ΤΑ ΑΓΑΠΗΜΕΝΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ PATTI SMITH

     Είναι η πρώτη φορά από τότε που ξεκίνησα το μπλογκ που πέρασαν τόσες μέρες χωρίς να γράψω τίποτα. Δεν είναι ότι βρισκόμουν σε ταξίδι μακρινό ούτε ότι μου συνέβη κάτι τρομερό, απλώς δεν είχα καμία όρεξη να σταθώ μπροστά από την οθόνη του υπολογιστή. Βαριόμουν αφόρητα να ρίξω έστω και μια ματιά σε οποιαδήποτε σελίδα στο ίντερνετ, οπότε ο υπολογιστής έμενε κλειστός -αυτό θα πει αποτοξίνωση! Σήμερα όμως στρώθηκα να γράψω, καθότι έχει έρθει στην Αθήνα η αγαπημένη Patti Smith και νιώθω πως χρειάζεται να την τιμήσω -πέρα από το ότι θα πάω στη συναυλία- και μέσα από το μπλογκ. Επειδή λοιπόν είναι και η ίδια συγγραφέας (το βιβλίο της Just Kids κυκλοφορεί και στα ελληνικά από τις εκδόσεις Κέδρος με τον τίτλο Πάτι και Ρόμπερτ) και πάνω απ' όλα επειδή αγαπά πολύ το διάβασμα και τα βιβλία, είπα να μεταφέρω εδώ ένα ποστ του open culture, όπου η Smith δημοσιεύει μια λίστα με τα αγαπημένα της βιβλία. Υπάρχει βέβαια ο λατρεμένος της Ρεμπώ, οι μπιτ συγγραφείς Κέρουακ, Γκινσμπεργκ και Μπάροουζ, με τον οποίο τη συνέδεε βαθιά φιλία, αλλά και Γκόγκολ, Προυστ, Μπροχ και Μπένγιαμιν, σε μία λίστα συναρπαστική, πολυσυλλεκτική και άκρως βιβλιοφιλική. Την παραθέτω παρακάτω, γράφοντας στα ελληνικά όσα βιβλία έχουν κυκλοφορήσει και στην ελληνική γλώσσα και στα αγγλικά τα υπόλοιπα. Οι παρενθέσεις είναι δικές μου.

1. Ο Μαιτρ Και Η Μαργαρίτα, Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ
2. Ταξίδι στην Ανατολή, Έρμαν Έσσε
3. Το Παιχνίδι Με Τις Χάντρες, Έρμαν Έσσε
4. Η Καρδιά Του Σκότους, Τζόζεφ Κόνραντ
5. Μόμπι Ντικ, Χέρμαν Μέλβιλ (Όσοι διαβάζουν το bibliokult ΞΕΡΟΥΝ ότι είναι μέσα και στη δική μου πεντάδα!)
6. Μπίλι Μπαντ, Χέρμαν Μέλβιλ
7. Τα Τραγούδια Της Αθωότητας, Ουίλιαμ Μπλέικ
8. Τα Άγρια Αγόρια, Ουίλιαμ Μπάροουζ
9. Ουρλιαχτό, Άλεν Γκίνσμπεργκ
10. Μια Εποχή Στην Κόλαση, Αρθούρος Ρεμπώ
11. Εκλάμψεις, Αρθούρος Ρεμπώ
12. Wittgenstein's Poker, David Edmonds, John Eidinow
13. Βιλέτ, Σαρλότ Μπροντέ
14. The Process, Brion Gysin
15. Cain's Book, Alexander Trocchi
16. Κοριολανός, Ουίλιαμ Σέξπιρ
17. Ο Ευτυχισμένος Πρίγκιπας, Όσκαρ Ουάιλντ
18. Τσάι Στη Σαχάρα, Πολ Μπόουλς (Τι βιβλίο! Και τι ταινία!)
19. Ενάντια Στην Ερμηνεία, Σούζαν Σόνταγκ
20. Αναζητώντας Τη Λήθη, Ιζαμπέλ Έμπερχαρντ (Τρομερή περίπτωση η Έμπερχαρντ, αν δεν την ξέρετε, αξίζει τον κόπο να την ψάξετε!)
21. The Women Of Cairo, Gerard de Nerval
22. Κάτω από Το Ηφαίστειο, Μάλκομ Λόουρι (Το 'χω πάνω-πάνω στη λίστα μ' αυτά που θέλω να διαβάσω!)
23. Νεκρές Ψυχές, Νικολάι Γκόγκολ
24. Το Βιβλίο Της Ανησυχίας, Φερνάντο Πεσόα
25. Βιργιλίου Θάνατος, Χέρμαν Μπροχ (αυτό και το προηγούμενο είναι τα μοναδικά βιβλία που δεν έχω καταφέρει, όση ευσυνειδησία κι αν επιστράτευσα, να τελειώσω. Ειδικά το συγκεκριμένο, δεν μπόρεσα να το προχωρήσω πάνω από μερικές σελίδες. Μήπως να κάνω άλλη μια προσπάθεια, αφού επιμένει και η Πάτι;)
26. Ψηλή Σηκώστε Στέγη, Ξυλουργοί, Τζ. Ντ. Σάλιντζερ
27. Φράνι Και Ζούι, Τζ. Ντ. Σάλιντζερ 
28. Το Άλικο Γράμμα, Ναθάνιελ Χόθορν
29. A Night Of Serious Drinking, Rene Daumal
30. Από Τη Μεριά Του Σουάν, Μαρσέλ Προυστ
31. Ο Ευτυχισμένος Θάνατος, Αλμπερ Καμύ
32. Ο Πρώτος Άνθρωπος, Αλμπέρ Καμύ
33. Τα Κύματα, Βιρτζίνια Γουλφ
34. Μπιγκ Σερ, Τζακ Κέρουακ
35. Οτιδήποτε από τον Χ. Φ. Λάβκραφτ
36. Οτιδήποτε από τον Τζ. Γ. Σέμπαλντ (Κι ο Σέμπαλντ πολύ ψηλά στη λίστα με τους συγγραφείς που θέλω να διαβάσω!)
37. Το Ημερολόγιο Ενός Κλέφτη, Ζαν Ζενέ
38. The Arcades Project ή οτιδήποτε από τον Βάλτερ Μπένγιαμιν
39. Ποιητής Στη Νέα Υόρκη, Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα
40. Η Χαμένη Τιμή Της Καταρίνα Μπλουμ, Χάινριχ Μπελ
41. The Palm-Wine Drinkard, Amos Tutuola 
42. Ice ή οτιδήποτε από την Anna Kavan
43. The Divine Proportion, H. E. Huntley
44. Νάντια, Αντρέ Μπρετόν

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ ΚΑΙ ΟΙ ΣΚΥΛΟΙ ΤΟΥΣ (ΔΕΥΤΕΡΟ ΜΕΡΟΣ)

Αυτό το αγριωπό αγόρι είναι ο Jack London και ο σκύλος δίπλα του είναι όχι ο Ασπροδόντης αλλά ο Rollo, ο σκύλος που είχε όταν ήταν παιδί.

Τον Ζακ Πρεβέρ τον έχουμε ξαναδεί με το κοστούμι και το καπελάκι του να κάθεται σ' ένα παρισινό καφέ, μόνο που σ' εκείνη τη φωτογραφία ήταν παρέα με μια γάτα. Εδώ είναι με τον σκύλο του και φαίνονται κι οι δύο εξίσου αποκαμωμένοι.

Αν υπάρχει κάποιος για τον οποίο ισχύει το "γνώρισα τους ανθρώπους και αγάπησα τα ζώα", αυτός είναι ο μισάνθρωπος, μηδενιστής και ιδιοφυής Λουί Φερντινάντ Σελίν, που εδώ τον βλέπουμε με τα τρία (!) σκυλιά του.

Η Βιρτζίνια Γουλφ, που σ' όλες τις φωτογραφίες της μου φαίνεται εύθραυστη και σκεφτική, ίσως επειδή κάθε φορά φέρνω στο νου μου τη μάχη της με την κατάθλιψη και το τραγικό της τέλος, εδώ κάθεται στο γρασίδι παρέα με τον σκύλο της.

Ο συγγραφέας και εικονογράφος παιδικών βιβλίων Μορίς Σεντάκ (περισσότερο γνωστός για το βιβλίο "Where the Wild Things Are", το οποίο μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο το 2009 από τον Spike Jonze) μαζί με τον σκύλο του Μέλβιλ, που, ναι, σωστά το μαντέψατε, πήρε τ' όνομά του από τον Χέρμαν Μέλβιλ.

Εντάξει, από εδώ και πέρα δεν έχουμε κανονικούς συγγραφείς, ωστόσο και οι τρεις έχουν γράψει άκρως ενδιαφέροντα αυτοβιογραφικά κείμενα, ο Ταρκόφσκι τα ημερολόγιά του και οι άλλοι δύο την αυτοβιογραφία τους. Και τα τρία έργα θέλω πολύ να τα διαβάσω, παρ' όλο που πρόκειται για πολύ διαφορετικά κείμενα. Σ' αυτή τη φωτογραφία ο Ταρκόφσκι στέκεται μαζί με τον σκύλο που έχουμε δει σε πολλές από τις polaroids του.

Ο μόνος άνθρωπος που μπορεί να δείχνει badass έχοντας ένα κανίς (ή κάτι παρόμοιο) στην αγκαλιά του είναι ο Kieth Richards.

Μπορεί με τον Kieth Richards ν' ανεβάσαμε πολύ ψηλά τα επίπεδα coolness, αλλά εδώ τα τερματίσαμε: the man in black, ο Johnny Cash αυτοπροσώπως, παρέα μ' έναν εξίσου κατάμαυρο σκύλο.

Υ.Γ.: Οι περισσότερες φωτογραφίες είναι παρμένες από το literarydogs.tumblr.com

Ο ΧΕΡΜΑΝ ΜΕΛΒΙΛ ΩΣ ΆΧΑΜΠ

     Σ' αυτό το βιβλικό πορτρέτο του Μέλβιλ (πηγή: miguelalmagro.tumblr.com), ο Miguel Almagro έχει προσθέσει την ουλή του Άχαμπ, του καπετάνιου που καταδιώκει απεγνωσμένα τον Μόμπι Ντικ για ν' αναμετρηθεί μαζί του και τελικά να χάσει. Άλλωστε, ο Μέλβιλ ήταν ο Άχαμπ και αναμετρήθηκε κι εκείνος με τον Μόμπι Ντικ, με το ίδιο του το μυθιστόρημα, το οποίο δεν είχε την ανταπόκριση που περίμενε -κι αυτό τον συνέτριψε. Εδώ που τα λέμε, όλοι μας είμαστε ο Άχαμπ, όλοι μας έχουμε αναμετρηθεί με πράγματα που πιστεύουμε ότι μπορούμε να δαμάσουμε, μόνο και μόνο για να ηττηθούμε από αυτά. Τουλάχιστον μετά έχουμε μια ιστορία να διηγηθούμε.

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΑ ΣΥΓΓΡΑΦΕΩΝ (ΠΡΩΤΟ ΜΕΡΟΣ)

     Εκτός από τους επαγγελματίες συγγραφείς και μάλιστα εκείνους που ήταν αρκετά τυχεροί ώστε να γίνουν γρήγορα γνωστοί και να μπορούν να ζουν από τα έργα τους ή εκείνους τους ακόμα πιο τυχερούς, που είχαν αρκετά χρήματα ώστε να ζουν χωρίς να δουλεύουν, υπήρχαν και συγγραφείς που έπρεπε να κάνουν κάποια δουλειά για να ζήσουν, τουλάχιστον μέχρι ν' αναγνωριστεί το έργο τους. Η λίστα με τα επαγγέλματα που άσκησαν κατά καιρούς διάφοροι συγγραφείς είναι μεγάλη και πολυσυλλεκτική· κι ακόμα δείχνει ότι τα πρώτα μας επαγγελματικά βήματα δεν καθορίζουν απαραίτητα την υπόλοιπη ζωή μας, μπορούν όμως να μετουσιωθούν σε πολύτιμες εμπειρίες.

     Ξεκινάμε με τους συγγραφείς που έκαναν επαγγέλματα τόσο περιπετειώδη, όσο και τα έργα που έγραφαν. Προφανώς, οι εμπειρίες τους στο χώρο της δουλειάς τούς προμήθευσαν με άφθονο υλικό για τα βιβλία τους.

Τζόζεφ Κόνραντ: Προτού γίνει συγγραφέας, ο Κόνραντ ήταν ναυτικός. Υπηρέτησε στο εμπορικό ναυτικό για 19 χρόνια, φεύγοντας με το βαθμό του πρώτου καπετάνιου. Οι εμπειρίες του από τη ζωή στη θάλασσα και τα πρόσωπα που γνώρισε τα χρόνια εκείνα ήταν η έμπνευση για τα περισσότερα έργα του. Σε πολλές περιπτώσεις, μάλιστα, έχει κρατήσει τα ονόματα των προσώπων που υπήρξαν η βάση για τους χαρακτήρες που δημιούργησε.

Χέρμαν Μέλβιλ: Ο συγγραφέας του Μόμπι Ντικ είχε δουλέψει κι ο ίδιος ως φαλαινοθήρας. Στις 3 Ιανουαρίου του 1841 σάλπαρε με το φαλαινοθηρικό Acushnet για τον Ειρηνικό, κι όπως έλεγε αργότερα ο ίδιος "η ζωή του ξεκίνησε πραγματικά εκείνη τη μέρα". Αργότερα, βέβαια, εγκατέλειψε τη ζωή στη θάλασσα κι έγινε τελωνειακός στη Νέα Υόρκη, δουλειά που κράτησε για 19 ολόκληρα χρόνια, κερδίζοντας μάλιστα τη φήμη του "μοναδικού έντιμου υπαλλήλου σ' έναν εντελώς διεφθαρμένο οργανισμό". Σ' αυτή τη λιγότερο περιπετειώδη φάση της ζωής του εμπνεύστηκε έναν ακόμα εμβληματικό λογοτεχνικό χαρακτήρα, τον Μπάρτλεμπυ στο διήγημα  Μπάρτλεμπυ ο Γραφιάς.

Τζακ Λόντον: Ο συγγραφέας που έγραψε το Κάλεσμα της Άγριας Φύσης και τον Ασπροδόντη είχε ζήσει παρόμοιες εμπειρίες στην περιοχή όπου διαδραματίζονται και τα δύο έργα, το Κλόνταϊκ, όπου δοκίμασε την τύχη του ως χρυσοθήρας.

Ντάσιελ Χάμετ: Ο άνθρωπος που έγραψε αστυνομικά μυθιστορήματα με πρωταγωνιστές κυνικούς ντετέκτιβ, όπως Το Γεράκι της Μάλτας και Ο Κόκκινος Θερισμός, είχε υπάρξει κι ο ίδιος ιδιωτικός ντετέκτιβ στο διάσημο Πρακτορείο Πίνκερτον, από το 1915 ως το 1922.

     Άλλη, εντελώς διαφορετική κατηγορία είναι αυτή των υπαλλήλων, δημόσιων και μη. Στο έργο όσων περιλαμβάνονται στη λίστα επικρατεί μια πνιγηρή ατμόσφαιρα που φαίνεται να σχετίζεται με το γεγονός ότι ασφυκτιούσαν κάνοντας μια βαρετή δουλειά.

Κώστας Καρυωτάκης: Κανένας συγγραφέας δεν έχει αποδώσει τη μίζερη μονοτονία της δημοσιοϋπαλληλικής καθημερινότητας πιο εύστοχα από τον Καρυωτάκη. Αν κι έκανε μια προσπάθεια να δουλέψει ως δικηγόρος, ο Καρυωτάκης διορίστηκε ως υπάλληλος στο Δημόσιο, υπηρετώντας σε διάφορες περιοχές, με τελευταίο σταθμό, όπως όλοι ξέρουμε, την Πρέβεζα.

Κωνσταντίνος Καβάφης: Η οικονομική καταστροφή της οικογένειάς του μετά τον θάνατο του πατέρα του έκανε τον Καβάφη ν' αναζητήσει μια δουλειά που θα του εξασφάλιζε σταθερό εισόδημα, οπότε έγινε υπάλληλος στην Αγγλική Εταιρεία Υδάτων της Αλεξάνδρειας, όπου δούλεψε όλη του τη ζωή.

Τ.Σ. Έλιοτ: Ο συγγραφέας της Έρημης Χώρας ήταν τραπεζικός υπάλληλος στην τράπεζα  Lloyd's του Λονδίνου. Πριν είχε δουλέψει ως δάσκαλος και μετά ως υπάλληλος στον εκδοτικό οίκο Faber and Faber.

Φράντς Κάφκα: Παρ' όλο που κι ο Κάφκα σπούδασε στη Νομική, έγινε τελικά υπάλληλος ασφαλιστικής εταιρείας. Δεν ήταν μια δουλειά που τον ικανοποιούσε, μάλλον τον έκανε να νιώθει ότι σιγά σιγά μεταμορφώνεται σε κατσαρίδα, τουλάχιστον όμως του άφηνε αρκετό χρόνο για να γράφει.

     Σε ειδική κατηγορία μπαίνουν οι γιατροί. Πραγματικά, δεν ξέρω ποια εξήγηση υπάρχει για το ότι τόσοι λογοτέχνες είχαν σπουδάσει ιατρική. Η ουσία όμως είναι ότι χωρίς αυτούς τους γιατρούς, η λογοτεχνία θα ήταν πολύ φτωχότερη: Αντόν Τσέχοφ, Μιχαήλ Μπουλγκάκοφ, Αντρέ Μπρετόν (υπηρέτησε ως γιατρός στον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, όπου συνέβησαν δυο καθοριστικά γεγονότα για την μετέπειτα  πορεία του, η γνωριμία του με τον Ζακ Βασέ και η επαφή με το έργο του Φρόιντ), Λουί Φερντινάντ Σελίν, Μανόλης Αναγνωστάκης, Ηλίας Παπαδημητρακόπουλος, Γιώργος Χειμωνάς και Ίρβινγκ Γιάλομ (ο Χειμωνάς κι ο Γιάλομ ήταν ψυχίατροι· ειδικά ο Γιάλομ -που παραμένει ψυχίατρος, μιας και είναι ακόμα εν ζωή- συμπλέκει στα έργα του τη λογοτεχνία με την ψυχανάλυση, αντλώντας το υλικό του από τις συνεδρίες με τους ασθενείς του).

ΜΟΜΠΙ ΝΤΙΚ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΜΕΝΟΣ

     Μπορεί σήμερα να είναι εκλογές, αλλά εδώ, στο bibliokult, το χαβά μας: κάτασπρες φάλαινες -εκδικητές, παράτολμοι φαλαινοθήρες και θαλασσινά ταξίδια... Μέσα στα δύο χρόνια που έχω το μπλογκ, έχω καταπιαστεί πολλές φορές με τον Μόμπι Ντικ κι έχω συγκεντρώσει τόσες σχετικές εικόνες, που ήρθε, πιστεύω, η ώρα να τις μοιραστώ σ' ένα ποστ. Ανάμεσά τους θα' θελα να βρίσκεται κάποια δια χειρός Ούγκο Πρατ· θα' θελα να'χει αποδώσει τον Μόμπι Ντικ σε graphic novel, όπως είχε κάνει με το "Άλικο Γράμμα" του Ναθάνιελ Χόθορν σε συνεργασία με τον Μίλο Μανάρα. Ακόμα, πάντως, κι αν είχε κάνει κάτι τέτοιο όσο ζούσε, δε θα είχε παραχωρήσει καμία θέση στον Κόρτο Μαλτέζε ανάμεσα στους τραγικούς ήρωες του αλληγορικού αυτού μυθιστορήματος, γιατί ο Κόρτο ήταν απ' αυτούς που γελούν δυνατά με τη ματαιότητα της ύπαρξης.

(πηγή: biblioklept.org)

(πηγή: lukepearson.com)

(πηγή: www.brainpickings.org)

(πηγή: biblioklept.org)

(πηγή: martinklasch.blogspot.gr)

ΜΟΚΑ ΝΤΙΚ

     "Κανένα νέο από τον Μόκα Ντικ;" Μ' αυτή την ερώτηση αποχαιρετούσε ο ένας φαλαινοθήρας τον άλλο, στ' ανοιχτά του Ειρηνικού Ωκεανού, στις αρχές του 19ου αιώνα, ζητώντας να μάθει αν η θρυλική φάλαινα- αλμπίνος που έπλεε κοντά στο νησί Μόκα κι έκανε φονικές επιθέσεις στα φαλαινοθηρικά ήταν ακόμα ζωντανή. Ίσως κι ο Μέλβιλ, όταν το 1841 είχε μπαρκάρει με το Acushnet, να' χε απευθύνει την ίδια ερώτηση σε κάποιο συνάδελφό του· πάντως, το μόνο βέβαιο είναι ότι, το 1839 είχε διαβάσει στο περιοδικό Knickerbox ένα άρθρο με τίτλο "Μόκα Ντικ ή η λευκή φάλαινα του Ειρηνικού", το οποίο έμελλε να εμπνεύσει το magnum opus του, "Μόμπι Ντικ". Ο Μόκα Ντικ, λοιπόν, κατά τρόπο παρόμοιο με τον μυθιστορηματικό αδελφό του, ήταν μια μορφή νέμεσης για τους φαλαινοθήρες: λέγεται ότι είχε σκοτώσει περισσότερους από 30 ανθρώπους, είχε επιτεθεί σε 3 φαλαινοθηρικά και 14 βάρκες και είχε βυθίσει 2 εμπορικά πλοία, μέχρι τελικά να σκοτωθεί από Σουηδούς φαλαινοθήρες στα τέλη της δεκαετίας του 1850.
     Αυτή την πραγματική ιστορία αφηγείται στο βιβλίο του ο συγγραφέας Brian Heinz. Το βιβλίο, που φαίνεται ότι είναι πιο πολύ με το μέρος της φάλαινας, απευθύνεται σε παιδιά· ίσως είναι κάπως περίεργο για ένα παιδικό βιβλίο να μιλά για τον θάνατο τόσων ανθρώπων, ωστόσο, τα παιδιά πολλές φορές ταυτίζονται περισσότερο με τα ζώα και, σε τελική ανάλυση, με τη σφαγή των φαλαινών που συντελείται ακόμα και σήμερα από τα ιαπωνικά φαλαινοθηρικά, είναι ωραίο να βλέπει κανείς το θύμα να παίρνει το αίμα του πίσω - κι αυτό γίνεται με εντυπωσιακή εικονογράφηση από τον καλλιτέχνη Randall Enos. Οι ναϊφ εικόνες του θυμίζουν τα χρώματα του Γκογκέν και τα επαναλαμβανόμενα σχέδια της θάλασσας μοιάζουν με τα σχέδια στα τατουάζ των Μαορί, όπως τουλάχιστον τα έχει απεικονίσει ο Ούγκο Πρατ στην "Μπαλάντα της Αλμυρής Θάλασσας", άλλη μια ναυτική περιπέτεια που μας ταξιδεύει στις θάλασσες του Νότου...

Πηγές: www.theatlantic.com,
            history1800s.about.com

ΚΟΥΙΖ: ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΑ ΝΤΟΥΕΤΑ

     Ήρθε η ώρα για ένα ακόμη κουίζ· αυτή τη φορά δεν έχει να κάνει ούτε με την πρώτη πρόταση ενός βιβλίου, ούτε με την τελευταία, ούτε με την εκατοστή έκτη... Το θέμα είναι τα λογοτεχνικά ντουέτα: εραστές, φίλοι, συνεργάτες, άσπονδοι εχθροί, όλων των ειδών τα ζευγάρια που περιέχονται σε γνωστά μυθιστορήματα ή διηγήματα. Αυτό που πρέπει να κάνετε, είναι να βρείτε από ποιο λογοτεχνικό έργο προέρχεται κάθε ζευγάρι. Οι απαντήσεις, όπως πάντα, στα σχόλια. 

1. Κοροβιόφ και Μπεγκεμότ
2. Κάθριν και Χίθκλιφ
3. Άχαμπ και Στάρμπακ
4. Γκίλγκαμες και Ενκιντού
5. Κατερίνα και Πετρούκιος
6. Ελίζαμπεθ Μπένετ και κ. Ντάρσι
7. Πανδώρα και Άντριαν
8. Ερμιόνη και Ρον
9.  Σεττεμπρίνι και Νάφτα
10. Μπενίτο Σερένο και Μπάμπο
11. Σόνια Μαρμελάντοβα και Ροντιόν Ρασκόλνικοφ
12. Έμμη Μπρόμπρετσμπεργκ και Μάνος Σιμωνίδης
13.  Γουλιέλμος της Μπάσκερβιλ και Άντσο της Μελκ
14.  Μοντάνα Γουάιλντχακ και Μπίλι Πίλγκριμ
15. Φερμίνα Δάσα και Φλορεντίνο Αρίσα

 Marilyn Silverstone (πηγή: thomerama.tumblr.com)

ΜΟΜΠΙ ΝΤΙΚ: Η ΤΑΙΝΙΑ

     Λοιπόν, ένα τελευταίο post για το "Μόμπι Ντικ" και μετά κιχ, γιατί σας έχω πρήξει. Σκέφτηκα ν'ανεβάσω την ομώνυμη ταινία του Τζον Χιούστον, όπου το διασκευασμένο σενάριο έχει αναλάβει ο συγγραφέας Ρέι Μπράντμπερι και το ρόλο του Άχαμπ παίζει ο Γκρέγκορι Πεκ, ενώ εμφανίζεται κι ο Όρσον Ουέλς σ'ένα μικρό ρόλο, αυτόν του ιερέα που ευλογεί το ταξίδι του Πίκουοντ. Μιλάμε δηλαδή για ονόματα πρώτης γραμμής που εγγυώνται για το τελικό αποτέλεσμα! Πράγματι, η ταινία είναι καταπληκτική, αν και όταν πρωτοπροβλήθηκε, το 1956, πήρε πολλές αρνητικές κριτικές, εν μέρει επειδή ο Γκρέγκορι Πεκ θεωρήθηκε ακατάλληλος για το ρόλο, μιας και τότε ήταν μόλις 38 χρονών, ενώ ο Άχαμπ υποτίθεται ότι πλησίαζε τα 60. Εμένα πάντως μια χαρά μου φαίνεται στο ρόλο του Άχαμπ, ενώ αντίθετα θεωρώ εντελώς άστοχη επιλογή τον Ρίτσαρντ Μπέιζχαρτ για το ρόλο του Ισμαήλ. Μα καλά κι αυτός ο Χιούστον, τόσοι ηθοποιοί στο Χόλιγουντ, αυτόν διάλεξε; Πρώτα- πρώτα, τότε ήταν 40 χρονών, ενώ ο Ισμαήλ υποτίθεται ότι ήταν 20+, κι ακόμα, είναι εντελώς νερόβραστος! Όχι τίποτε άλλο, αλλά, μιας και είδα την ταινία προτού διαβάσω το βιβλίο, είμαι καταδικασμένη να φαντάζομαι για πάντα τον Ισμαήλ με τη φάτσα αυτού του ξενέρωτου...

 

Υ.Γ.: Μια εμπειρία εντελώς διαφορετική από τη θεατρική ή την κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου είναι το "moby dick big read project", για το οποίο σας έχω μιλήσει εδώ. Άκουσα μερικά κεφάλαια, αυτά που μου άρεσαν περισσότερο στο βιβλίο, και η αίσθηση ήταν συναρπαστική! Ακούστε το κεφάλαιο "η πρώτη φορά που κατεβάσαμε τις βάρκες" και θα με θυμηθείτε!

ΜΟΜΠΙ ΝΤΙΚ

     Αγαπητοί αναγνώστες του bibliokult, είμαι στην ευχάριστη θέση να σας ανακοινώσω ότι, μετά από αρκετά post για το "Μόμπι Ντικ" χωρίς να το έχω διαβάσει, ήρθε η ώρα να γράψω κάτι έχοντας ολοκληρώσει το βιβλίο! Και τι βιβλίο! Εδώ δε μιλάμε πια για υψηλή λογοτεχνία, αλλά για λογοτεχνία του υψηλού. Θα μπορούσα να πω, όσο τραβηγμένο κι αν ακούγεται, ότι η ανάγνωσή του μοιάζει με μυστικιστική εμπειρία, όμοια με την ανάγνωση μιας αρχαίας τραγωδίας. Άλλωστε, ο ίδιος ο κεντρικός ήρωας, ο Άχαμπ, θυμίζει έντονα τον Οιδίποδα, όχι επειδή είναι κουτσός αλλά επειδή σ'όλο το έργο, παρά τους αντίθετους οιωνούς και παρά τις προσπάθειες όλων να τον αποτρέψουν, προχωρά αποφασισμένος να φέρει εις πέρας το έργο του, που θα είναι η καταστροφή και συγχρόνως η λύτρωσή του. Εκτός από την ίδια την ιστορία, που αναφέρεται στην ανθρώπινη ύβρη και τη θεϊκή οργή, ακόμη και η γραφή του Μέλβιλ μοιάζει αρχαϊκή, δίνει την εντύπωση ότι είναι ένθεη. 
     Πέρα από τα δικά μου ενθουσιώδη λόγια τώρα, θα' θελα να μοιραστώ μαζί σας κάτι σχετικό που βρήκα στο internet. Πρόκειται για το project "Μομπι Ντικ" της αγγλικής θεατρικής ομάδας "Finger in the Pie". Δεν είναι μια απλή θεατρική μεταφορά του μυθιστορήματος αλλά μια έρευνα διάρκειας ενός έτους, η οποία αναμένεται να ολοκληρωθεί το καλοκαίρι και να παρουσιαστεί για πρώτη φορά στο Fringe Festival, το διεθνές φεστιβάλ του Εδιμβούργου (αν, λέω, αν, σας φέρει ο δρόμος σας κατά κει, να πάτε να το δείτε και να μας πείτε κι εμάς). Σε πρώτη φάση, οι συντελεστές επικεντρώθηκαν στο μουσικό κομμάτι, συνδυάζοντας τις παλιές ναυτικές μπαλάντες (όπως αυτές) με την πολυφωνική θρησκευτική μουσική παράδοση της Βαλτικής, ενώ στη δεύτερη φάση θα επικεντρωθούν στη δραματουργία. Εν τω μεταξύ, το υλικό που συλλέγουν και η προσωρινή μορφή του έργου είναι διαθέσιμα στο site τους, οπότε στην ουσία έχουμε τη δυνατότητα να παρακολουθήσουμε όλα τα στάδια που θα οδηγήσουν στο τελικό αποτέλεσμα, το οποίο θα προσφέρει μια ακόμη προσέγγιση του αριστουργήματος της αμερικάνικης λογοτεχνίας. Μπορείτε να διαβάσετε περισσότερα εδώ: www.fingerinthepie.com/moby-dick και να δείτε την παράσταση που δόθηκε τον Οκτώβριο στο Λονδίνο εδώ: www.fingerinthepie.com/moby-dick-full-film

MOBY DICK- BIG READ

     Σε μια από τις πρώτες αναρτήσεις σ' αυτό το μπλογκ, είχα αναφερθεί στο "Μόμπι Ντικ" ως ένα από τα βιβλία που θέλω να διαβάσω. Ωστόσο, δεν το έχω διαβάσει ακόμα και δε γνωρίζω πότε θα το καταφέρω. Φαίνεται σαν να μην πρόκειται απλώς για την ανάγνωση ενός μυθιστορήματος, αλλά σαν να ετοιμάζομαι κι εγώ να ταξιδέψω με το φαλαινοθηρικό αναζητώντας τη μεγάλη άσπρη φάλαινα. Πράγματι, πολλοί έχουν χαρακτηρίσει το ίδιο το μυθιστόρημα φαλαινοειδές, καθώς μοιάζει να κλείνει μέσα του το ίδιο το θαλάσσιο τέρας. Ο Μέλβιλ, ως άλλος Άχαμπ, αναμετρήθηκε με ένα τεράστιο θέμα και κατάφερε να το δαμάσει. Βέβαια, το έργο δεν είχε την ανταπόκριση που περίμενε, μιας και ήταν πολύ μπροστά από την εποχή του κι οι αναγνώστες δυσκολεύονταν να το προσεγγίσουν και να το κατανοήσουν. Γι' αυτό, δεν είναι απλώς "το μεγάλο αμερικάνικο μυθιστόρημα" αλλά "το μεγάλο αδιάβαστο αμερικάνικο μυθιστόρημα".
     Αν όμως άλλοι το διαβάσουν για μας; Για να γίνω πιο σαφής, την άνοιξη του 2011, η καλλιτέχνις Angela Cockayne και ο συγγραφέας Philip Hoare οργάνωσαν μια σειρά εκδηλώσεων στο Πανεπιστήμιο του Πλίμουθ, με θέμα το Μόμπι Ντικ και ζήτησαν από καλλιτέχνες, συγγραφείς, μουσικούς, επιστήμονες και ακαδημαϊκούς ν' ανταποκριθούν στο θέμα. Αποτέλεσμα αυτής της εργασίας ήταν το μη κερδοσκοπικό "big read project", στο οποίο διάφορες προσωπικότητες, διάσημες ή λιγότερο διάσημες διαβάζουν ένα από τα 135 κεφάλαια του "Μόμπι Ντικ" και, αντίστοιχα, ένας καλλιτέχνης παρουσιάζει ένα έργο εμπνευσμένο από το βιβλίο. Οι πιο γνωστοί από τους συμμετέχοντες, οι οποίοι δούλεψαν αφιλοκερδώς, είναι η ηθοποιός Tilda Swinton, που διαβάζει το πρώτο κεφάλαιο, και ο επίσης ηθοποιός και συγγραφέας Stephen Fry, που διαβάζει το δέκατο κεφάλαιο. Όλη αυτή η δουλειά είναι ελεύθερα προσβάσιμη στο διαδίκτυο, όμως όσοι θέλουν, μπορούν να προσφέρουν κάποια δωρεά στην παγκόσμια οργάνωση Whale and Dolphin Conservation (http://www.wdcs.org/bigread.php).
     Πρόκειται άραγε να διαβάσω το βιβλίο δια αντιπροσώπου; Όχι. Ίσως ακούσω κάποια κεφάλαια και πάλι αποσπασματικά. Ποιο το νόημα επομένως για κάτι τέτοιο; Όπως γράφουν οι εμπνευστές του "big read", "ο Μόμπτι Ντικ είναι μια εναλλακτική Βίβλος, και ως τέτοια είναι ώριμη για επανερμηνεία σ' αυτόν τον νέο κόσμο των νέων media".

Ακούστε λοιπόν τα 135 κεφάλαια του έργου εδώ:  http://www.mobydickbigread.com/

ΜΠΕΝΙΤΟ ΣΕΡΕΝΟ

     Μπορεί ο Μόμπυ Ντικ να μην έχει βγει ακόμα από τη λίστα με τα βιβλία που θέλω να διαβάσω, αλλά πρόσφατα τελείωσα ένα άλλο βιβλίο του Μέλβιλ, τη νουβέλα "Μπενίτο Σερένο". Θα μπορούσα να πω απλώς "Διαβάστε το, είναι καταπληκτικό. Και μετά ξαναδιαβάστε το. Τη στιγμή που θα ολοκληρώσετε την πρώτη ανάγνωση, θα διαπιστώσετε την αναγκαιότητα της δεύτερης". Μια τέτοια ανάρτηση όμως θα έμοιαζε περισσότερο με sms, οπότε θα πω ακόμα μερικά πράγματα. Το έργο, που δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το 1855, αναφέρεται σε πραγματική ιστορία (μάλιστα, στο τέλος του έργου παρατίθενται και μέρη από τα πρακτικά της δίκης που ακολούθησε τα συμβάντα), την οποία ο Μέλβιλ διάβασε στα απομνημονεύματα του Αμερικανού καπετάνιου Amasa Delano (το γράφω στα αγγλικά γιατί δεν είμαι σίγουρη για τη σωστή προφορά του ονόματος), που είναι και ένας από τους πρωταγωνιστές. Ωστόσο, δεν είναι παρά με την πένα του Μέλβιλ που αυτή η ενδιαφέρουσα, παράξενη ιστορία μετατράπηκε σε αριστούργημα.
     Τα γεγονότα διαδραματίζονται το 1799 κοντά στο νησί Santa Maria, που βρίσκεται σε μικρή απόσταση από τις ακτές της Χιλής. Ο καπετάνιος Delano, από το κατάστρωμα του δικού του πλοίου, βλέπει ένα παλιό ισπανικό σκαρί, το Σαν Ντόμινικ, το οποίο φαίνεται σχεδόν ακυβέρνητο και σε κακή κατάσταση. Αποφασίζει να το προσεγγίσει μαζί με μερικούς άνδρες του για να δει τι συμβαίνει. Ανεβαίνοντας στο πλοίο, βλέπει διάφορα πράγματα που τον ξαφνιάζουν: το ακρόπρωρο είναι σκεπασμένο και μόνο στη βάση του είναι ορατή η επιγραφή "ακολούθησε τον αρχηγό σου", γραμμένη στα ισπανικά. Το πλήρωμα και οι επιβαίνοντες στο καράβι είναι κατά πλειοψηφία μαύροι, οι οποίοι φαίνονται ισότιμοι με τους λιγοστούς λευκούς. Ο καπετάνιος, ο Μπενίτο Σερένο, είναι ένας χλωμός νεαρός αριστοκράτης με κλονισμένα νεύρα, ο οποίος αδυνατεί να πάρει την κατάσταση στα χέρια του και στηρίζεται αποκλειστικά στη βοήθεια του αφοσιωμένου σκλάβου του Μπάμπο. Όλοι οι επιβαίνοντες στο Σαν Ντόμινικ, συμπεριλαμβανομένου του καπετάνιου, αφηγούνται στον Delano μια περίπλοκη ιστορία με τρικυμίες και επιδημίες που χτύπησαν το καράβι και τους έχουν φέρει όλους σ' αυτή την άθλια κατάσταση. Ο Delano λοιπόν στέλνει τους άνδρες του να φέρουν προμήθειες και ο ίδιος παραμένει στο καράβι για να βοηθήσει όπως μπορεί. Δε θα πω περισσότερα για την υπόθεση, θα επισημάνω όμως το εξής: Μια από τις σημαντικότερες αρετές του έργου είναι ότι παρακολουθούμε τα τεκταινόμενα στο Σαν Ντόμινικ από την οπτική γωνία του καπετάνιου Amasa Delano, παρ' όλο που η αφήγηση είναι τριτοπρόσωπη. Η επιλογή αυτή είναι ιδιοφυής, γιατί, ενώ τις περισσότερες φορές ο αφηγητής γνωρίζει περισσότερα από τον αναγνώστη, στην περίπτωση αυτή, ο αναγνώστης, καθώς προχωρά η ιστορία, φτάνει να γνωρίζει περισσότερα από τον αφηγητή. Για να γίνω πιο σαφής, ο καπετάνιος Delano είναι ένας άνθρωπος, πρακτικός, αισιόδοξος, αγαθός και αφελής, που σκέφτεται με στερεότυπα, τα οποία βέβαια στο τέλος καταρρίπτονται ένα- ένα. Στις ώρες που περνά πάνω στο Σαν Ντόμινικ βλέπει πολλά πράγματα που του φαίνονται αλλόκοτα αλλά δεν μπαίνει στον κόπο να τα αποκρυπτογραφήσει και δέχεται αβίαστα τις εξηγήσεις που του προσφέρουν γι 'αυτά. Τα στερεότυπα της εποχής του και της φυλής του δεν του επιτρέπουν να σκεφτεί πιο ευέλικτα, επομένως μένει στην επιφάνεια των γεγονότων. Ο αναγνωστης όμως δεν αργεί να καταλάβει, σε γενικές γραμμές, τι συμβαίνει και περιμένει βασανιστικά τη στιγμή που θα αποκαλυφθεί η αλήθεια.
     Εκτός από την επιλογή της οπτικής γωνίας που κάνει την πλοκή διφορούμενη, πολλές συζητήσεις έχει προκαλέσει και η θέση που παίρνει ο συγγραφέας για το ζήτημα της δουλείας σ' ένα έργο που γράφτηκε μόλις έξι χρόνια πριν από την έναρξη του αμερικανικού εμφυλίου. Είναι υπέρ ή κατά; Οι λευκοί είναι οι καλοί και οι μαύροι οι κακοί ή αντίστροφα; Ποια φυλή σκιαγραφείται πιο θετικά; Ο καθένας δίνει τη δική του απάντηση και η δική μου είναι ότι κανένας δεν είναι πραγματικά καλός σ' αυτή τη βίαιη ιστορία. Ωστόσο, τείνω να πιστέψω ότι ο Μέλβιλ δεν είχε σκοπό να καταγγείλει τη δουλεία σε τούτο το έργο. Αν στόχευε σ' αυτό, θα πρόσφερε και την εκδοχή των σκλάβων μετά από την εκδοχή του Amasa  Delano και του Μπενίτο Σερένο. Πιστεύω όμως ότι εδώ ο βασικός του στόχος ήταν ο στοχασμός πάνω στη σχέση υπηρέτη- αφέντη και τη δύναμη της εξουσίας που μπορεί να ασκήσει κάποιος στο μυαλό κάποιου άλλου, μια εξουσία που μπορεί να συνεχίζεται ακόμα κι όταν το υποκείμενό της έχει απομακρυνθεί. Γι' αυτό κι όταν στο τέλος ο Μπενίτο Σερένο "ακολούθησε τον αρχηγό του" δε γνωρίζουμε ποιον ακριβώς εννοεί ο αφηγητής....

Ήδη είπα πάρα πολλά. Θα ολοκληρώσω λέγοντας ότι η νουβέλα κυκλοφορεί στα ελληνικά από τις εκδόσεις Άγρα σε μια εξαιρετική έκδοση. Μπορείτε να διαβάσετε το πρωτότυπο εδώ αλλά η ανάγνωση είναι κάπως κοπιώδης, μιας και το κείμενο περιέχει αρκετό εξειδικευμένο ναυτικό λεξιλόγιο.

Η ΛΙΣΤΑ ΜΕ ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΠΟΥ ΘΕΛΩ ΝΑ ΔΙΑΒΑΣΩ: ΜΟΜΠΙ ΝΤΙΚ

     Είναι περιττό να πω ότι αυτό το μυθιστόρημα του Χέρμαν Μέλβιλ ανήκει στα αριστουργήματα, σ' αυτά που σε πιάνει δέος όταν αρχίζεις να τα διαβάζεις και ακόμα μεγαλύτερο δέος όταν τα τελειώνεις. Η ιστορία είναι γνωστή: ο αφηγητής, ο νεαρός Ισμαήλ, είναι ο μόνος επιζών από το πλήρωμα του φαλαινοθηρικού Pequod. Ο καπετάνιος του πλοίου, ο Άχαμπ, ξεκινά το τελευταίο αυτό ταξίδι με σκοπό να πάρει εκδίκηση από τη μεγάλη λευκή φάλαινα που στο προηγούμενο ταξίδι του έκοψε το πόδι. Η αναμέτρηση είναι ανελέητη. Το πλήρωμα φοβάται αλλά παρασύρεται από την επιθυμία εκδίκησης που διακατέχει τον κυβερνήτη και τελικά οδηγεί στην καταστροφή τους πάντες εκτός από τον Ισμαήλ, ο οποίος θα σωθεί γιατι.θα χρησιμοποιήσει ως μέσο σωτηρίας το φέρετρο του Ινδιάνου Κουίκουεγκ. Είναι μια αλληγορία του αγώνα του ανθρώπου ενάντια στη φύση; ενάντια στο Θεό; ενάντια στον εαυτό του; Μια αλληγορία της κατάκτησης της Αμερικής από τους αποίκους, που χρειάστηκε να παλέψουν με τους γηγενείς Ινδιάνους και το σκληρό φυσικό περιβάλλον για να επικρατήσουν; Ίσως είναι όλα αυτά μαζί. Πάντως, αφού το διαβάσω, δε θα γράψω κάτι. Κάποια βιβλία είναι τόσο μεγάλα που μόνο αν έχει κανείς το πνευματικό ανάστημα π.χ. του Τόμας Μαν μπορεί να καταπιαστεί μαζί τους.

Υ.Γ. Αν και προτιμώ να διαβάζω τα βιβλία που είναι γραμμένα στην αγγλική γλώσσα από το πρωτότυπο, αυτό θα το διαβάσω στα ελληνικά, γιατί η έκδοση του Gutenberg είναι, και σ' αυτή την περίπτωση εξαιρετική.