ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΚΥΛΟΙ ΤΟΥΣ (ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ)

     Τελικά οι τρεις μέρες έγιναν βδομάδα, όχι επειδή έλειπα σε διακοπές τόσο καιρό ή επειδή, ας πούμε, είχα χανγκόβερ μετά από τα τρελά πάρτι του τριημέρου, αλλά για έναν τελείως βαρετό λόγο: είχα πολλή δουλειά. Προέκυψαν τόσες υποχρεώσεις μετά την επιστροφή στο νησί, που δεν προλάβαινα ούτε να πάω τον σκύλο μια βόλτα και τώρα φοβάμαι ότι μετά απ' αυτήν την κλεισούρα έχει γίνει αγρίμι... Καημένη Ρόζα! Μιλώντας για τον σκύλο μου, λοιπόν, ας δούμε διάφορους συγγραφείς παρέα με τους δικούς τους.

Ξεκινάμε με τον έξοχα εκκεντρικό Ρολάντ Τοπόρ, που κάνει ντουέτο με τον σκύλο του.

Εδώ έχουμε τον αγαπημένο Ντίκενς σε άψογη βικτωριανή πόζα, συντροφιά με τον ευμεγέθη σκύλο του τον Τούρκο. Κι οι δύο, πάντως, μου φαίνονται σαν να βαριούνται λιγάκι.

Παραμένουμε στους Αγγλοσάξονες και ιδού η περιπετειώδης Αγκάθα, ντυμένη σύμφωνα με τη μόδα της εποχής, ν' αγκαλιάζει το σκυλάκι της.

Τον Μαρκ Τουαίην τον ξέρουμε βασικά ως γατόφιλο, φαίνεται όμως ότι αγαπούσε γενικά τα ζώα. Προσπάθησα να βρω στο ίντερνετ κάποια ρήση του σχετική με σκύλους και δεν δυσκολεύτηκα καθόλου -φαίνεται ότι ο Τουαίην είχε κάτι έξυπνο να πει για τα πάντα. Πιο πολύ μ' άρεσε αυτό: "αν πάρεις έναν πεινασμένο σκύλο και τον ταΐσεις, δε θα σε δαγκώσει. Αυτή είναι η βασική διαφορά μεταξύ ενός σκύλου και ενός ανθρώπου".

Απ' όλους όσους μάζεψα στο σημερινό ποστ, αυτός είναι ο πιο αγαπημένος μου: ο Κερτ Βόνεγκατ. Με την ανάλαφρη παιδικότητα που τον χαρακτήριζε, τρέχει στην παραλία παρέα με τον σκύλο του τον Pumpkin.

Ο Τόμας Μαν μπορεί να ήταν μεγαλοφυΐα, όμως από παιδικότητα δεν είχε ούτε ίχνος. Γι' αυτό κάπως τον αντιπαθώ, παρ' όλο που το Μαγικό Βουνό ήταν για μένα κορυφαία αναγνωστική εμπειρία. Ακόμα κι εδώ, που υποτίθεται ότι είναι πιο χαλαρός και παίζει με το ασχημούτσικο αυτό σκυλάκι, φαίνεται στημένος.

Άλλος ένας γερμανοθρεμμένος, ο Σίγκμουντ Φρόιντ, ο άνθρωπος που άλλαξε με το έργο του τον τρόπο που βλέπουμε τον εαυτό μας, χαϊδεύει βλοσυρός ένα σκυλάκι που μάλλον είναι τσόου-τσόου, αν λάβουμε υπ' όψιν μας τη γενικότερη αγάπη του Φρόιντ για την Άπω Ανατολή.

Εντάξει, ο Πολ Μακ Κάρτνεϊ μπορεί να μην έχει γράψει βιβλίο, έχει γράψει όμως στίχους και είναι ίσως ο μοναδικός στιχουργός που έχει γράψει λόγια αγάπης για το αγαπημένο του κατοικίδιο, τη Μάρθα.

Υ.Γ.: Οι περισσότερες φωτογραφίες είναι παρμένες από το literarydogs.tumblr.com

ΑΓΑΠΗΜΕΝΟΙ ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΌΤΑΝ ΉΤΑΝ ΠΑΙΔΙΑ

     Οι πρώτες μέρες του σχολείου είναι για τα παιδιά σαν τα Χριστούγεννα αλλά από την ανάποδη: η προσοχή όλων -με πρώτους τους διαφημιστές και τους δημοσιογράφους- είναι στραμμένη στα παιδιά και οι ενήλικες θυμούνται τις δικές τους αντίστοιχες εμπειρίες, μόνο που τα ίδια τα παιδιά, ενώ περιμένουν με ανυπομονησία τις μέρες των Χριστουγέννων, τα βάφουν μαύρα όταν έρχεται η μέρα που ανοίγουν τα σχολεία. Εφόσον λοιπόν αυτή την περίοδο τα παιδιά έχουν την τιμητική τους, ας δούμε φωτογραφίες διάσημων και αγαπημένων συγγραφέων όταν ήταν παιδιά.

Το παιδί αυτό με το σοβαρό, ενήλικο βλέμμα και τα μεγαλίστικα ρούχα είναι ο συγγραφέας που έδωσε ζωή σ' ένα από τα πιο αξιαγάπητα αλητάκια της λογοτεχνίας, τον Κιμ του ομώνυμου έργου του.

Αυτό το νωθρό, μελαγχολικό αγοράκι (που μοιάζει με κοριτσάκι) είναι ο συγγραφέας που έζησε στη θάλασσα και συνδέθηκε μ' αυτήν όσο κανένας άλλος, ο άνθρωπος που έγραψε την Καρδιά του Σκότους, ο Τζόζεφ Κόνραντ, σε ηλικία έξι ετών.

 Άλλος περιπετειώδης συγγραφέας στην ηλικία των έξι ετών, ο Έρνεστ Χεμινγκουέι, με κούρεμα playmobile πριν ακόμα τα playmobile ανακαλυφθούν, φαίνεται ν' ασφυκτιά ήδη μέσα στη γραβάτα και το πουκάμισο.

Το ίδιο (περίπου) ατυχές κούρεμα συναντάμε και στον μικρό Μαρσέλ Προυστ με το σκυθρωπό ύφος, το οποίο πρέπει να έπαιρνε αρκετά συχνά μιας και ήταν τόσο ιδιότροπος ευαίσθητος, που πολλά πράγματα που τον πείραζαν.

Επιμένουμε στην ευρωπαϊκή αστική τάξη, αλλάζουμε όμως χώρα. Ο νεαρός που δεσπόζει στο κέντρο αυτής της φωτογραφίας με την υπεροπτική κι αυταρχική του πόζα είναι ο Τόμας Μαν, ο οποίος φαίνεται ότι από παιδί έπαιρνε τόσο στα σοβαρά τον εαυτό του, που δεν του επέτρεπε σε καμία φωτογραφία να χαμογελάσει. Στ' αριστερά του, ο -επίσης συγγραφέας- αδερφός του Χάινριχ Μαν.

Άλλος ένας συγγραφέας με τεράστια ιδέα για τον εαυτό του και με ακόμα πιο τεράστιο ταλέντο, ο Τζέιμς Τζόις, προσπαθεί να πάρει μια κάπως μάγκικη πόζα, η οποία όμως υπονομεύεται φρικτά από την άψογη πλαϊνή χωρίστρα.

Ακόμα ένας πιτσιρικάς που ποζάρει σαν αντράκι -κι αυτή τη φορά μας πείθει- είναι ο Τζορτζ Όργουελ, που μεγαλώνοντας κράτησε το ίδιο παιχνιδιάρικο βλέμμα αλλά έχασε τα υπέροχα φουσκωτά μάγουλα.

Η Αγκάθα Κρίστι φαίνεται ότι ήταν απ' αυτά τα παιδιά που άνετα μπορούμε να τα φανταστούμε σαν μεγάλους: αν της κόψουμε τα μαλλιά και της φορέσουμε ταγεράκι, είναι ίδια η συμπαθής κυριούλα που έγραφε για σκοτεινά εγκλήματα και ιδιοφυείς δολοφόνους. Το όλο στήσιμο της φωτογραφίας είναι τελείως βικτωριανό, αλλά το σταθερό βλέμμα και τα σφιγμένα χείλια δεν έχουν καμία σχέση με το εύθραυστο, αέρινο πρότυπο της εποχής -ευτυχώς για την Αγκάθα!

Αντιθέτως, η αντίστοιχη φωτογραφία της μικρής Βιρτζίνια Γουλφ τη δείχνει τόσο μελαγχολική και ονειροπαρμένη όσο μια ηρωίδα βικτωριανού μυθιστορήματος -κακός οιωνός για τη μικρή Βιρτζίνια.

Κλείνοντας, ο τετράχρονος Φραντς Κάφκα φαίνεται να έχει ήδη μέσα του τον ασφυκτικό, τρομώδη κόσμο της Μεταμόρφωσης της  Αμερικής και της Δίκης.

ΚΟΥΙΖ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΝΤΟΥΕΤΑ

     Ήρθε η ώρα για ένα ακόμη κουίζ· αυτή τη φορά δεν έχει να κάνει ούτε με την πρώτη πρόταση ενός βιβλίου, ούτε με την τελευταία, ούτε με την εκατοστή έκτη... Το θέμα είναι τα λογοτεχνικά ντουέτα: εραστές, φίλοι, συνεργάτες, άσπονδοι εχθροί, όλων των ειδών τα ζευγάρια που περιέχονται σε γνωστά μυθιστορήματα ή διηγήματα. Αυτό που πρέπει να κάνετε, είναι να βρείτε από ποιο λογοτεχνικό έργο προέρχεται κάθε ζευγάρι. Οι απαντήσεις, όπως πάντα, στα σχόλια. 

1. Κοροβιόφ και Μπεγκεμότ
2. Κάθριν και Χίθκλιφ
3. Άχαμπ και Στάρμπακ
4. Γκίλγκαμες και Ενκιντού
5. Κατερίνα και Πετρούκιος
6. Ελίζαμπεθ Μπένετ και κ. Ντάρσι
7. Πανδώρα και Άντριαν
8. Ερμιόνη και Ρον
9.  Σεττεμπρίνι και Νάφτα
10. Μπενίτο Σερένο και Μπάμπο
11. Σόνια Μαρμελάντοβα και Ροντιόν Ρασκόλνικοφ
12. Έμμη Μπρόμπρετσμπεργκ και Μάνος Σιμωνίδης
13.  Γουλιέλμος της Μπάσκερβιλ και Άντσο της Μελκ
14.  Μοντάνα Γουάιλντχακ και Μπίλι Πίλγκριμ
15. Φερμίνα Δάσα και Φλορεντίνο Αρίσα

 Marilyn Silverstone (πηγή: thomerama.tumblr.com)

ΚΑΛΕΣ ΠΑΡΕΕΣ (ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ)

     Βρίσκοντας στο ίντερνετ φωτογραφίες διάσημων που συζητούν με άλλους διάσημους, άρχισα να σκέφτομαι τι μπορεί να λένε και πόσο διαφορετικές, πόσο πιο συναρπαστικές μπορεί να είναι οι συζητήσεις τους από τα δικά μας, τετριμμένα καθημερινά ... Δοκίμασα λοιπόν να μαντέψω τους διαλόγους που θα έκαναν διάφορες προσωπικότητες που θα' θελα να συναντήσω και να κρυφακούσω τι λένε...

Ναι, εντάξει, σε τούτη τη φωτογραφία ο Μπόρχες είναι ζωντανός, ενώ ο Πόε είναι νεκρός στον τάφο του· ωστόσο δε νομίζω ότι αυτό θα μπορούσε να εμποδίσει αυτούς τους δύο μάστορες του υπερφυσικού και του παράδοξου να τα πούνε μεταξύ τους.
(πηγή: biblioklept.org)

Αϊνστάιν: Τι πλάκα που έχουν αυτοί οι Αμερικάνοι μερικές φορές! Είναι τόσο καλόκαρδοι, τόσο αθώοι!
Τόμας Μαν: Καλόκαρδοι; Αθώοι; Δε νομίζω αγαπητέ... Η πιο σωστή λέξη γι' αυτούς θα ήταν αστοιχείωτοι... Ναι, αυτό είναι, αυτός είναι ο σωστός χαρακτηρισμός, αστοιχείωτοι.                    (πηγή: http://commons.wikimedia.org)

Αϊνστάιν: Μα, κάνε λίγο τον Χίτλερ! Τον έκανες τόσο ωραία σ' εκείνη την ταινία, είχα γελάσει τόσο πολύ!
Τσάπλιν: Άστο! Μου γυρίζει τ' άντερα και μόνο που τον σκέφτομαι...
(πηγή: awesomepeoplehangingouttogether.tumblr.com)

Τι τρομερή συνάντηση είναι αυτή! Εδώ δε θα' θελα τόσο ν' ακούσω την κουβέντα τους, όσο το μουσικό ντουέτο τους... Το παραξενό είναι ότι, αν και ο Django Reinhardt ήταν ο Tσιγγάνος, η Edith Piaf είναι αυτή που του λέει τη μοίρα του.

Piaf: Αυτή εδώ... Βλέπεις; Αυτή, είναι η γραμμή της ζωής και τη βλέπω να κόβεται απότομα...
Django: Είσαι σίγουρη;
Piaf: Ναι· Και η δική μου παρόμοια είναι...
(πηγή: awesomepeoplehangingouttogether.tumblr.com)

Κάλλας: Μμμ... Να κι η Τζάκι... Εδώ μου κάθεται η παγοκολώνα.
Μονρόε:  Εμένα να δεις... Θέλω να την πλακώσω στα χαστούκια την ξενέρωτη. Έλα, χαμογέλα κι εσύ, μην καταλάβει ότι τη θάβουμε, έρχεται κατα' δω.
(πηγή: leblogdephilopera.blogspot.gr)

Μπέλλα Φρόιντ: Έλα μπαμπά, κάθησε κανονικά, ντρέπομαι...
Λούσιαν Φρόιντ: Γιατί; εμένα μ' αρέσει! Μου κατεβαίνουν πιο ωραίες ιδέες όταν είμαι με το κεφάλι κάτω!
(πηγή: www.anothermag.com)

Βέβαια, μπορεί ο Φρόιντ να λέει στην κόρη του πιο σοφά πράγματα - μιλώντας της με τη χθόνια φωνή του και κοιτώντας την με το στοιχειωτικό βλέμμα του - σαν αυτά που λέει εδώ: www.nowness.com/story/the-god-of-small-things, σ'ένα από τα ποιητικότερα βίντεο που κυκλοφορούν στο ίντερνετ.

P.J. Harvey: Κύριε Ίστγουντ, σας θαυμάζω πάρα πολύ! Θα' θελα πολύ να γράψω τη μουσική για την επόμενη ταινία σας!
Clint Eastwood: Ποια είσαι;
(πηγή: awesomepeoplehangingouttogether.tumblr.com)

Ντε Νίρο: Εσύ δεν είσαι που'χες τα μαλλιά σου μοϊκάνα;
Στράμερ: Ναι, ναι, εγώ είμαι.
Ντε Νίρο: Ξέρεις, κι εγώ τα είχα πριν λίγο καιρό, για μια ταινία...
(πηγή: awesomepeoplehangingouttogether.tumblr.com)

ΤΑ ΓΡΑΦΕΙΑ ΤΩΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ (ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ)

Ξεκινάω το δεύτερο μέρος με την αγαπημένη Αγκάθα Κρίστι. Πραγματικά, μου είναι αδύνατο να συνειδητοποιήσω ότι αυτή η γλυκειά κυριούλα με το ταγεράκι επινοούσε σατανικά ιδιοφυείς δολοφονίες κι ακόμα ότι δάμαζε τα κύματα με τη σανίδα του σερφ της.

Άλλος αγαπημένος ο Ελίας Κανέτι, στο πιο τακτικό γραφείο που έχω δει ποτέ. Μένω άφωνη μπροστά στα άψογα στοιχισμένα μολύβια και στο καμπανάκι, με το οποίο -υποθέτω- καλούσε τους υπηρέτες... Παρ' όλα αυτά, γίνεται συμπαθής χάρη στο ζεστό του χαμόγελο.

Αν στην περίπτωση του Ελίας Κανέτι το χαμόγελο και η στάση του σώματος έκαναν προσιτό τον γερμανοθρεμμένο νομπελίστα μεγαλοαστό, δεν ισχύει το ίδιο για τον Τόμας Μαν. Το σοβαρό ύφος και η άκαμπτη φιγούρα δείχνουν έναν άνθρωπο που έπαιρνε τον εαυτό του πολύ στα σοβαρά. Η φωτογραφία μάλλον προέρχεται από την περίοδο που ζούσε στην Καλιφόρνια, όπως φαίνεται από τα φύλλα του φοίνικα που διακρίνονται πίσω από το παράθυρο.

Ναι, είναι ολοφάνερο από το γραφείο του ότι ο Ντ' Ανούντσιο ήταν πρίγκηπας.

Κι ο Γκόμπροβιτς είχε αριστοκρατική καταγωγή, αλλά αυτό που αποπνέει τούτη η φωτογραφία, ο τρόπος που ο συγγραφέας αγκαλιάζει το γατάκι, δημιουργούν μια εντελώς διαφορετική αίσθηση.

Ο Μαρκ Τουαίην μπορεί να έχει πάρει αυστηρό ύφος, αλλά η ακαταστασία του γραφείου φανερώνει κάτι από Τομ Σόγιερ...

Ε ναι, δε θα μπορούσε να είναι διαφορετική η εικόνα του Κέρουακ στο γραφείο του: κόσμος, άδεια μπουκάλια, τασάκια με τσιγάρα και η γραφομηχανή. Γιατί όμως φοράει το καπέλο μέσα στο σπίτι; Άραγε όλα είναι θέμα στιλ;

Καθόλου δε μ' αρέσει αυτή η εικόνα της Ιζαμπέλ Αλιέντε, με τη σιδερωμένη φάτσα και το τεράστιο Mac, κι ας αγαπώ τα πρώτα της βιβλία.

Πόσο μ' αρέσει, από την άλλη, ο Ορχάν Παμούκ! Με τη γάτα του, τον καφέ του κι αυτό το ύφος αριστούχου μαθητή που ποζάρει όλος καμάρι όταν η μαμά του τον φωτογραφίζει να διαβάζει τα μαθήματά του.

Θα κλείσω και σήμερα με το γραφείο ενός καλλιτέχνη και όχι συγγραφέα, του Paul McCartney. Αφενός επειδή οι Beatles έχουν το ελεύθερο να μπαινοβγαίνουν σε οποιοδήποτε post αυτού του blog κι αφετέρου επειδή το γραφείο αυτό, που μπορεί να είναι και τραπέζι κουζίνας, με τις παιδικές ζωγραφιές, τα γράμματα και τα υπολείμματα φαγητού είναι η πιο οικεία, "σπιτική" εικόνα από όλες τις προηγούμενες...

Υ.Γ.: Ποιο γραφείο σας αρέσει πιο πολύ από τα είκοσι -συνολικά- που ανέβηκαν στο μπλογκ! Περιμένω τη γνώμη σας στα σχόλια.

ΤΟ ΜΑΓΙΚΟ ΒΟΥΝΟ

     "Αυτό που ονομάζουμε ανία είναι, λοιπόν, πολύ περισσότερο μια αρρωστημένη συντόμευση της διάρκειας του χρόνου ως αποτέλεσμα μονοτονίας: μεγάλα χρονικά διαστήματα συρρικνώνονται, όταν επικρατεί αδιάκοπη ομοιομορφία κατά τρόπο που τρομάζει την καρδιά έως θανάτου. Όταν η μία μέρα είναι σαν όλες, τότε είναι όλες σαν μία. Και στην πλήρη ομοιομορφία θα βιωνόταν και η πιο μακρόχρονη ζωή ως τελείως σύντομη και θα εξανεμιζόταν χωρίς να το αντιληφθούμε. Η συνήθεια είναι απονάρκωση ή, έστω, ξεθώριασμα της αίσθησης του χρόνου, κι αν τα χρόνια της νιότης βιώνονται αργά, μετέπειτα όμως περνάει όλο και βιαστικότερη, αυτό πρέπει να οφείλεται στη συνήθεια. [...] Αυτές οι παρατηρήσεις παρεμβάλλονται εδώ, μόνο επειδή ο Χανς Κάστορπ είχε κάτι παρόμοιο στο νου του, όταν μετά λίγες ημέρες είπε στον εξάδελφό του (κοιτάζοντάς τον με κοκκινισμένα μάτια): "Είναι και θα είναι παράξενο πόσο μακρύς φαίνεται αρχικά ο χρόνος σ' ένα ξένο μέρος. Δηλαδή...Φυσικά ούτε λόγος να γίνεται ότι πλήττω, αντίθετα, μπορώ να πω ότι διασκεδάζω βασιλικά. Μα όταν κοιτάζω πίσω μου, αναδρομικά δηλαδή, κατάλαβέ με σωστά, μου φαίνεται σαν να ήμουν κι εγώ δεν ξέρω πόσο καιρό εδώ πάνω κι ο χρόνος πίσω μέχρι τότε που έφτασα μου μοιάζει σαν αιωνιότητα".

(σελ. 173 -175, Τόμας Μαν, Το Μαγικό Βουνό, μτφρ. Θόδωρος Παρασκευόπουλος, εκδόσεις Εξάντας)

Υ.Γ.: Η ενότητα audiovisual delight βασίζεται στην εξής ιδέα: Ως αφετηρία υπάρχει ένα σημαντικό έργο της παγκόσμιας λογοτεχνίας, από το οποίο αντιγράφω ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα και το συνδυάζω με μια φωτογραφία που, κατά τη γνώμη μου, απηχεί την ατμόσφαιρα του έργου. Στη συνέχεια, συνδέω με link από το youtube ένα τραγούδι εμπνευσμένο από το συγκεκριμένο έργο με μια φράση του κειμένου που θα μπορούσε να έχει αποτελέσει την πηγή έμπνευσης, τη βάση του τραγουδιού.

ΚΑΛΗ ΧΡΟΝΙΑ!!

     Ε, δεν τρώγομαι κι εγώ μερικές φορές, δεν είμαι άνθρωπος! Ενώ χθες πήγα σ' ένα πολύ ωραίο πρωτοχρονιάτικο πάρτυ, εξακολουθώ να θεωρώ ότι η ιδανική Πρωτοχρονιά είναι αυτή του Λίνο Βεντούρα στην ταινία του Ζαν Πιερ Μελβίλ "Η Δεύτερη Πνοή", όπως μπορείτε να τη δείτε στο παρακάτω βίντεο. Για να δώσω περισσότερο κύρος στην άποψή μου και να ωραιοποιήσω το αναμφισβήτητο γεγονός ότι είμαι στραβόξυλο, θα επικαλεστώ τα λόγια του Τόμας Μαν στο "Μαγικό Βουνό": "Ο χρόνος στην πραγματικότητα δεν έχει τομές, η αρχή ενός καινούργιου μήνα ή έτους δεν αναγγέλλεται ούτε από καταιγίδες ούτε από τρομπέτες -ακόμη και στην αρχή ενός καινούργιου αιώνα είμαστε μονάχα εμείς, οι άνθρωποι, που ρίχνουμε κανονιές και χτυπάμε τις καμπάνες". Μάλιστα. Και μετά από όλα αυτά, εύχομαι σε όλους Καλή Χρονιά!!

Ο ΤΟΜΑΣ ΜΑΝ ΓΙΑ ΤΟΝ ΦΑΣΙΣΜΟ

     Ο Τόμας Μαν ανήκε στους πνευματικούς ανθρώπους που δεν φοβόντουσαν να καταδικάσουν δημόσια το φασισμό. Ήδη κατά τη διάρκεια της δημοκρατίας της Βαϊμάρης προειδοποιούσε τους συμπατριώτες του για τη ναζιστική απειλή. Επομένως, ήταν αναμενόμενο να εγκαταλείψει τη Γερμανία με την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία, το 1933. Αρχικά, μετακόμισε με την οικογένειά του στην Ελβετία και τελικά, το 1936, εκπατρίστηκε επίσημα και εγκαταστάθηκε στην Καλιφόρνια. Οι ναζί, μην μπορώντας να τον τιμωρήσουν με άλλο τρόπο, του αφαίρεσαν τον τιμητικό διδακτορικό τίτλο από το Πανεπιστήμιο της Βόννης, τον οποίο επανέκτησε το 1946. Ο Τόμας Μαν δεν επέστρεψε ποτέ στην πατρίδα του ως μόνιμος κάτοικος. Έμεινε στις Η.Π.Α. ως το 1953, έχοντας μάλιστα αποκτήσει την αμερικάνικη υπηκοότητα, και τα δύο τελευταία χρόνια της ζωής του τα πέρασε στην Ελβετία. Στο παρακάτω βίντεο, ο Γερμανός συγγραφέας, μιλώντας στο αμερικάνικο δίκτυο NBC, το Μάρτιο του 1940, καταδικάζει τον αντισημιτισμό. Λέει χαρακτηριστικά: " Ο σημερινός αντισημιτισμός, ο αποτελεσματικός αλλά τεχνητός αντισημιτισμός της τεχνικής εποχής μας, δεν είναι αυτοσκοπός. Δεν είναι τίποτε άλλο πέρα από το εργαλείο που ξεβιδώνει, κομμάτι- κομμάτι, ολόκληρο το μηχανισμό του πολιτισμού μας. Ή, για να χρησιμοποιήσω μια σύγχρονη παρομοίωση, ο αντισημιτισμός είναι σαν χειροβομβίδα που πετιέται πάνω από τον τοίχο για να φέρει σύγχυση και καταστροφή στο στρατόπεδο της δημοκρατίας. Αυτός είναι ο αληθινός και κύριος σκοπός του".

                                    (  πηγή: life.time.com)

ΝΕΑ ΑΡΧΗ, ΑΠΟ ΤΟ ΜΠΑΛΕΤΟ ΤΗΣ ΝΕΑΣ ΥΟΡΚΗΣ

     Κι από το Τορόντο, στη Νέα Υόρκη (μα πόσο κοσμοπολίτικο είναι πια αυτό το bibliokult!), με ένα βίντεο από το Μπαλέτο της Νέας Υόρκης, που έχει τίτλο New Beginnings. Οι δύο χορευτές χορεύουν στον πεντηκοστό έβδομο όροφο του καινούριου World Trade Center, το οποίο δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί, την ώρα που ανατέλλει ο ήλιος. Η χορογραφία είναι του Christopher Wheeldon και η μουσική το Spiegel Im Spiegel του Arvo Part. Είναι τέτοια η αρμονία των κινήσεων, της μουσικής και του φωτός, που νιώθω αυτό που λέει ο Τόμας Μαν στους Μπούντενμπρουκς, ότι, δήλαδή, η ομορφιά μπορεί να διαπεράσει κάποιον όπως ο πόνος. Καλό Σαββατοκύριακο!

Ο ΕΛΙΑΣ ΚΑΝΕΤΙ ΩΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΒΙΒΛΙΟΦΙΛΟΥΣ

     Θυμάμαι μια σκηνή στην τηλεόραση από τα μέσα της δεκαετίας του 90: η Μαλβίνα Κάραλη κάθεται οκλαδόν έξω από τον Έλατο στην Πλατεία Λαυρίου και μοιράζει στους περαστικούς τον "Πειρασμό της Αθωότητας" του Πασκάλ Μπρυκνέρ από τις εκδόσεις Αστάρτη. Η άψογη γαλλική προφορά με την οποία πρόφερε το όνομα του συγγραφέα ερχόταν σε πλήρη αντίθεση με την ατμόσφαιρα της περιοχής στα πέριξ της Ομόνοιας. Αναμφίβολα, ήταν μια εκκεντρική ενέργεια, όπως εκκεντρική ήταν και η ίδια η Μαλβίνα Κάραλη, ωστόσο, μπορώ να την κατανοήσω γιατί κι εγώ έχω νιώσει παρόμοιο ενθουσιασμό για κάποιο βιβλίο, την τρίτομη αυτοβιογραφία του Ελίας Κανέτι από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Μάλιστα, είχα πάρει 2-3 αντίτυπα του πρώτου τόμου και τα είχα χαρίσει σε φίλους, περιμένοντας με αγωνία τις εντυπώσεις τους. Ήταν το πιο κοντινό σ' αυτό που έκανε η Κάραλη,  που θα μπορούσα κι εγώ, ως ιδιοσυγκρασία, να πράξω για να διαδώσω ένα αγαπημένο βιβλίο.

     Θα μπορούσα να γράψω κατεβατά ολόκληρα για το έργο αυτό, για την οξεία, διεισδυτική ματιά του, για την εξαντλητική παρατηρητικότητά του που δεν κουράζει ποτέ τον αναγνώστη και για το συνδυασμό ηρεμίας και πάθους στο ύφος του. Θα μπορούσα ακόμα να γράψω για τους κόσμους που ανοίγονται ολοζώντανοι μέσα από τις περιγραφές του: τα Βαλκάνια των Σεφαραδιτών Εβραίων, το μποέμ Βερολίνο του Μεσοπολέμου και την αστική Βιέννη των διανοουμένων. Ισως κάποια άλλη φορά. Σήμερα θα μιλήσω για τους συγγραφείς και τα βιβλία τα οποία ο Κανέτι, ως φανατικός βιβλιόφιλος, συστήνει στον αναγνώστη. Η αγάπη του για τη λογοτεχνία και η συστηματικότητα με την οποία διάβαζε μπορούν να συγκριθούν μόνο με του Μπόρχες, ωστόσο, η ψυχρή εγκεφαλικότητα του Αργεντίνου με την αγγλική καταγωγή με απωθεί, ενώ το πάθος του Βαλκάνιου με πείθει πολύ περισσότερο.
     Πρώτα πρώτα είναι τα βιβλία που εκείνος αγαπούσε: το έπος του Γκίλγκαμες, μέσα απο το οποίο αποφάσισε ότι όλη η ζωή του θα είναι ένας αγώνας ενάντια στο θάνατο, οι κωμωδίες του Αριστοφάνη, που τον βοήθησαν να κατανοήσει, όντας ακόμα μαθητής, τα πολιτικά γεγονότα και τις ταραχές στη Γερμανία της δεκαετίας του 20, το Παλτό του Γκόγκολ, του σπουδαιότερου, κατά τη γνώμη του, Ρώσου συγγραφέα, και ο Βόιτσεκ του Μπίχνερ, το βιβλίο που η γυναίκα του έκρυψε όταν ο Κανέτι έγραφε το πρώτο και μοναδικό του μυθιστόρημα, την Τύφλωση, γιατί θεωρούσε ότι αν το διάβαζε θα εγκατέλειπε κάθε προσπάθεια να γράψει. Τι καλύτερο μπορούσε να γραφτεί μετά απ' αυτό;

     Μετά είναι οι συγγραφείς που ο ίδιος ο Κανέτι είχε γνωρίσει και συναναστραφεί, η παρουσίαση του έργου τους και η σκιαγράφιση της προσωπικότητάς τους. Αναφέρεται βέβαια στον αγαπημένο μου Τόμας Μαν και το Μαγικό Βουνό, όμως άλλοι συγγραφείς γοητεύουν περισσότερο τον αναγνώστη. Ένας απ' αυτούς είναι ο Ρόμπερτ Μούζιλ, ο συγγραφέας του έργου "Ο Άνθρωπος χωρίς Ιδιότητες", το οποίο ανήκει στα γαλαζοαίματα της λίστας με τα βιβλία που θέλω να διαβάσω . Ο Μούζιλ, όπως μας εξηγεί ο Κανέτι, αποστρεφόταν τόσο πολύ το χρήμα, που δεν το άγγιζε καν και άφηνε τη γυναίκα του να κάνει όλες τις πληρωμές, χωρίς ωστόσο να έχει κάποια κλίση προς την ασκητική ζωή και την άρνηση των ανέσεων. Οι φίλοι του και οι θαυμαστές του είχαν ιδρύσει μια Εταιρεία Φίλων του Μούζιλ, της οποίας τα μέλη ήταν υποχρεωμένα να καταβάλλουν μηνιαία συνδρομή, προκειμένου ο Μούζιλ να αφιερωθεί απερίσπαστος στο έργο του. Τα περισσότερα μέλη αυτής της Εταιρείας ήταν Εβραίοι, οπότε, όταν ο Χίτλερ προσάρτησε την Αυστρία, η Εταιρεία διαλύθηκε και ο Μούζιλ πέθανε άπορος λίγα χρόνια αργότερα στην Ελβετία, πληρώνοντας ακριβά την περιφρόνησή του για το χρήμα.

     Άλλος συγγραφέας στον οποίο αναφέρεται εκτενώς είναι ο Χέρμαν Μπροχ, ο συγγραφέας της τριλογίας "Υπνοβάτες". Ο Μπροχ παρουσιάζεται ως ένας ιδιαίτερα ταπεινός και ευαίσθητος άνθρωπος, ο οποίος έκανε καθημερινά ψυχανάλυση και υπέφερε από την εμπορική κληρονομιά της οικογένειάς του που τον προόριζε για επιχειρηματική σταδιοδρομία, την οποία εκείνος απαρνήθηκε.  Και ο Μπροχ πέθανε πρόσφυγας και φτωχός σαν τον Μούζιλ.
     Κάποιος άλλος, τον οποίο έμαθα μέσα από τον Κανέτι και πραγματικά τον ευγνωμονώ γι' αυτό, είναι ο Ισαάκ Μπάμπελ. Τον είχε γνωρίσει σε μια επίσκεψή του στη Γερμανία και είχε εντυπωσιαστεί από την οξυδέρκεια, το χιούμορ, την ηρεμία και την ταπεινότητά του. Είχε μάλιστα προβλέψει ότι το μέλλον ενός τέτοιου συγγραφέα στη σταλινική Ρωσία θα ήταν ζοφερό. Πράγματι, το 1939 συνελήφθη και τα ίχνη του εξαφανίστηκαν.
     Εκτός από τους συγγραφείς με τους οποίους συνδεόταν με φιλική σχέση, υπήρχαν κι αυτοί που αντιπαθούσε. Ο βασικός λόγος για την αντιπάθειά του φαίνεται να είναι η αλαζονεία τους. Αυτή ήταν η περίπτωση του Μπρεχτ, που, κατά τον Κανέτι, έμοιαζε με ενεχυροδανειστή. Φαίνεται ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγμα κατά το οποίο οι πράξεις έρχονται σε αντίθεση με τις ιδέες. Κατά τον Κανέτι, ο Μπρεχτ περιφρονούσε τους ανθρώπους αλλά δεν δίσταζε να τους χρησιμοποιήσει εάν αυτοί εξυπηρετούσαν τον σκοπό του, ο οποίος ήταν πριν και πάνω απ' όλα.
     Νομίζω ότι δε χρειάζεται να πω περισσότερα. Ήδη έχετε καταλάβει ότι ο Κανέτι στην αυτοβιογραφία του προβάλλει ένα μωσαϊκό προσωπικοτήτων που συνεπαίρνει τον αναγνώστη με την πολυμορφία του και τον καλεί να την ανακαλύψει μέσα από το έργο τους... Γι' αυτό κι εγώ, μέσα από τη διαδικτυακή γωνιά μου, προσπαθώ να διαδώσω το αγαπημένο βιβλίο, όπως κι η Μαλβίνα έξω από τον θρυλικό Έλατο!

Η ΛΙΣΤΑ ΜΕ ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΠΟΥ ΘΕΛΩ ΝΑ ΔΙΑΒΑΣΩ

     Λοιπόν, όπως όλοι οι άνθρωποι που έχουν μια δόση ψυχαναγκασμού, λατρεύω τις λίστες. Κάθε είδους λίστες, ακόμα και τις λίστες για τα ψώνια. Νομίζω ότι βάζουν τα πράγματα σε μια τάξη, γιατί πρέπει επιτέλους να μπει μια τάξη όσον αφορά στα δέκα καλύτερα τραγούδια της δεκαετίας του '60 ή τις πέντε καλύτερες τηλεοπτικές σειρές της δεκαετίας του '90 (στην πρώτη θέση πάντως βρίσκονται οι "απαράδεκτοι" και όποιον έχει αντίθετη άποψη, τον προκαλώ από αυτό εδώ το μπλογκ!). Χμμ...Ας πάψω να γράφω σαν τον Μπάρι από το High Fidelity (στο βιβλίο υπάρχουν ξεκαρδιστικοί διάλογοι των τριών μουσικόφιλων σχετικά με λίστες) και ας περάσω στο θέμα, που είναι η λίστα με τα βιβλία που θέλω να διαβάσω. Πρόκειται για μια μεγάλη λίστα που μοιάζει κάπως με τους Αθάνατους του Ξέρξη: τη στιγμή που ένα βιβλίο φεύγει απ' αυτήν, ένα άλλο παίρνει αμέσως τη θέση του και έτσι ο αριθμός τους δεν ελαττώνεται ποτέ. Κι αυτό είναι καλό, γιατί σημαίνει ότι υπάρχουν ακόμα πολλά, πάρα πολλά βιβλία για να διαβάσω...
     Βέβαια, τα βιβλία της λίστας έχουν αρκετές διαφορές μεταξύ τους: υπάρχουν τα γαλαζοαίματα, που είναι φυσικά τα αριστουργήματα της παγκόσμιας λογοτεχνίας. Αυτά κάθονται στο θρόνο που τους έχει εξασφαλίσει ο δημιουργός τους και περιμένουν χωρίς κανένα άγχος, γιατί ξέρουν ότι όσο και να αργήσει η στιγμή που θα φύγουν από τη λίστα, αυτή η στιγμή κάποτε θα έρθει και τότε, από τις πρώτες θέσεις της λίστας των βιβλίων προς ανάγνωση θα περάσουν στις πρώτες θέσεις της λίστας των διαβασμένων βιβλίων. Αυτή ήταν η περίπτωση με το "Μαγικό Βουνό" του Τόμας Μαν, ο οποίος για χρόνια με κοιτούσε με αλαζονική αυτοπεποίθηση από το εξώφυλλο, μιας και ήξερε καλύτερα από μένα ότι, αφού το διαβάσω, θα του χαρίσω την πρώτη θέση στη λίστα με τα αγαπημένα.
      Μια άλλη περίπτωση είναι τα βιβλία που μπήκαν κάποια στιγμή στη λίστα και ξεχάστηκαν εκεί για καιρό, μεχρί που κάποια άλλη, τυχαία στιγμή βρήκαν το δρόμο προς την έξοδο. Αυτή ήταν η περίπτωση με τον "Κυρ -Πανικό και τη Βίβλο των Ονείρων και άλλες ιστορίες" της Σύλβιας Πλαθ, που για χρόνια με κοιτούσε με το πηγαίο και κάπως εύθραυστο χαμόγελό της από το εξώφυλλο, νομίζοντας ότι την είχα ξεχάσει, μέχρι που φέτος βρήκα το βιβλίο σε μια δανειστική βιβλιοθήκη και το διάβασα. Δε με ενθουσίασε όταν το τελείωσα αλλά συνέχισα να το σκέφτομαι για πολύ καιρό, γιατί με είχε παρασύρει στα σκοτεινά βάθη μιας ψυχής που πάσχιζε να ανασυνθέσει τον παράδεισο της παιδικής ηλικίας και να αγαπηθεί από τον εαυτό της και τους άλλους.
     Η άλλη περίπτωση είναι οι διάττοντες αστέρες: βιβλία που βγήκαν από τη λίστα με την ίδια ταχύτητα με την οποία μπήκαν. Όπως συμβαίνει συχνά σε τέτοιες περιπτώσεις, κάποια αποδεικνύονται μεγάλη απογοήτευση, πράγμα που, για παράδειγμα, συνέβη με τη βιογραφία της ποιήτριας Άννας Αχμάτοβα που δε με ενθουσίασε ούτε με τη ζωή της, ούτε με τα ποιήματά της κι ας το παίζει όσο μπλαζέ θέλει από το εξώφυλλο... Υπάρχει όμως και η περίπτωση ένα τέτοιο βιβλίο να αποδειχθεί μεγάλος έρωτας και μάλιστα από αυτούς που αντέχουν στο χρόνο. Αυτό ακριβώς συνέβη με την "Ελληνική Ιδιαιτερότητα" του Κορνήλιου Καστοριάδη. Έπεσα αμέσως θύμα της γοητείας του φιλοσόφου, ο οποίος με κοιτούσε από το εξώφυλλο με το διαπεραστικό του βλέμμα και δε μπόρεσα να αντισταθώ. Άλλωστε, όπως λένε, είχε φο- βε- ρη επιτυχία με τις γυναίκες, παρ' όλο που δεν τον ευνοούσε η εμφάνισή του. Εδω βέβαια δε μιλάμε για λογοτεχνία αλλά για ένα βιβλίο σε τρεις -προς το παρόν- τόμους που περιλαμβάνει τις διαλέξεις που έδωσε στην Ανωτάτη Σχολή Κοινωνικών Επιστημών στο Παρίσι τη δεκαετία του '80 αναφορικά με τον αρχαίο ελληνικό πολιτισμό. Πέρα από το ότι φωτίζει έννοιες- κλειδιά της σκέψης του, όπως η φαντασιακή θέσμιση μιας κοινωνίας, πέρα ακόμα και από το ότι εμπλουτίζει την οπτική μας για τον αρχαίο κόσμο με ερμηνείες που δεν έχουμε συναντήσει πουθενά αλλού (π.χ. η ερμηνεία του για την Αντιγόνη του Σοφοκλή), είναι μια ευκαιρία να έρθουμε σε επαφή με τη διαυγή, στέρεα και ρηξικέλευθη σκέψη ενός από τους μεγαλύτερους διανοητές του 20ου αιώνα. Είδατε; Έχουν περάσει πέντε χρόνια από τότε που διάβασα τον πρώτο τόμο κι ακόμα μιλάω με το πάθος του πρώτου καιρού...
     Ποια από τα βιβλία αυτής της πολυσυλλεκτικής λίστας λοιπόν σκοπεύω να διαβάσω φέτος; Και σε ποια κατηγορία άραγε θα περιληφθούν; Αυτό θα το δούμε στις επόμενες αναρτήσεις...Πολλά φιλιά!