε βιβλιαράκια. Κάθε τεύχος χαρακτηρίζεται από κάποιο στοιχείο που διαπερνά τις εικόνες του βιβλίου και κάθε στοιχείο συνοδεύεται από ένα σύμβολο, που λειτουργεί ως μοτίβο, παρέχοντας συνοχή στο έργο. Στο πρώτο τεύχος (Κυριακή) το στοιχείο είναι η Λάσπη και το σύμβολό της το Λιοντάρι του Μπελφόρ, σύμβολο της κρατικής και θρησκευτικής εξουσίας. Στο δεύτερο τεύχος (Δευτέρα), το στοιχείο και συγχρόνως το σύμβολο είναι το Νερό, το οποίο διεισδύει παντού και καταστρέφει τα πάντα. Στο βιβλίο της Τρίτης, το στοιχείο είναι η Φωτιά και το σύμβολό της ο Δράκοντας, ενώ στο βιβλίο της Τετάρτης, το στοιχείο είναι το Αίμα και το σύμβολό του ο μυθικός ήρωας Οιδίποδας, που απεικονίζεται με κεφάλι πουλιού. Στο τελευταίο τεύχος, η Πέμπτη χαρακτηρίζεται από το Σκοτάδι (με σύμβολα το Γέλιο του Κόκορα και τις Νήσους του Πάσχα), η Παρασκευή από την Όραση (με σύμβολο την Ενόραση) και το Σάββατο από το Άγνωστο (με σύμβολο το Κλειδί των Τραγουδιών).     
     Όλα αυτά είναι αλλόκοτα κι ακατανόητα - και η έλλειψη λέξεων τα κάνει ακόμα πιο ακατανόητα. Τελικά, εμείς οι "αναγνώστες", πρέπει να ανατρέξουμε στα προσωπικά μας βιώματα, τις γνώσεις και τις επιθυμίες, να ψάξουμε μέσα στις δικές μας αποθήκες για να βρούμε τα εργαλεία που θα μας επιτρέψουν να ερμηνεύσουμε όσα βλέπουμε. Άλλωστε, το ίδιο κάνουμε με κάθε βιβλίο που διαβάζουμε, ακόμη κι αν είναι λιγότερο παράξενο από το Codex Seraphinianus ή το Une semaine de bonté...

 

CODEX SERAPHINIANUS: ΤΟ ΠΙΟ ΠΑΡΑΞΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΓΗ

     Το 1976, ο Luigi Serafini, ένας νεαρός αρχιτέκτονας από τη Ρώμη, άρχισε να δουλεύει πάνω σε μια αλλόκοτη ιδέα: ένα βιβλίο 300 περίπου σελίδων, γεμάτο σουρεαλιστικές εικόνες που συνοδεύονται από σύντομα κείμενα, γραμμένα σε μια εντελώς ακατάληπτη γλώσσα, επινοημένη εξ ολοκλήρου από τον ίδιο! Το εγχείρημα ήταν φιλόδοξο και πρωτοποριακό, γι' αυτό άλλωστε του πήρε σχεδόν τρία χρόνια για να το ολοκληρώσει κι άλλα τρία για να βρει εκδότη. Όταν τελικά το βιβλίο κυκλοφόρησε, το 1981, γνώρισε τεράστια επιτυχία, η οποία άρχισε να φθίνει μόλις το βιβλίο εξαντλήθηκε, οπότε το ενδιαφέρον περιορίστηκε στους μανιώδεις συλλέκτες σπάνιων εκδόσεων... Πρόσφατα όμως, τον περασμένο Οκτώβριο, οι εκδόσεις Rizzoli αποφάσισαν να επανεκδώσουν το αινιγματικό Codex Seraphinianus σε μία εμπλουτισμένη, πολυτελή και πανάκριβη έκδοση που έγινε αμέσως επιτυχία. Πέρα από αυτούς που αγοράζουν το βιβλίο, πολλοί είναι εκείνοι που μοιράζονται τις εικόνες του στο internet, πράγμα που ικανοποιεί ιδιαίτερα τον δημιουργό τους, επειδή, όπως λέει ο ίδιος σε μία συνέντευξη στο ιταλικό περιοδικό wired, θεωρεί το έργο του ένα είδος πρωτο-μπλογκ, αφού ο σκοπός της δημιουργίας του ήταν η επιθυμία να μοιραστεί τη δουλειά του με όσο το δυνατό περισσότερο κόσμο. Πολλοί είναι ακόμη αυτοί που προσπαθούν να αποκρυπτογραφήσουν το γλωσσικό κώδικα του Codex Seraphinianus, σύμφωνα όμως με τον ίδιο τον Serafini, αυτό δεν έχει καμία σημασία, γιατί "δεν υπάρχει κανένα νόημα πίσω από το κείμενο, είναι απλώς ένα παιχνίδι". Ο βασικός στόχος της χρήσης αυτής της επινοημένης γλώσσας ήταν να μεταδώσει στον αναγνώστη την αίσθηση που έχουν τα παιδιά μπροστά στα βιβλία που δε μπορούν ακόμα να διαβάσουν: ερμηνεύουν τις εικόνες με τη φαντασία τους και στην ουσία βλέπουν αυτό που θέλουν να δουν...
     Όσοι θέλουν να μάθουν περισσότερα για το Codex Seraphinianus, μπορούν να διαβάσουν κι αυτό το άρθρο στο brainpickings.org, από το οποίο πήρα κι εγώ αρκετές πληροφορίες. Όσοι θέλουν να διαβάσουν το ίδιο το βιβλίο, χωρίς να δώσουν μια περιουσία, μπορούν να το κάνουν εδώ, στη διεύθυνση που μου έστειλε ο Κ.Ι., ο οποίος άλλωστε ήταν αυτός που μου μίλησε αρχικά για "το πιο παράξενο βιβλίο στη Γη".

Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΛΑΟΥ ΤΩΝ ΗΝΩΜΕΝΩΝ ΠΟΛΙΤΕΙΩΝ ΣΕ ΚΟΜΙΚΣ

     Αν βαριέστε να διαβάσετε ένα ογκώδες ιστορικό βιβλίο, όπως "Η Ιστορία του Λαού των Ηνωμένων Πολιτειών", μπορείτε να το διαβάσετε σε μορφή κόμικς, από τις εκδόσεις Αιώρα (ρίξτε μια ματιά εδώ). Αν πάλι η διάσπαση προσοχής λόγω internet έχει φτάσει σε τόσο μεγάλο βαθμό που δε μπορείτε να διαβάσετε ούτε κόμικς, δείτε το παρακάτω βίντεο, όπου ο ηθοποιός Βίγκο Μόρτενσεν (που μπορεί να είναι ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών κι γενικότερα ένας καλός ηθοποιός, αλλά σ' αυτό το βίντεο η φωνή του με αποκοιμίζει) παρουσιάζει συνοπτικά την άνοδο της αμερικάνικης αυτοκρατορίας, σε συνδυασμό με την προσωπική πορεία συνειδητοποίησης του Howard Zinn, από στρατιώτη στην πολεμική αεροπορία στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, σε κορυφαίο Ιστορικό και πολιτικό ακτιβιστή του 20ου αιώνα.

WOBBLIES

     H απεργία που κατέληξε στη σφαγή του Λάντλοου, είχε οργανωθεί από τους Wobblies, ή αλλιώς

τους Βιομηχανικούς Εργάτες του Κόσμου, το θρυλικό εργατικό σωματείο των ΗΠΑ. Ποιοι ήταν όμως οι Wobblies και τι ήταν αυτό που έκανε το σωματείο τους τόσο διαφορετικό από οποιοδήποτε άλλο; Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή... Στις αρχές του 20ου αιώνα, όταν στην Αμερική συνέρρεαν μετανάστες από όλο τον κόσμο για να χτίσουν το αμερικάνικο όνειρο, οι συνθήκες εργασίας ήταν άθλιες και οι μισθοί πάρα πολύ χαμηλοί. Τα συνδικάτα που προάσπιζαν τα δικαιώματα των εργαζομένων εκπροσωπούσαν μόνο τους λευκούς άνδρες και η ηγεσία τους συναλλασσόταν με τους εργοδότες. Μέσα σ' αυτή την κατάσταση, τον Ιούνιο του 1905, στο Σικάγο, 200 ριζοσπαστικά μέλη εργατικών σωματείων από κάθε μέρος των Ηνωμένων Πολιτειών, ίδρυσαν τους Βιομηχανικούς Εργάτες του Κόσμου, ένα εργατικό σωματείο, στο οποίο μπορούσαν να συμμετέχουν ισότιμα όλοι οι εργάτες, ανεξαρτήτως φυλής, φύλου και εργασιακής εξειδίκευσης.
     Πολύ γρήγορα οι "Wobblies" - όπως αποκαλούνταν για κάποιο ανεξήγητο λόγο - έγιναν απειλή για το κράτος. Η μαχητικότητά τους, η επιμονή τους, η ικανότητά τους να κινητοποιούν χιλιάδες εργάτες κάθε φορά που χρειαζόταν (το ίδιο το σωματείο δεν αριθμούσε ποτέ συγχρόνως πάνω από 5.000 με 10.000 εγγεγραμμένα μέλη) και κυρίως η αστείρευτη ενέργεια που χρησιμοποιούσαν για να ταξιδεύουν παντού, να συζητούν, να γράφουν και να τραγουδούν επαναστατικά τραγούδια, έκαναν το σύστημα να τους πολεμά με κάθε μέσο: τα δικαστήρια, την αστυνομία, το στρατό, τις εφημερίδες, ακόμα και με πληρωμένους μπράβους. Απαγόρευαν τις ομιλίες τους, τους ξυλοκοπούσαν, τους συλλάμβαναν, τους φυλάκιζαν, σε κάποιες περιπτώσεις τους άλειφαν με πίσσα και πούπουλα! Τίποτε απ' αυτά όμως δεν πτοούσε το ηθικό των Βιομηχανικών Εργατών του Κόσμου...Πολλές φορές οι απεργίες που οργάνωναν ήταν νικηφόρες, όπως στο Λόρενς της Μασαχουσέτης, το 1912, ενώ άλλες φορές η ήττα ήταν οδυνηρή, όπως στην περίπτωση του Λάντλοου. Ωστόσο, συνέχιζαν ν' αγωνίζονται με αμείωτο δυναμισμό για τη χειραφέτηση της εργατικής τάξης, τη δικαιοσύνη και την αξιοπρέπεια. Ακόμα κι όταν με τα χρόνια, μετά από πολλές διώξεις, φυλακίσεις και εκτελέσεις κατάφεραν ν' αποδυναμώσουν εντελώς το σωματείο, δεν κατόρθωσαν να μειώσουν τη μαχητικότητα και τη ζωντάνια των μελών του, όπως μπορείτε να διαπιστώσετε βλέποντας στο παρακάτω ντοκιμαντέρ τα πρόσωπα των υπερηλίκων μελών των Wobblies να λάμπουν όταν μιλούν για τους εργατικούς αγώνες. Ίσως είναι αυτό που παρατηρεί ο Howard Zinn στην Ιστορία του Λαού των Ηνωμένων Πολιτειών, ότι δηλαδή "για το ανθρώπινο γένος το κάλεσμα της Αδελφοσύνης είναι πιο ισχυρό από κάθε φόβο για ταλαιπωρία, παρά τις προσπάθειες που καταβάλλουν επί 6.000 χρόνια αυτοί που διαφεντεύουν τις ζωές μας για να το ξεριζώσουν από μέσα μας".

Υ.Γ. Και γι' αυτό το post, οι πληροφορίες αντλήθηκαν κυρίως από το βιβλίο του Howard Zinn "Η Ιστορία του Λαού των Ηνωμένων Πολιτειών". Αν όμως δεν έχετε όρεξη για ιστορικό βιβλίο, ή αν απλώς σας αρέσουν τα κομικς, μπορείτε να διαβάσετε το εξαιρετικό graphic novel "The Wobblies" από τις εκδόσεις ΚΑΨΙΜΙ.

Ο ΠΕΜΠΤΟΣ BEATLE

     Πώς θα ήταν άραγε η μουσική χωρίς τους Beatles; Πώς θα ήταν τα '60s και το swinging London χωρίς αυτούς; Κι ακόμα, πώς θα ήταν οι ίδιοι οι Beatles χωρίς τον Brian Epstein ή αλλιώς τον πέμπτο beatle; Το πιθανότερο είναι ότι, αν ο Epstein δεν είχε πιστέψει τόσο σ'αυτούς, αν δεν είχε προσπαθήσει να τους κλείσει συμβόλαιο με δισκογραφική, παρά τις απανωτές απορρίψεις όλων σχεδόν των εταιρειών, κι αν δεν είχε επιμεληθεί την εμφάνισή τους, δίνοντάς τους το χαρακτηριστικό στυλ με τα κοστούμια και τα μακριά μαλλιά, οι Beatles σήμερα θα ήταν άγνωστοι. Την ιστορία αυτού του ανθρώπου, λοιπόν, που είδε στους άσημους Beatles από το Λίβερπουλ το συγκρότημα που σε λίγα χρόνια θ'αποθέωνε όλη η υφήλιος, αφηγείται το graphic novel "The fifth Beatle", το οποίο κυκλοφόρησε από τον εκδοτικό οίκο "Dark Horse Comics" πριν από δέκα μέρες.
     Το πιο σημαντικό στην ιστορία αυτή όμως, είναι ότι ο συγγραφέας, Vivek Tiwary, δεν αντιμετωπίζει τον Brian Epstein ως τον μάνατζερ των Beatles, αλλά ως αυτόνομη προσωπικότητα, με τις δικές της επιθυμίες, φοβίες και απογοητεύσεις. Πραγματικά, ο Brian Epstein ήταν ένας πολύ βασανισμένος άνθρωπος: Εβραίος σε μια εποχή έντονου αντισημιτισμού, ομοφυλόφιλος όταν στην Αγγλία ήταν ακόμα παράνομο και εθισμένος στις αμφεταμίνες και τα βαρβιτουρικά, που τελικά τον οδήγησαν στον θάνατο, τον Αύγουστο του 1967. Ήταν, με άλλα λόγια, ένας ανεπιθύμητος, ο οποίος ωστόσο κατάφερε ν' ανοίξει δρόμους που του ήταν κλειστοί και να καθορίσει, έστω και με έμμεσο τρόπο, την εποχή του πληρώνοντας βέβαια ακριβό τίμημα.
     Πέρα από το graphic novel, οι ίδιοι συντελεστές ετοιμάζουν και την αντίστοιχη ταινία, που θα είναι η μοναδική μέχρι σήμερα όπου θα ακούγονται αυθεντικά τραγούδια των Beatles. Μέχρι να βγει η ταινία, μπορείτε να μαθαίνετε περισσότερα εδώ: thefifthbeatle.com . Αν, πάντως ο Άγιος Βασίλης διαβάζει bibliokult, τον παρακαλώ να μου φέρει το βιβλίο για τα Χριστούγεννα...

BEATLEMANIA!!

     Πραγματικά, δεν ξέρω τι μ'αρέσει πιο πολύ σ'αυτή την εικόνα, που δημοσιεύτηκε πρώτη φορά στο εξώφυλλο του περιοδικού "Archie" τον Ιανουάριο του '65, όταν δηλαδή η beatlemania είχε κυριεύσει και την Αμερική. Είναι το φορητό πικ- απ που ονειρεύομαι κάποια στιγμή ν' αποκτήσω, παρ' όλο που δεν έχω πια δίσκους; Είναι η έκρηξη χρωμάτων στα σούπερ εφαρμοστά ρούχα της Μπέτυ και της Βερόνικα; Είναι ο ηλικιωμένος κύριος που δυσανασχετεί με τη μουσική και μου θυμίζει τον Παπαγιαννόπουλο στον "Γαμπρο απ' το Λονδίνο"; Είναι άραγε η απεικόνιση του λογοπαίγνιου beatles/ beetles; Μήπως είναι η ακρίβεια με την οποία τα σκαθάρια αντιστοιχούν στους Beatles, αφού το μόνο σκαθάρι με δαγκάνες - ή όπως αλλιώς λέγονται αυτά που προεξέχουν - είναι ο George Harrison, που είχε ως χαρακτηριστικό τα κάπως πεταχτά δόντια; Ίσως είναι το ρετρό του όλου πράγματος ή το γεγονός ότι συνδυάζει την αγάπη μου για τους Beatles με την αγάπη μου για τα κόμικς... Πάντως η Βερόνικα και η Μπέτυ, όσο κι αν ακούν τη μουσική με τα μάτια κλειστά, σημάδι ότι την απολαμβάνουν, παραμένουν κυρίες και σε καμία περίπτωση δε φτάνουν στην υστερία άλλων γυναικών φαν των Beatles. Για να καταλάβετε για τι πράγμα μιλάμε, μπορείτε να δείτε τις φωτογραφίες που τράβηξε ο Stan Wayman για λογαριασμό του LIFE στην πρώτη εμφάνιση των Beatles στην Αμερική, στο Washington Coliseum, το 1964 ή να δείτε το παρακάτω βίντεο, με ένα από τα αγαπημένα μου τραγούδια των Beatles της πρώτης περιόδου, που όμως δεν ακούγεται σχεδόν από τα ουρλιαχτά!