SLACKER

     Κάθε χρόνο, εδώ και μια δεκαετία περίπου, τον Δεκαπενταύγουστο τυχαίνει να είμαι στην Αθήνα. Δηλαδή, ψέμματα: δεν τυχαίνει ακριβώς, κατά κάποιο τρόπο επιδιώκω να βρίσκομαι εδώ.

Οποιοδήποτε άλλο μέρος είναι γεμάτο κόσμο κι όλοι έχουν αυτή την αγχωτική επιθυμία να περάσουν καλά και να κάνουν ένα σωρό πράγματα: να ξενυχτήσουν, να μεθύσουν, να μαυρίσουν, να παίξουν ρακέτες... Ειδικά αυτό το τελευταίο, η πιθανότητα δηλαδή να βρεθώ σε μια παραλία όπου διάφοροι παίζουν μανιωδώς ρακέτες και πρέπει να περάσω ανάμεσα από διασταυρούμενα πυρά για να μπω στη θάλασσα, μου φέρνει ίλιγγο και μόνο που το σκέφτομαι. Αντιθέτως, στην Αθήνα επικρατεί απόλυτη ηρεμία: οι δρόμοι είναι άδειοι και τα μαγαζιά κλειστά, άρα, δεν υπάρχει καμία πίεση για οποιαδήποτε δραστηριότητα, μπορώ ν' αφιερώσω όλη τη μέρα στο να μην κάνω ΤΙΠΟΤΑ! Έχω όλο το χρόνο ν' αράζω με φίλους και ν' αναπτύσσουμε αβάσιμες θεωρίες, ν' αναλύουμε τις ταινίες που είδαμε πρόσφατα και να διαφωνούμε για το ποιο είναι το καλύτερο σουβλάκι στο λεκανοπέδιο.
      Ή μπορώ να συναντήσω ασυνήθιστους ανθρώπους που τον υπόλοιπο καιρό χάνονται μέσα στην πολυκοσμία. Πραγματικά έχει τύχει αρκετές φορές τέτοια μέρα να γνωρίσω αλλόκοτες περιπτώσεις: Πέρσι, καθώς περπατούσα στην άδεια Πανεπιστημίου, με πλησίασε ένας τύπος κι άρχισε να με συμβουλεύει να πίνω νερά, πολλά νερά, συνέχεια νερά τώρα με τις ζέστες για να μην πάθω αφυδάτωση κι αφού τον διαβεβαίωσα ότι θα το κάνω, συνέχισε να επαναλαμβάνει: "νερά, πολλά νερά, όλη την ώρα νερά..." Έχω τύχει και σε ένα- δυο συνωμοσιολόγους που μου εξηγούσαν κοιτάζοντας γύρω τους ανήσυχα, ότι πίσω από "όλα αυτά" βρίσκονται οι Εβραίοι. Πιο πολύ όμως θυμάμαι την ηθοποιό Ταϋγέτη, που την είχα δει πριν πολλά χρόνια στο τρόλεϋ, ένα από εκείνα τα παλιά, τα κίτρινα, τα σοβιετικά, που για κλιματισμό άφηναν τις πόρτες ανοιχτές. Έμοιαζε βγαλμένη από μιαν άλλη εποχή: φορούσε λευκό πλατύγυρο καπέλο, φόρεμά, κραγιόν και φανταχτερά κοσμήματα -όλα ασορτί, όλα φούξια- και φώναζε στον οδηγό που έτρεχε στους άδειους δρόμους να πηγαίνει σιγότερα γιατί αλλιώς μπορεί να χτυπήσει...
     Πώς όμως μου ήρθαν όλα αυτά; Για ποιο λόγο σας τα λέω; Α, ναι. Ο λόγος είναι το φιλμ που σκέφτηκα να αναρτήσω σήμερα, το Slacker του Richard Linklater, το οποίο αφηγείται κάτι παρόμοιο μ' αυτό που γράφω κι εγώ πιο πάνω. Βέβαια, το "αφηγείται" δεν είναι ιδιαίτερα ακριβές σ' αυτή την περίπτωση, αφού στην πραγματικότητα δεν υπάρχουν κεντρικοί ήρωες, ούτε πλοκή, ούτε καν δράση. Υπάρχουν μόνο σύντομες συναντήσεις και συζητήσεις μεταξύ ανθρώπων που ανήκουν κατά κάποιο τρόπο στο κοινωνικό περιθώριο και περνούν την ώρα τους χωρίς να κάνουν κάτι παραγωγικό. Η κάμερα ακολουθεί κάποιον περαστικό για λίγο, καταγράφει όσα λέει και μετά  επικεντρώνεται σε κάποιον άλλο που περνά εκείνη τη στιγμή από το πλάνο. Άλλες συναντήσεις είναι αστείες, άλλες κάπως θλιβερές κι άλλες απλώς παράξενες. Γενικά, δηλαδή, η ταινία είναι παράξενη και πολλές φορές μπορεί ν' αναρωτηθείτε τι είναι αυτό που βλέπετε. Ωστόσο, είναι, κατά τη γνώμη μου, εξαιρετική και, παρά την αμήχανη υποδοχή της όταν κυκλοφόρησε, κατάφερε να εκφράσει και να χαρακτηρίσει τους νέους μιας ολόκληρης γενιάς, αυτής της δεκαετίας του 90 ως "slackers", δηλαδή άτομα που αποφεύγουν τη δουλειά ή γενικότερα την κοπιώδη προσπάθεια. Ε ρε και να ξέραμε τότε πόσο θα αντιστρέφονταν αργότερα οι όροι κι αντί ν' αποφεύγουμε εμείς τη δουλειά, θα απέφευγε η δουλειά εμάς...

ΠΡΙΝ ΤΑ ΜΕΣΑΝΥΧΤΑ, ΜΙΑ ΓΥΝΑΙΚΑ ΕΞΟΜΟΛΟΓΕΙΤΑΙ

     Όπως είχα πει κι εδώ, η ταινία που περίμενα περισσότερο απ' όλες φέτος ήταν το "Πριν τα Μεσάνυχτα" του Linklater, με τον Ethan Hawk και τη Julie Delpy. Όταν όμως το είδα πριν από μερικές μέρες δεν ενθουσιάστηκα όσο περίμενα. Η ταινία βέβαια μιλούσε μ'έναν τρόπο πολύ αληθινό για τις ανθρώπινες σχέσεις, αλλά δεν έφτανε σε μια βαθύτερη προσέγγιση του θέματος, γι' αυτό και δεν την ξανασκέφτηκα ιδιαίτερα μετά το τέλος της προβολής. Συνειδητοποίησα ωστόσο ότι μ' έκανε να σκέφτομαι συνέχεια μια άλλη ταινία, που είχα δει πριν χρόνια, το "Μια γυναίκα εξομολογείται" ("A woman under the influence") του 1974, με τη Gena Rowlands και τον Peter Falk, σε σκηνοθεσία Κασσαβέτη. Είναι περίεργο το ότι, ενώ υπάρχουν τόσες και τόσες ταινίες με ζευγάρια σε κρίση, το "Πριν τα Μεσάνυχτα" μου'φερε στο μυαλό τη συγκεκριμένη ταινία. Ο λόγος είναι η συμπεριφορά της Σελίν, που μου θύμισε τη Μέιμπελ, τον κεντρικό χαρακτήρα στο "Μια γυναίκα εξομολογείται".
     Ειδικά στο δεύτερο μέρος του "Πριν τα Μεσάνυχτα", όπου οι ήρωες βρίσκονται μόνοι σ' ένα δωμάτιο ξενοδοχείου, με σκοπό να περάσουν μια νύχτα πάθους, έρχονται στην επιφάνεια όλες οι σκέψεις και τα συναισθήματα που είχαν καταπιέσει στη διάρκεια της συμβίωσης, αλλά τώρα τα χρησιμοποιούν ως όπλα σε μιαν απεγνωσμένη προσπάθεια να διαφυλάξουν την ατομικότητά τους, εκμηδενίζοντας τον άλλο. Σ' όλη αυτή τη σύγκρουση, ο χαρακτήρας που εκφράζεται με τη μεγαλύτερη επιθετικότητα είναι η Σελίν, εξαιτίας της ματαίωσης που νιώθει επειδή έχει θυσιάσει πολλά από τα όνειρά της και τις επιθυμίες της, χωρίς αυτό να γίνεται καν αντιληπτό από τον άντρα της. Η έκρηξή της είναι τόσο έντονη που κάνει πολλούς θεατές ν' αναρωτιούνται αν είναι δικαιολογημένη μια τόσο υπερβολική αντίδραση.
     Ακόμα πιο υπερβολική είναι η συμπεριφορά της Μέιμπελ στην ταινία του Κασσαβέτη, μόνο που εδώ η έκρηξη είναι πιο αργή και περισσότερο αυτοκαταστροφική. Σ' αυτή την περίπτωση βέβαια δεν έχουμε να κάνουμε με μια σύγχρονη, δυναμική μεσοαστή Γαλλίδα αλλά με μια εύθραυστη μικροαστή Αμερικανίδα της δεκαετίας του 70. Και η Μέιμπελ, όπως και η Σελίν, φαίνεται ν' ασφυκτιά στο ρόλο της νοικοκυράς και να διψά για ελευθερία. Κι οι δύο γυναίκες νιώθουν ότι η ρουτίνα της καθημερινότητας απειλεί να τις συνθλίψει, η Μέιμπελ όμως έχει λιγότερες αντιστάσεις. Στο τέλος καταρρέει συναισθηματικά και νοσηλεύεται για ένα διάστημα σε κλινική, ώσπου να μπορέσει να επανακτήσει την αυτοκυριαρχία της.
     Όσον αφορά στη Μέιμπελ, οι θεατές δεν αναρωτιούνται αν οι αντιδράσεις της είναι υπερβολικές: φυσικά και είναι, αφού έχουμε να κάνουμε μ' έναν οριακό χαρακτήρα. Το παράξενο ωστόσο είναι ότι η Μέιμπελ είναι πιο πραγματική και πιο ανθρώπινη από τη Σελίν, πράγμα που έχει σίγουρα να κάνει και με την ερμηνεία της Rowlands. Με την καθοδήγηση του σκηνοθέτη και δια βίου συντρόφου της, Κασσαβέτη, η Rowlands έδωσε σ' αυτή την ταινία τον πιο συγκλονιστικό ρόλο της καριέρας της. Πέραν τούτου όμως, σκέφτομαι ότι, το "Μια γυναίκα εξομολογείται" είναι μια πολύ πιο δυνατή ταινία γιατί, τουλάχιστον στην τέχνη, όσο πλησιάζει κανείς στα άκρα, τόσο πιο αληθινός κι ουσιαστικός γίνεται. Όσο εστιάζει στο προσωπικό, τόσο περισσότερους ανθρώπους αγγίζει.

     

 

ΠΡΙΝ ΤΑ ΜΕΣΑΝΥΧΤΑ

 

     Κάθε χρόνο περιμένω τις καινούριες ταινίες με ανυπομονησία κι αν δεν καταφέρω να δω κάποια απ' αυτές που μου'χουν τραβήξει το ενδιαφέρον, φροντίζω να τακτοποιήσω την εκκρεμότητα μέσα στο καλοκαίρι, σε κάποιο θερινό σινεμά. Φέτος είδα πολλά ωραία, ωστόσο μία είναι η τανία που περιμένω με τεράστια ανυπομονησία: το "Πριν τα Μεσάνυχτα" του Richard Linklater, το οποίο θα βγεί στους ελληνικούς κινηματογράφους στις 13 Ιουνίου. Θα μπορούσα να πω ότι το περιμένω εδώ κι εννέα χρόνια, αφού ακολουθεί το "Πριν το Ηλιοβασίλεμα" του 2004 και το "Πριν το Ξημέρωμα" του 1995.
     Στην πρώτη ταινία οι δύο πρωταγωνιστές (Ethan Hawke, Julie Delpy), που γνωρίζονται στο τραίνο κι αποφασίζουν να κατέβουν στη Βιέννη και να περάσουν μαζί όσες ώρες απομένουν ως το ξημέρωμα, είναι 20+. Μιλούν κυρίως για το μέλλον και τα όνειρά τους και τα πρόσωπά τους λάμπουν από την επιθυμία να ζήσουν τη ζωή που ανοίγεται μπροστά τους και να γευτούν όσα έχει να τους προσφέρει. Στη δεύτερη ταινία ξανασυναντιούνται στο Παρίσι και περιφέρονται στην πόλη συζητώντας ως το ηλιοβασίλεμα. Έχουν περάσει τα 30 κι οι συζητήσεις τους αναφέρονται πιο πολύ στο παρόν και το παρελθόν παρά στο μέλλον. Έχουν βιώσει αρκετές επιτυχίες κι αποτυχίες και το βλέμμα τους έχει χάσει κάτι από τη λάμψη και τη φρεσκάδα του, έχει αρχίσει να ραγίζει από τις απογοητεύσεις που δοκιμάζουμε όλοι μας όταν ανακαλύπτουμε ότι η πραγματικότητα απέχει αρκετά από τα όνειρά μας. Δεν έχουν όμως παραιτηθεί από τη ζωή κι εξακολουθούν ν' αποζητούν ζεστασιά κι ανθρώπινη επαφή, γι' αυτό και στο τέλος μένουν μαζί.
     Η τρίτη ταινία λοιπόν, η οποία έχει γυριστεί στη Μεσσηνία, τους βρίσκει ακόμα μαζί, μια δεκαετία μετά και τίθεται το ερώτημα: αν συναντούσε τώρα ο ένας τον άλλο, θα κατέβαιναν από το τραίνο για να μοιραστούν κάποιες ώρες με κάποιον παντελώς άγνωστο; Με άλλα λόγια, τι έχει μείνει από τον έρωτα, την τόλμη και την ορμητικότητα της πρώτης τους συνάντησης; Δεν το ξέρω, δεν έχω δει ακόμα την ταινία αλλά την περιμένω όπως περιμένουμε να συναντήσουμε παλιούς φίλους που έχουμε να δούμε καιρό. Αμέσως σκεφτόμαστε πόσο μεγάλωσαν, για να συνειδητοποιήσουμε ότι κι εμείς έχουμε μεγαλώσει μαζί τους, έχουμε αλλάξει, έχουμε μείνει ίδιοι, έχουμε, τελοσπάντων, νιώσει τη ζωή.

ΠΕΘΑΙΝΟΝΤΑΣ ΣΤΟ ΠΛΆΙ ΣΟΥ: ΈΝΑ ΥΠΕΡΟΧΟ ΤΑΙΝΙΑΚΙ ΑΠΟ ΤΟΝ SPIKE JONZE

Αυτό το ταινιάκι προβλήθηκε για πρώτη φορά τον Απρίλιο του 2012 στο www.nowness.com (είναι ένα site εξαιρετικής αισθητικής και μεγάλου ενδιαφέροντος, επισκεφθείτε το!). Οι δημιουργοί του είναι ο Αμερικανός σκηνοθέτης Spike Jonze (σκηνοθέτης των ταινιών "στο μυαλό του Τζον Μάλκοβιτς" και "Στη Χώρα Των Μαγικών Πλασμάτων", καθώς και πολλών βίντεοκλίπ, μεταξύ άλλων το "Cannonball" των Breeders και το "Oh so quiet" της Βjork) και η Γαλλίδα σχεδιάστρια Olympia Le Tan, η οποία σχεδιάζει αξεσουάρ και για την ακρίβεια τσάντες εξωφρενικών τιμών και αμφίβολης -κατά τη γνώμη μου- αισθητικής. Η ιστορία είναι μια ιστορία αγάπης με δραματικό τέλος, η οποία εκτυλίσσεται στο διάσημο παρισινό  βιβλιοπωλείο Shakespeare and Company, που θεωρείται ένα από τα ομορφότερα βιβλιοπωλεία στον κόσμο. Εκεί έχουν γυριστεί και οι πρώτες σκηνές του "Πριν το Ηλιοβασίλεμα", όταν η Σελίν ξανασυναντά τον Τζέσι μετά από 9 χρόνια (άλλη μια ιστορία αγάπης δηλαδή !). Στο βίντεο μπορεί κανείς να δει υπέροχα εξώφυλλα αριστουργημάτων της παγκόσμιας λογοτεχνίας, όπως το Μόμπυ Ντικ και ο Γατόπαρδος. Μπορεί επίσης να χορέψει με το χαρούμενο, σχεδόν παιδικό, τραγουδάκι που ακούγεται στο τέλος!