ΑΚΟΥΓΟΝΤΑΣ ΔΙΣΚΟΥΣ

     Παρ' όλο που υπήρξε μια εποχή που οι δίσκοι ήταν εκτός μόδας, τώρα πια, όχι μόνο έχουν ξαναγυρίσει στο προσκήνιο, αλλά είναι τρομερά cool να έχεις δίσκους, και με τη λογική των hipsters και με τη λογική αυτών που κοροϊδεύουν τους hipsters. Για την ακρίβεια, έχουν γίνει τόσο cool, που, αν καμιά φορά μπω σε κανένα δισκάδικο, τρέμω μήπως ο υπεροπτικός πωλητής θεωρήσει τόσο κοινότυπο αυτό που ζητάω, που το περιφρονητικό του βλέμμα θα κάνει συντρίμμια την με τόσο κόπο χτισμένη αυτοπεποίθησή μου. Σίγουρα λοιπόν δεν χρειάζεται να προσδώσουμε coolness στους δίσκους, ΑΝ όμως υπήρχε τέτοια ανάγκη, νομίζω ότι οι παρακάτω φωτογραφίες υπερ-cool διασήμων με τους δίσκους τους θα έκαναν τη δουλειά.

Το πρωτόκολλο απαιτεί να ξεκινήσουμε με τον Βασιλιά

Νομίζω ότι αυτή την εικόνα την έχουν ανασυνθέσει και οι Κοέν στο Inside LLewin Davis, που έχει άλλωστε να κάνει (και) με τον Bob Dylan

Κι από τον Dylan στους Beatles, με τον PaulMc Cartney έτοιμο να βγάλει το Freewheelin' Bob Dylan, τον δίσκο με το εμβληματικό εξώφυλλο, που έχει επηρεάσει αμέτρητους καλλιτέχνες, μεταξύ των οποίων και τους Beatles.

Άλλος θεός εδώ, ο Jimi Hendrix, ακούει κάποιον δίσκο και πάλι στη φωτογραφία υπάρχει ένας δίσκος του Dylan, αυτή τη φορά το Blonde On Blonde.

Και φυσικά ο Joe Strummer, που δεν μπορώ να καταλάβω ποιον δίσκο κρατάει, βλέπω όμως ότι έχει το ίδιο χτένισμα με τον τραγουδιστή στο εξώφυλλο.  

Θεέ μου, αφού δεν μπορώ να είμαι η Patti Smith, δώσε μου τουλάχιστον τη συλλογή των δίσκων της. 

Εντάξει, επειδή η πιο καινούρια από τις μέχρι τώρα φωτογραφίες είναι από τη δεκαετία του '70, να και κάτι πιο σύγχρονο, η υπέροχη Amy Winehouse.

Για άλλη μια φορά, δεν θα μπορούσα να μην υποκύψω στη γοητεία της Marilyn, που απ' ό,τι κατάλαβα, οι φωτογραφίες της στο ίντερνετ την ώρα που ακούει δίσκους είναι σχεδόν όσες και αυτές την ώρα που διαβάζει.

Ο Jack ακούει τον δίσκο του και απολαμβάνει το τσιγαράκι του, χαμογελώντας πάντα σαρδόνια με τα μάτια του.

Ποιος είναι ο πιο cool διάσημος που έχει υπάρξει στον πλανήτη; Ποιος θεωρείται η επιτομή του cool; Αυτά τα ερωτήματα είναι καθαρά ρητορικά, μιας και υπάρχει πια ομόφωνη άποψη ότι cool ίσον Steve Mc Queen. Αυτή η φωτογραφία που χορεύει με μάτια κλειστά υπό τους ήχους του Count Basie, κάνει λίγο την καρδιά μου να βουλιάζει.

Υ.Γ.: Κάποιες από αυτές τις φωτογραφίες τις έχω χρόνια στα Έγγραφα μου και δεν θυμάμαι πια πού τις βρήκα. Πολλές όμως τις εντόπισα σήμερα στο www.dj-rooms.com/celebs-and-their-vinyl.

ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ BOB DYLAN!

     Σαν σήμερα, 24 Μαΐου του 1941, γεννιέται στο Ντουλούθ της Μινεσότα ο Ρόμπερτ Ζίμμερμαν· είκοσι χρόνια μετά, αλλάζει το όνομά του σε Μπομπ Ντύλαν (ως φόρο τιμής στον ποιητή Ντύλαν Τόμας), μετακομίζει στο Βίλατζ της Νέας Υόρκης κι αλλάζει για πάντα την ιστορία της μουσικής. Χρόνια Πολλά Μπομπ Ντύλαν!

ΓΙΑ ΤΙΣ ΜΑΜΑΔΕΣ (ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ)

     Σήμερα είναι η γιορτή της μητέρας, οπότε το σημερινό post, που περιλαμβάνει φωτογραφίες αγαπημένων συγγραφέων και καλλιτεχνών με τις μητέρες τους, είναι αφιερωμένο στις μαμάδες. Οι περισσότεροι θαμώνες του bibliokult είναι εδώ: η Μέριλιν, ο Μπάουι, ο Ταρκόφσκι, ο Τσέχοφ κι άλλοι πολλοί, μαζί με τις γυναίκες που τους έφεραν στη ζωή.

     Η Billie Holiday ξεκινά την αυτοβιογραφία της μ' αυτά τα λόγια: "η Μαμά κι ο Μπαμπάς ήταν ακόμη παιδιά όταν παντρευτήκανε. Αυτός ήταν δεκαοχτώ χρονών, η μαμά δεκάξι κι εγώ τριών". Η μητέρα της έκανε ό,τι μπορούσε για να μεγαλώσει την κόρη της, ωστόσο μια φτωχή μαύρη στο γκέτο της Βαλτιμόρης, στις πρώτες δεκαετίες του εικοστού αιώνα δε μπορούσε να κάνει πολλά πράγματα..

     Η μητέρα του Bob Dylan αγκαλιάζει τον γιο της γεμάτη χαρά και περηφάνια. Φαίνεται ότι δεν του κράτησε καμία κακία που άλλαξε το επίθετό του από Zimmerman σε Dylan, ούτε που παράτησε τις σπουδές του κι έφυγε για τη Νέα Υόρκη, αλλάζοντας για πάντα όχι μόνο τη ζωή του αλλά και τη μουσική.

          Ο David Bowie ποζάρει μαζί με τη μητέρα του και αποδεικνύει περίτρανα την παντοδυναμία του DNA: είναι ολόιδιοι.

     Ο Μπόρχες ζούσε μαζί με την μητέρα του ως τον θάνατό της στα 99 της χρόνια, με ένα μικρό διάλειμμα τα τρία χρόνια που ο γιος της ήταν παντρεμένος. Λέγεται βέβαια ότι η ίδια, όταν ήταν ήδη 90 χρονών, ώθησε τον Μπόρχες σ' αυτόν τον γάμο, γιατί ήθελε να είναι σίγουρη ότι κάποια θα φροντίζει τον τυφλό γιο της όταν εκείνη θα έχει πεθάνει, Φαίνεται όμως ότι ο Μπόρχες δεν άντεξε για πολύ μακριά από τη μανούλα...

     Σ' αυτή τη φωτογραφία, η δίχρονη Βιρτζίνια Γουλφ βρίσκεται στην αγκαλιά της μητέρας της, της οποίας ο ξαφνικός θάνατος στα 13 της χρόνια σημάδεψε τη ζωή της -και ποιου παιδιού δε σημαδεύει τη ζωή άλλωστε; Οι αναμνήσεις από τη μητέρα της αλλά και το πώς με την απώλειά της χάθηκαν οι ισορροπίες σε όλη την οικογένεια περιγράφονται στο αυτοβιογραφικό αριστούργημά της "Μέχρι τον Φάρο". Αν θα πρότεινα ένα μόνο βιβλίο για τούτο το καλοκαίρι, θα ήταν αυτό.

     Όταν ο ποιητής Αρσένι Ταρκόφσκι εγκατέλειψε την οικογένειά του, ο γιος του Αντρέι, που ήταν τότε τεσσάρων ετών, έμεινε με τη μητέρα του, την αδερφή του και τη γιαγιά του. Ίσως αυτή η έντονη γυναικεία παρουσία στη ζωή του να σχετίζεται με την τρυφερότητα και τη ζεστασιά που αποπνέουν οι εικόνες του. Η ίδια η μητέρα του πάντως έχει παίξει στον εν πολλοίς αυτοβιογραφικό Καθρέφτη. Η επόμενη, μετά τον  Καθρέφτη ταινία του, η Νοσταλγία, είχε κι αυτή πολλά αυτοβιογραφικά στοιχεία, όπως αυτό το απόσπασμα , που ανέβασα στο bibliokult την περσινή Μέρα της Μητέρας.

     Δε νομίζω να υπάρχει μεγαλύτερος πόνος από αυτόν της μάνας που χάνει το παιδί της -κι είναι όλος αποτυπωμένος στο πρόσωπο της μητέρας του αυτόχειρα ποιητή Μαγιακόφσκι. Πώς μπορούν να κρατηθούν στη ζωή όταν χάνουν ό,τι αγαπούν περισσότερο; Νομίζω ότι η ίδια τους η αγάπη για το παιδί τους είναι που τις κρατά στη ζωή· όσο μένουν ζωντανές, μένει ζωντανή η θύμηση του παιδιού τους, μένει ζωντανό κάτι από το αγαπημένο πρόσωπο που δεν υπάρχει πια κι αυτό είναι αρκετό για να μπορέσουν εκείνες να συνεχίσουν να υπάρχουν.

     Η μητέρα του Αλμπέρ Καμύ, τον οποίο μεγάλωσε μόνη με πάρα πολλές στερήσεις, αγγίζει με τρυφερότητα τη φωτογραφία του γιου της, που σκοτώθηκε σε αυτοκινητιστικό δυστύχημα στις 4 Ιανουαρίου του 1960, λίγο πριν κλείσει τα 47 του χρόνια.

ΜΕΡΙΚΟΙ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΚΑΛΥΤΕΡΟΥΣ ΜΟΥ ΦΙΛΟΥΣ ΕΙΝΑΙ ΔΙΣΚΟΙ

     Είναι φανερό στο bibliokult πόσο μ' αρέσουν οι λίστες κι ακόμα πόσο μ' αρέσουν τα κόμικς του Grant Snider - μάλιστα οι δικές του λίστες μ' αρέσουν τόσο, που θα' θελα να γινόμασταν φίλοι· φαντάζομαι ότι θα πηγαίναμε για περπάτημα και θα μιλούσαμε όλη την ώρα για βιβλία και δίσκους, θ' ακούγαμε ο ένας τον άλλο με προσοχή και θα γελούσαμε συγκρατημένα με τ' αστεία μας, ενώ στις (σπάνιες) διαφωνίες μας θ' αντικρούαμε με ευγένεια τα επιχειρήματα του άλλου. Επειδή όμως δε γνωριζόμαστε καν και δεν έχω την ευκαιρία να συζητήσω μαζί του και να του πω τη δική μου εκδοχή της παραπάνω υπέροχης λίστας του με τους αγαπημένους του δίσκους, θα τα γράψω εδώ στο μπλογκ, σαν γράμμα σε μπουκάλι που θα το ρίξω στον ωκεανό του ίντερνετ. Έχουμε και λέμε λοιπόν...

Δίσκοι που αγαπώ από τότε που ήμουν παιδί: Σ' αυτή την κατηγορία θα συμφωνήσω με τον Snider και την επιλογή του Abbey Road. Και όλων των δίσκων των Beatles. Και μερικών του Σαββόπουλου.

Δίσκοι που έχω ν' ακούσω από το λύκειο: Μμμ... μάλλον το Zooropa των U2.

Δίσκοι που τους αρέσει ο χορός: Ο βασιλιάς είναι ο Elvis κι αν πρέπει να διαλέξω δίσκο, διαλέγω το Elvis From Hawaii.

Δίσκοι που παραείναι έξυπνοι για μένα: Το Remain In Light. Για την ακρίβεια, όλοι οι δίσκοι του David Byrne, είτε με τους Talking Heads είτε οι προσωπικοί του -παραείναι ξερός κι εγκεφαλικός για μένα ο ήχος του.

Δίσκοι - πρότυπα του cool: Άαα... εδώ είναι πάρα πολλοί. Το Alladin Insane και το Low του David Bowie, το Freewheelin Bob Dylan και το Highway 61 Revisited του Bob Dylan, το Horses της Patti Smith κι ένα σωρό άλλα.

Δίσκοι που οι φίλοι μου δε μπορούν ν' αντέξουν: Έχω την εντύπωση ότι όταν ακούω φολκ για περισσότερο από μία ώρα, οι δικοί μου άνθρωποι στρέφουν το βλέμμα προς τον ουρανό με απόγνωση και ζητούν από τον θεό να τους δώσει δύναμη.

Δίσκοι που με βοηθούν να χαλαρώσω: Το Forever Changes των Love.

Δίσκοι που προσπαθώ να βρω το κουράγιο να τους μιλήσω: Το Bryter Lyter του Nick Drake.

Και δύο κατηγορίες που αποτελούν δική μου προσθήκη:

Δίσκοι - ένοχη απόλαυση: Θα μαζέψω όλο μου το θάρρος και θα το πω χωρίς (πολλή) ντροπή, το Appetite For Destruction των Guns and Roses.

Δίσκοι που νιώθω ένοχη επειδή δεν τους απολαμβάνω: Εντάξει, δεν είναι ότι με βαραίνουν οι ενοχές επειδή δε μ' αρέσει ένας δίσκος, πάντα όμως αναρωτιόμουν γιατί νιώθω δυσφορία ακούγοντας το Closer των Joy Division, ενώ οι άλλοι το θεωρούν αριστούργημα.

ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΓΑΠΗ ΤΗΣ ΛΙΣΤΑΣ

     Την αγάπη μου για τις λίστες την έχω ήδη δηλώσει σε αυτό το post, οπότε είναι φυσικό να επανέρχομαι σε ένα αγαπημένο θέμα. Αναφορικά με τις λίστες, λοιπόν, δύο είναι τα πράγματα που μ' αρέσουν: να καταρτίζω τις δικές μου και να διαβάζω των άλλων. Βέβαια, οι δικές μου είναι του τύπου "πέντε ταινίες για να δεις στο σπίτι ένα βροχερό Σαββατόβραδο" ή "οι δέκα πιο αντιπαθητικοί λογοτεχνικοί ήρωες", δηλαδή λίστες στις οποίες έχω περιορίσει το εύρος των επιλογών, ενώ μια λίστα με τα αγαπημένα μου βιβλία ή τα αγαπημένα μου τραγούδια θα ήταν αδύνατη. Πώς μπορεί κανείς να τα θυμηθεί όλα τη στιγμή που κάθεται να τα γράψει; Πώς μπορεί να τα χωρέσει σε μια λίστα; Γιατί αυτό και όχι το άλλο; Θα έγραφα και θα έσβηνα όλη την ώρα και  ποτέ δε θα ήμουν ικανοποιημένη... Γι' αυτό προτιμώ να διαβάζω τις λίστες των άλλων, κι όταν λέω των άλλων, εννοώ βέβαια αυτών που εκτιμώ και θαυμάζω. Μ' αρέσει να διαπιστώνω κοινές προτιμήσεις, οι οποίες λειτουργούν σαν ένα είδος επιβράβευσης για τις δικές μου επιλογές και με κάνουν να αισθάνομαι ότι υπάρχει κάτι κοινό που μας συνδέει (ας πούμε, ο David Bowie κι εγώ συνδεόμαστε με την κοινή μας αγάπη για τον Howard Zinn, αν δεν είναι αυτός αρκετά δυνατός δεσμός, ποιος είναι;;;). Ακόμα περισσότερο όμως, μ' αρέσει το ότι λειτουργούν σαν οδηγός και μου προτείνουν νέες επιλογές, που, κατά πάσα πιθανότητα θα είναι πετυχημένες. Ως εκ τούτου, μετά από πολύχρονη ιντερνετική περιήγηση σε κάθε είδους λίστες και με τη βοήθεια του Σ.Μ., σας παρουσιάζω μερικές που, κατά τη γνώμη μου, είναι έγκυρες και μπορούν να σας αποκαλύψουν αριστουργήματα τα οποία ίσως δε γνωρίζετε ή δεν έχετε μπει στον κόπο να ψάξετε περισσότερο.

Ας αρχίσουμε με τις ταινίες: Σύμφωνα με το Βρετανικό Ινστιτούτο Κινηματογράφου (BFI), οι δέκα καλύτερες ταινίες όλων των εποχών, είναι οι εξής:

1. Ο Δεσμώτης του Ιλίγγου (Vertigo), Alfred Hitchcock
2. Ο Πολίτης Κέην, Orson Welles
3. Tokyo Story, Yasuziro Ozu
4. Ο Κανόνας του Παιχνιδιού, Jean Renoir
5. Sunrise, FW Murnau
6. 2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος, Stanley Kubrick
7. The Searchers, John Ford
8. Man with a Movie Camera, Dziga Vertov
9. Το Πάθος της Ζαν Ντ' Αρκ, Carl Dreyer
10. 8 1/2, Federico Fellini

Όλη η λίστα, εδώ: www.bfi.org.uk/news/50-greatest-films-all-time.
Δείτε βέβαια και αυτή την εξαιρετική λίστα, με τις αγαπημένες ταινίες του σπουδαιότερου κριτικού κινηματογράφου, Roger Ebert, που κυκλοφορούν από την Criterion: www.criterion.com/lists

Πάμε τώρα στους δέκα καλύτερους δίσκους, όπου η πιο έγκυρη λίστα δε μπορεί να είναι άλλη από αυτή του περιοδικού Rolling Stone:

1. Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band, The Beatles
2. Pet Sounds,The Beach Boys
3. Revolver, The Beatles
4. Highway 61 Revisited, Bob Dylan
5. Rubber Soul, The Beatles
6. What's Goin' on, Marvin Gaye
7. Exile On Main Street, Rolling Stones
8. London Calling,The Clash
9. Bob Dylan, Blonde On Blonde
10. Beatles,The White Album

 Όλη η λίστα με τα 500 καλύτερα άλμπουμ, εδώ: www.rollingstone.com/music/lists/500-greatest-albums-of-all-time

Και πάμε τώρα στο πιο δύσκολο, στη λίστα με τα 100 καλύτερα βιβλία όλων των εποχών. Η πιο έγκυρη, και μάλιστα μια απ' τις λίγες που δε μεροληπτούν υπέρ της αγγλόφωνης λογοτεχνίας, είναι αυτή που κατάρτισαν οι νορβηγικές λέσχες ανάγνωσης σε συνεργασία με το Νορβηγικό Ινστιτούτο Νόμπελ, καταχωρώντας τις λίστες 100 συγγραφέων από 54 χώρες, μεταξύ των οποίων ο Μίλαν Κούντερα, η Ντόρις Λέσινγκ και ο Κάρλος Φουέντες. Η λίστα αυτή είναι αλφαβητική, με εξαίρεση το πρώτο έργο, που είναι ο Δον Κιχώτης του Θερβάντες.

Όλη η λίστα, εδώ: thegreatestbooks.org/lists

 

ΜΙΑ ΕΠΟΧΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ

     Το βίντεο στο προηγούμενο post  ήταν από το 1961 στο San Francisco και απεικονίζει τη φάση του rock and roll, με τη μπριγιαντίνη στα μαλλιά, τα φλιπεράκια και τις νεανικές συμμορίες. Την ίδια ακριβώς χρονιά, στην άλλη άκρη της χώρας είχε αρχίσει να διαμορφώνεται μια άλλη, εντελώς διαφορετική τάση, η οποία θα σημάδευε ολόκληρη τη δεκαετία του '60. Μιλάω βέβαια για τη folk σκηνή στοVillage της Νέας Υόρκης, την οποία περιγράφουν με τον δικό τους, ιδιοφυώς σαρκαστικό τρόπο, οι αδερφοί Κοέν στην τελευταία τους ταινία, Inside Llewyn Davis: μια κοινότητα ανθρώπων που είχαν αντιληφθεί ότι οι καιροί αλλάζουν, που ασφυκτιούσαν με την κομφορμιστική ευδαιμονία της αμερικάνικης κοινωνίας κι απέπνεαν έναν άλλον αέρα, τον αέρα της ελευθερίας. Όλη αυτή η ατμόσφαιρα της ανεμελιάς, του πειραματισμού και της ορμητικής προσδοκίας για τη νέα εποχή που έρχεται, αντανακλάται στο διάσημο εξώφυλλο του "Freewheelin' Bob Dylan". Κι ακόμη, πέρα απ' αυτά, αντανακλάται ο έρωτας δύο ωραίων, νέων ανθρώπων, που μοιάζουν πλήρως απορροφημένοι ο ένας από τον άλλο κι απόλυτα αυτάρκεις μέσα στον έρωτά τους. Ο ένας είναι βέβαια o Bob Dylan και η αγαπημένη του, η Suze Rotolo, για την οποία μέχρι πρόσφατα δεν ήξερα τίποτε άλλο, πέρα από το ότι είναι το κορίτσι στο εξώφυλλο του "Freewheelin' Bob Dylan". Τις τελευταίες μέρες όμως, με αφορμή την ταινία των Κοέν, όπου ο Dylan δεν εμφανίζεται παρά στο τέλος αλλά είναι στο μυαλό του θεατή σ' όλη τη διάρκεια του φιλμ, έψαξα αρκετά για τη γυναίκα αυτή και διαπίστωσα ότι ήταν πολύ μα πολύ σπουδαία.
     Η Rotolo λοιπόν, γεννήθηκε στο Queens της Νέας Υόρκης το 1943. Οι γονείς της, ιταλικής καταγωγής, ήταν μέλη του αμερικάνικου κομμουνιστικού κόμματος κι έδωσαν στις κόρες τους ανάλογη ανατροφή, πράγμα που σιγουρα δεν τις έκανε ιδιαίτερα δημοφιλείς στην ψυχροπολεμική Αμερική του '50. Κάποια στιγμή η Suze  πήρε το μετρό από το Queens για το Village - το μέρος όπου κατέληγαν όλοι όσοι ένιωθαν ότι δεν "κολλάνε" αλλού - και δε γύρισε ποτέ πίσω. Εκεί γνώρισε και τον Bob Dylan, στο Riverside Church Folk Concert, τον Ιούλιο του 1961. Εκείνος ήταν 20 κι αυτή 17. Ο ίδιος ο Dylan περιγράφει την πρώτη τους συνάντηση στην αυτοβιογραφία του ως εξής: "Από την πρώτη στιγμή, δε μπορούσα να πάρω τα μάτια μου από πάνω της. Ήταν το πιο ερωτικό πλάσμα που είχα δει. Είχε σταρένιο δέρμα και χρυσά μαλλιά, καθαρόαιμη Ιταλίδα. Ο αέρας γέμισε ξαφνικά με μπανανόφυλλα. Αρχίσαμε να μιλάμε και το κεφάλι μου άρχισε να στριφογυρίζει. [...] Γνωρίζοντάς την, ήταν σαν να μπήκα στις ιστορίες του Χίλιες και Μια Νύχτες. Είχε ένα χαμόγελο που μπορούσε να φωτίσει ένα δρόμο γεμάτο κόσμο και ήταν όλο ζωντάνια, είχε ένα είδος αισθησιασμού - ένα ζωντανό άγαλμα του Rodin." Η Rotolo ήταν αυτή που έστρεψε τον Dylan σε πιο πολιτικοποιημένα τραγούδια και τον έφερε σ' επαφή με την ποίηση του Ρεμπώ και του Αρτώ, όπως επίσης και με το έργο του Μπρεχτ. Το ζευγάρι άρχισε να συζεί στις αρχές του 1962, πράγμα που δεν ενέκρινε καθόλου η οικογένεια της Rotolo. Σύμφωνα με την ίδια, "δημιουργήσαμε αυτόν τον ιδιωτικό κόσμο. Αναζητούσαμε την ποίηση και τη βρήκαμε ο ένας στον άλλο. Είμασταν τόσο υπερευαίσθητοι, και οι δύο. Γι' αυτό ήταν μια καλή σχέση, αλλά γι' αυτό ήταν και δύσκολη."
     Πράγματι, καθώς η φήμη του Dylan μεγάλωνε, η σχέση τους γινόταν όλο και πιο δύσκολη για τη Suze. Όπως γράφει η ίδια στο βιβλίο της Freewheelin Time (το οποίο ξεκίνησα προχθές και θα σας πω περισσότερα όταν το τελειώσω), "ο Bob ήταν χαρισματικός: ήταν γεμάτος φως, ένας φάρος, αλλά ήταν και μια μαύρη τρύπα. ΄Ηθελε αφοσίωση, υποστήριξη και προστασία, που δε μπορούσα να του προσφέρω με σταθερότητα και συνέπεια, μάλλον επειδή τα χρειαζόμουν και η ίδια." Το 1963, η Rotolo έμεινε έγκυος και αποφάσισε να κάνει έκτρωση, κάτι που τελικά το ζευγάρι δεν κατάφερε να ξεπεράσει και, σε συνδυασμό με την παράλληλη σχέση του Dylan με τη Joan Baez και την εχθρότητα της οικογένειας Rotolo, τους οδήγησε στο χωρισμό το 1964. Η Rotolo, αφού αρνήθηκε να περιοριστεί στο ρόλο της γυναίκας στο πλάι ενός σπουδαίου άντρα, συνέχισε να επιδιώκει τη δική της προσωπική εξέλιξη: έγινε αναγνωρισμένη καλλιτέχνις, δίδαξε στο Parsons School of Design και συνέχισε να συμμετέχει ενεργά στον αγώνα για τα ανθρώπινα δικαιώματα ως το θάνατό της, το 2011. Εν τω μεταξύ, παντρεύτηκε και έκανε ένα γιο, που επίσης ασχολείται με τη μουσική. Για δεκαετίες απέφευγε να μιλά για τη σχέση της με τον Dylan, η οποία, όπως έλεγε η ίδια, ήταν ο ελέφαντας στο δωμάτιο της ζωής της. Για πρώτη φορά μίλησε στο ντοκιμαντέρ του Scorsese No Direction Home, το 2005 και στη συνέχεια, το 2008, έγραψε το δικό της βιβλίο για τη ζωή των ανθρώπων "που είχαν κάτι να πουν και όχι κάτι να πουλήσουν" στο Village της Νέας Υόρκης, στις αρχές της δεκαετίας του '60, σε μια εποχή ελευθερίας.

Ο Dylan, η Rotolo και ο Dave Van Ronk, στον οποίο βασίστηκαν οι Κοέν για τον κεντρικό χαρακτήρα στο Inside Llewyn Davis.

Οι παραπάνω φωτογραφίες προέρχονται από το oldloves.tumblr.com και οι πληροφορίες κυρίως από αυτό το άρθρο των New York Times. Ας ακούσουμε κι ένα πολύ αγαπημένο μου τραγούδι του Dylan, το οποίο έγραψε για τη Rotolo την εποχή που έλειπε στην Ιταλία για να παρακολουθήσει ένα εξάμηνο στο Πανεπιστήμιο της Perugia. Το τραγούδι είναι το Boots of Spanish Leather.

ΣΗΜΕΡΙΝΑ ΓΕΝΕΘΛΙΑ: GEORGE HARRISON

     Το κλασικό μουσικό ερώτημα "Beatles ή Stones" για μένα έχει απαντηθεί εδώ και πολλά χρόνια: Beatles. Το ίδιο και το ερώτημα "ποιος είναι ο αγαπημένος σου Beatle": Ο George Harrison φυσικά, ο οποίος γεννήθηκε σαν σήμερα, στις 25 Φεβρουαρίου του 1943 στο Λίβερπουλ. Τα τραγούδια των Beatles και της μετέπειτα ατομικής καριέρας του Harrison θα ήταν αρκετός λόγος για τη σημερινή ανάρτηση, μιας και τα περισσότερα απ' αυτά δεν έχουν ούτε μια ρυτίδα, παρά τον μισό αιώνα που έχει περάσει από πάνω τους. Ωστόσο, ο βασικότερος λόγος που ήθελα να γράψω σήμερα για τον George Harrison είναι η ίδια η ζωή του, η ζωή ενός ανθρώπου που πριν κλείσει τα είκοσι είχε όλο τον κόσμο στα πόδια του αλλά εκείνος αποφάσισε ότι όλος ο κόσμος δεν ήταν αρκετός και στράφηκε στον εαυτό του, σε μια ακατάπαυστη προσπάθεια αυτοπροσδιορισμού, εσωτερικής αναζήτησης και  καλλιέργειας των πολλαπλών ενδιαφερόντων του.
     Για έναν έφηβο που μεγάλωνε μεταπολεμικά σε μια εργατική γειτονιά του Λίβερπουλ, το ροκ εντ ρολ ήταν η μορφή που έπαιρνε το όνειρό του να ξεφύγει από το μίζερο περιβάλλον της αγγλικής εργατικής τάξης και να ζήσει μια συναρπαστική ζωή. Στα 14 άρχισε να παίζει κιθάρα και στα 17 έγινε μέλος των Beatles, ένα συγκρότημα που είχε φτιάξει ένας τύπος που ήξερε από το σχολείο, ο Paul McCartney, μαζί με έναν άλλο, τον John  Lennon...Τα υπόλοιπα, λίγο πολύ τα ξέρουμε όλοι. Αρκεί μόνο να σκεφτούμε ότι αυτοί οι 4 άνθρωποι που ήταν στους Beatles έζησαν στο έπακρο το πνεύμα των '60s, με την ξέφρενη ζωή, τα ναρκωτικά, τα ταξίδια και τους πειραματισμούς. Ήταν σαν να συμπύκνωναν σε κάθε χρόνο της ζωής τους τις εμπειρίες μιας δεκαετίας. Και βέβαια ήταν, πάνω απ' όλα, η μουσική. Πριν ο Harrison κλείσει τα 25, οι Beatles είχαν βγάλει το Sgt Pepper. Τι άλλο θα μπορούσε να ζητήσει κανείς;

    Ο Harrison, όμως, είχε το σημαντικότερο προτέρημα που, κατά τη γνώμη μου, μπορεί να έχει ένας άνθρωπος: ακόρεστη περιέργεια. Μέσα από τη γνωριμία του με τον Ινδό μουσικό Ravi Shankar, άρχισε να ενδιαφέρεται για την ινδική μουσική και γενικότερα για τον ινδικό πολιτισμό. Στα συχνά ταξίδια του στην Ινδία έμαθε να παίζει σιτάρ, καθώς και άλλα ινδικά μουσικά όργανα, των οποίων τον ήχο ενσωμάτωσε στη μουσική των Beatles, όπως στο norwegian wood και το within you without you. Αυτό όμως που κυρίως τον απορρόφησε ήταν οι μεταφυσικές αναζητήσεις, μέσα από την επαφή με διάφορους guru. Η Ινδία ήταν μια από τις τάσεις των 60s, για τον Harrison όμως δεν ήταν μια επιδερμική επαφή αλλά κάτι που του άλλαξε τη ζωή, αφού ασπάστηκε τον ινδουισμό και δεν έπαψε ν' αναζητά την ουσία του θείου σ' όλη του τη ζωή. Όταν οι Beatles διαλύθηκαν το 1970, ο Harrison συνέχισε την καριέρα του στη μουσική. Σημαντική στιγμή ήταν η συναυλία που διοργάνωσε το 1971 για τους πρόσφυγες του Μπαγκλαντές, ύστερα από παρότρυνση του Ravi Shankar. Ήταν η πρώτη "φιλανθρωπική" συναυλία που διοργανώθηκε ποτέ, στην οποία συμμετείχαν ο Bob Dylan και ο Eric Clapton, και κατάφερε να συγκεντρώσει 40.000 θεατές.
     Μια άλλη πτυχή του Harrison ήταν η αγάπη για τον κινηματογράφο. Το 1978 ίδρυσε την εταιρεία παραγωγής Handmade Films, υποθηκεύοντας όλα τα περιουσιακά του στοιχεία, προκειμένου να χρηματοδοτήσει την παραγωγή της ταινίας των Monty Python "Life of Brian", μόνο και μόνο επειδή ήταν φανατικός θαυμαστής τους και ήθελε να δει την ταινία. Ο Eric Idle των Monty Python έλεγε ότι τα 4 εκατομύρια που πλήρωσε ο Harrison για την παραγωγή της ταινίας είναι το ακριβότερο εισιτήριο που έχει πληρώσει ποτέ κανείς για να δει μια ταινία. Ο ανεξάρτητος βρετανικός κινηματογράφος χρωστά πραγματικά πολλά στον George Harrison, αφού χωρίς αυτόν ταινίες όπως το Time Bandits, πάλι των Monty Python, και η Mona Lisa δε θα είχαν γυριστεί.

     Οι μουσικές του αναζητήσεις δε σταματούσαν: το 1988 σχημάτισε τους Traveling Wilburys μαζί μέ τους Bob Dylan, Roy Orbison και Tom Petty, με τους οποίους ηχογράφησε 2 άλμπουμ. Επίσης, επειδή αγαπούσε πολύ τον ήχο του γιουκαλίλι, κουβαλούσε ένα πάντα μαζί του και έπαιζε σε κάθε ευκαιρία. Δεν έζησε όμως αρκετά για να κάνει όλα όσα ήθελε. Το 2001, σε ηλικία 58 ετών, πέθανε από μεταστατικό καρκίνο στους πνεύμονες και τον εγκέφαλο. Οι στάχτες του διασκορπίστηκαν στο Βαρανάσι, στους ποταμούς Γάγγη, Σαρασβάτι και Γιαμούνα, σύμφωνα με την ινδουιστική παράδοση.

     Ένα χρόνο μετά το θάνατό του, η οικογένεια και οι φίλοι του έκαναν μια συναυλία προς τιμήν του. Ήταν σχεδόν όλοι εκεί: η γυναίκα του Olivia και ο γιος του Dhani, οι Monty Python, ο Ravi Shankar, ο  Tom Petty, ο Jeff Lynne, ο Eric Clapton, ο Ringo Starr και ο Paul McCartney. Η πιο ηχηρή απουσία ήταν αυτή του  Bob Dylan. Ήταν η πρώτη φορά μετά τη διάλυση των Beatles που ο Ringo Starr και ο Paul McCartney έπαιζαν πάλι μαζί. Ωστόσο, ο σούπερ ήρωας της συναυλίας ήταν ο Eric Clapton, που εκτέλεσε με μοναδικό τρόπο τα τραγούδια του Harrison. Στο τέλος, όταν ο Dhani ευχαρίστησε τους φίλους του πατέρα του και τραγούδησαν όλοι μαζί το" I'll see you in my dreams", εγώ τουλάχιστον (που είμαι τελείως χαζοβιόλα με κάτι τέτοια) συγκινήθηκα.

Και για όσους δε θέλουν να δουν μια ΟΛΟΚΛΗΡΗ συναυλία για τον George Harrison, ορίστε ένα τραγουδάκι. Πολλά φιλιά!

HOBO Ή ΑΛΛΙΩΣ SUPERTRAMP !

 

     Κάποια από τα παραπάνω σύμβολα τα είδα πρώτη φορά πέρσι, σ' ένα επεισόδιο της σειράς Mad Men (αν δε γνωρίζετε τη σειρά, πραγματικά θλίβομαι: χάνετε ό, τι καλύτερο στην τηλεόραση αυτή τη στιγμή. Εγώ στη θέση σας, μόνο και μόνο από ντροπή για την άγνοιά μου, θα κατέβαζα όλα τα επεισόδια και θα οργάνωνα μαραθώνιο τηλεθέασης!). Σ' αυτό το επεισόδιο λοιπόν, ο Don Draper (ο πρωταγωνιστής) θυμάται έναν hobo, τον οποίο είχε φιλοξενήσει ο πατέρας του στο σπίτι όταν ο Don ήταν μικρός και του είχε δείξει αυτά τα σύμβολα. Καθώς έγραφα για τον Woody Guthrie, θυμήθηκα αυτή τη σκηνή και άρχισα να αναζητώ πληροφορίες γι' αυτούς τους τύπους και τα παράξενα σύμβολά τους, ώσπου, στη σπηλιά του Αλή-Μπαμπά που ονομάζεται ίντερνετ, βρήκα αυτόν τον πίνακα με τα σύμβολα και το νόημά τους. Ποιοι ήταν όμως οι hoboes και γιατί μου τους θύμισε ο Woody Guthrie; Οι hoboes ήταν περιπλανώμενοι εργάτες που γύριζαν την Αμερική αναζητώντας δουλειά αλλά όχι μόνιμη εργασία. Ήταν ελεύθερα πνεύματα που δεν τους ταίριαζε η μονιμότητα και η ρουτίνα αλλά προτιμούσαν τους κινδύνους της ζωής στο ύπαιθρο και τον ανοιχτό ορίζοντα της αχανούς χώρας των Ηνωμένων Πολιτειών. Εμφανίστηκαν στα τέλη του 19ου αιώνα και πλήθυναν στη διάρκεια της Μεγάλης Ύφεσης για ευνόητους λόγους. Πολλά τραγούδια γράφτηκαν γι' αυτούς, μεταξύ των οποίων και το hobo's lullaby του Woody.

     Ο πιο γνωστός hobo είναι ίσως ο W.H. Davies, Ουαλός ποιητής, από τους πιο δημοφιλείς της εποχής του, που έγραψε το βιβλίο "the autobiography of a supertramp", όπου περιγράφει τις περιπλανήσεις του ως hobo στην Αμερική από το 1893 ως το 1899. Ο Davies γεννήθηκε στην Ουαλία το 1871. Πολύ νωρίς έμεινε ορφανός και τον μεγάλωσαν οι παππούδες του. Από την εφηβική ήδη ηλικία έδειξε παραβατική συμπεριφορά κάνοντας μικροκλοπές και δε μπορούσε να μείνει για πολύ καιρό σε μια δουλειά. Αποφάσισε λοιπόν να τα παρατήσει και να διασχίσει τον Ατλαντικό για να πάει στην Αμερική, ταξίδι που έκανε αρκετές φορές και αργότερα στη ζωή του, συχνά συνοδεύοντας κοπάδια ζώων. Με το που έφτασε, γνώρισε έναν hobo ονόματι Brum, κοντά στον οποίο έμαθε πώς να πηδάει πάνω σ' ένα τρένο εν κινήσει, πώς να ζητιανεύει, πώς να βρίσκει καταφύγιο στη φυλακή όταν πιάνουν τα μεγάλα κρύα και βέβαια, τα περίφημα σύμβολα. Η σταδιοδρομία του ως hobo ή αλλιώς supertramp έληξε άδοξα όταν, παρακινημένος από τον πυρετό του χρυσού, προσπάθησε να πάει στο Κλόνταϊκ αλλά είχε ένα ατύχημα στο πόδι καθώς προσπαθούσε να ανεβεί στο κινούμενο τρένο και τελικά του το έκοψαν. Μετά από αυτό, γύρισε στη Βρετανία, όπου, αφού αλήτεψε κι εκεί για λίγο, άρχισε να εκδίδει τα ποιήματά του και τελικά έγινε διάσημος ποιητής. 

     Το βιβλίο, που εκδόθηκε το 1908 και περιλαμβάνει έναν πρόλογο από τον George Bernard Shaw, θυμίζει το έργο του Jack London και του Jack Kerouac, καθώς αποπνέει την άγρια χαρά της ελευθερίας που χαρίζει η ζωή στο δρόμο. Τι είναι άραγε εκείνο που έκανε αυτούς τους συγγραφείς αλλά και καλλιτέχνες όπως ο Woody Guthrie και ο  Bob Dylan και απλούς ανθρώπους να ριχτούν στην περιπέτεια της περιπλάνησης και να την υμνήσουν στα καλύτερα έργα τους; Η απεραντοσύνη της χώρας τους, που τους καλούσε να την εξερευνήσουν; η ίδια η ιστορία του λαού τους, που είναι η ιστορία ανθρώπων που έφυγαν από τη χώρα τους αναζητώντας το άγνωστο; Το ανήσυχο πνεύμα τους πάνω απ' όλα; Δεν ξέρω...Ξέρω όμως ότι, όπως κάθομαι στο σπίτι μου, παραδομένη στη ρουτίνα της δουλειάς, τα βιβλία τους και οι μουσικές τους με κάνουν να ονειρεύομαι και να γίνομαι για λίγο συνοδοιπόρος τους. Φιλιά πολλά!

Υ.Γ. 1: Ναι, σωστά το μαντέψατε, το συγκρότημα Supertramp έχει πάρει το όνομά του από τον τίτλο του βιβλίου.

Υ.Γ. 2: Και ακόμα μια φορά σωστά! Ο Christopher McCandless, υπαρκτό πρόσωπο και ήρωας της ταινίας του Sean Penn "Into the Wild", πήρε το ψευδώνυμο Alexander Supertramp εμπνευσμένος από το βιβλίο. Ας ακούσουμε λοιπόν κι ένα τραγούδι από την ταινία (αφορμή ψάχνω!), της οποίας το soundtrack έχει γράψει μια άλλη μεγάλη μου αγάπη, ο Eddie Vedder.

 

WOODY GUTHRIE (3)

     Τελικά ο ασθενής ανάρρωσε και μπορούμε να περάσουμε στο τρίτο και τελευταίο μέρος του αφιερώματος στον Woody Guthrie: Μιας και δε μπορούσε να μείνει για πολύ σε ένα μέρος, το 1940 έφυγε για τη Νέα Υόρκη. Εκεί ηχογράφησε πολλούς δίσκους και γνωρίστηκε με καλλιτέχνες , προοδευτικούς διανοούμενους και μέλη αριστερών οργανώσεων. Μαζί με άλλους  μουσικούς σχημάτισε μια μπάντα, τους Almanac Singers, με τους οποίους έγραψε πληθώρα τραγουδιών προωθώντας τον αγώνα κατά του φασισμού και τον συνδικαλισμό. Σύντομα έφερε στη Νέα Υόρκη και την οικογένειά του.
     Παρά την επιτυχία, ούτε εκεί μπόρεσε να μείνει πολύ καιρό. Συνέχισε τις περιπλανήσεις, πράγμα που του κόστισε το πρώτο του διαζύγιο. Γυρίζοντας πίσω στη Νέα Υόρκη, γνώρισε μια νεαρή χορεύτρια, τη Marjorie Mazia, με την οποία συμφωνούσαν στην πολιτική ιδεολογία και τον τρόπο ζωής. Αυτή ήταν η πιο δημιουργική περίοδος της ζωής του: έγραψε το πρώτο του βιβλίο “Bound for Glory”, ένα ημι-αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα για τα χρόνια της Μεγάλης Αμμοθύελλας, καθώς και πολλά ποιήματα και έδωσε στη δημοσιότητα πολλά σκίτσα και πίνακές του.  Το 1945 παντρεύτηκε τη Marjorie και έκανε μαζί της 4 παιδιά, εκ των οποίων το ένα, η κόρη του Cathy,  πέθανε σε πυρκαγιά, όπως και η αδερφή του χρόνια νωρίτερα.

      Στα τέλη της δεκαετίας του ’40, η συμπεριφορά του άρχισε να γίνεται περίεργη: είχε βίαια ξεσπάσματα και κυκλοθυμική συμπεριφορά, που δημιουργούσε ένταση στην προσωπική και επαγγελματική του ζωή.  Ήταν τα πρώτα συμπτώματα μιας σπάνιας νευρολογικής ασθένειας, της νόσου του Χαντινγκτον, που είχε οδηγήσει 30 χρόνια νωρίτερα και τη μητέρα του στο ψυχιατρείο και, τελικά, στο θάνατο. Τρομοκρατημένος απ’ αυτό που του συνέβαινε, αποφάσισε να απομακρυνθεί από την οικογένειά του και να πάει στην Καλιφόρνια. Εκεί γνώρισε την τρίτη του γυναίκα, Anneke  van Kirk, με την οποία απέκτησε μια κόρη.

     Στα τέλη της δεκαετίας του ’40 και τις αρχές της δεκαετίας του ’50, ο αντικομμουνισμός στην Αμερική κορυφώθηκε. Οι αριστεροί και γενικότερα οι προοδευτικοί Αμερικάνοι, κυρίως όσοι δούλευαν στο χώρο του θεάματος,  μπήκαν στη μαύρη λίστα και υπέστησαν διώξεις.  Ο Woody ήταν ένας απ’ αυτούς που στοχοποιήθηκαν. Αποφάσισε λοιπόν να πάει στη Φλόριντα, όπου ο φίλος του Stetson Kennedy προσέφερε καταφύγιο σε καλλιτέχνες που βρίσκονταν στη μαύρη λίστα. Εκεί ο Woody έγραψε μια σειρά από τραγούδια που σχετίζονταν με το ρατσισμό αλλά και την οικολογία και ξεκίνησε να γράφει άλλο ένα βιβλίο.

     Σιγά σιγά όμως η κατάστασή του επιδεινωνόταν. Σε μια σειρά ταξιδιών μαζί με την Anneke, τα ξεσπάσματά του γίνονταν όλο και πιο συχνά, όλο και πιο  βίαια και χρειαζόταν νοσηλεία. Οι γιατροί τον ταλαιπωρούσαν με λανθασμένες διαγνώσεις που εκτείνονταν από αλκοολισμό μέχρι σχιζοφρένεια, ώσπου, στα μέσα της δεκαετίας του ’50, εισήχθη στο ψυχιατρικό νοσοκομείο Greystone και διαγνώστηκε ότι πάσχει από την ανίατη, κληρονομική νόσο του Χάντινγκτον. Όσα χρόνια έμεινε στο νοσοκομείο ήταν κοντά του η δεύτερη γυναίκα του Marjorie και τα παιδιά του, καθώς και αρκετοί νέοι μουσικοί που τον θαύμαζαν. Ανάμεσα τους ήταν η Joan Baez και ο Bob Dylan. Πολλές φορές έπαιρναν μαζί τους τις κιθάρες τους και του έπαιζαν μουσική για να τον ευχαριστήσουν. Τελικά πέθανε στις 3 Οκτωβρίου 1967, αφήνοντας πίσω του 3.000 τραγούδια, 2 βιβλία, ποιήματα, εικαστικά έργα και άρθρα.

Ο Bob Dylan εκδήλωσε το θαυμασμό αλλά και την ευγνωμοσύνη του στον Woody, γράφοντας γι' αυτόν ένα τραγούδι που μπήκε στον πρώτο του δίσκο, το 1962, το συγκινητικό song to Woody. Παρακάτω επιχείρησα να το μεταφράσω. Φιλιά πολλά!

Είμαι εδώ έξω, χίλια μίλια μακριά απ’ το σπίτι,

Περπατώντας ένα δρόμο που κι άλλοι έχουν περπατήσει

Βλέπω έναν καινούριο κόσμο από πράγματα κι ανθρώπους

Ακούω φτωχούς και χωριάτες και πρίγκιπες και βασιλιάδες

Εϊ, Woody Guthrie, σου’ γραψα ένα τραγούδι

Για έναν αστείο παλιό κόσμο που έρχεται

Μοιάζει άρρωστος και πεινασμένος, είναι κουρασμένος και διαλυμένος

Μοιάζει σαν να πεθαίνει κι ωστόσο  μόλις  έχει γεννηθεί

Εϊ, Woody Guthrie, όμως ξέρω ότι ξέρεις

Όλα όσα λέω κι ακόμα περισσότερα

Σου τραγουδώ το τραγούδι αλλά δεν μπορώ, εσύ έχεις τραγουδήσει αρκετά,

Γιατί δεν είναι πολλοί οι άντρες που' χουν κάνει αυτά που εσύ έχεις κάνει

Στην υγειά του Cisco και του Sonny και του Lead belly

Κι όλων των καλών ανθρώπων που ταξίδεψαν μαζί σου

Στην υγειά των καρδιών και των χεριών  των ανδρών

Που έρχονται με τη σκόνη και φεύγουν με τον άνεμο

Θα φύγω αύριο, αλλά θα μπορούσα να φύγω και σήμερα

Κάπου, κάποια μέρα, στο δρόμο,

Το τελευταίο πράγμα που θα’ θελα να κάνω

Είναι να πω πως έκανα κι εγώ πολλά ταξίδια