ΓΚΙΑΚ

   

     Τα διηγήματα που περιλαμβάνονται στο "Γκιακ", το τελευταίο βιβλίο του Δημοσθένη Παπαμάρκου, είναι αφηγήσεις αντρών από τ' αρβανιτοχώρια της περιοχής της Λοκρίδας, οι οποίοι πήραν μέρος στον Μικρασιατικό Πόλεμο· το θέμα όμως δεν είναι τόσο ο ίδιος ο πόλεμος, όσο το βάρος της εμπειρίας του πολέμου μετά την επιστροφή στην "κανονική" ζωή -και μάλιστα μια ζωή που κινείται σε πλαίσιο αυστηρά καθορισμένο από τους χθόνιους νόμους ενός πατροπαράδοτου κώδικα τιμής. Οι ήρωες, φορείς αυτής της αρχέγονης παράδοσης, προσπαθούν να βρουν τη θέση τους στον κόσμο και τη ζωή του χωριού τους αλλά έχουν πια αλλάξει· ο πόλεμος, η ευθύνη των όσων έχουν συμβεί εκεί, μπορεί να βαραίνουν με διαφορετικό τρόπο πάνω στους ώμους κάθε ήρωα, ωστόσο, σε κάθε περίπτωση καταφέρνουν να τους τσακίσουν. Άνθρωποι λαϊκοί, που λειτουργούν κυρίως με το ένστικτο, αφήνουν να φανεί το κομμάτι εκείνο της ψυχής τους που'ναι "μαύρο σαν του λαγού το αίμα", μέσα από μια σειρά μονολόγων/ διαλόγων, όπου η σχέση του συνομιλητή με τον αφηγητή αποκαλύπτεται στην τελευταία πρόταση. Αυτός ακριβώς ο εξομολογητικός τόνος της ιστορίας, που λέγεται από τη μεριά του θύτη, είναι που κάνει τον αναγνώστη (όπως και το περιβάλλον του ήρωα) να νιώθει άβολα καθώς προχωρά την ανάγνωση και συνειδητοποιεί αυτά που ξέρει και προτιμά να ξεχνάει όσον αφορά στον πόλεμο. Με τον ίδιο τρόπο, άλλωστε, ξεχνά και τις συνθήκες παραγωγής των προϊόντων μαζικής κατανάλωσης ή τις συνθήκες σφαγής των ζώων: όλα μπορούμε να τα ξεχάσουμε, αρκεί να φεύγει από πάνω μας η ευθύνη, αρκεί να είναι προς όφελός μας, όπως άλλωστε υπογραμμίζει ο συγγραφέας στην πιο δυνατή ιστορία, το "Νόκερ", που πολύ σωστά έχει τοποθετηθεί στο τέλος του βιβλίου. Η γραφή του Παπαμάρκου, που χρησιμοποιεί το ιδίωμα της περιοχής, είναι αδρή, δωρική, και η πλοκή σφιχτοδεμένη. Τίποτα δεν περισσεύει στο έργο αυτό, που έρχεται από πολύ παλιά αλλά φέρνει κάτι καινούριο.

Υ.Γ.: Το βιβλίο, που έχει πάρει το βραβείο διηγήματος του περιοδικού  Αναγνώστης  (www.oanagnostis.gr), κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αντίποδες, έναν καινούριο εκδοτικό οίκο, ο οποίος ήδη έχει να επιδείξει εξαιρετικές εκδόσεις .

Nuri Bilge Ceylan, "The Road Home" (πηγή: www.nuribilgeceylan.com)

Ο ΧΡΥΣΟΣ ΦΟΙΝΙΚΑΣ ΣΤΟΝ NURI BILGE CEYLAN

     Μιας και κάναμε λόγο για τις Κάννες σε προηγούμενα post, να πούμε ότι τον Χρυσό Φοίνικα τον κέρδισε ο Nuri Bilge Ceylan για την ταινία "Χειμερία Νάρκη". Ο Τούρκος σκηνοθέτης αφιέρωσε το βραβείο "στη νεολαία της Τουρκίας και  σ' εκείνους που έχασαν τη ζωή τους αυτή τη χρονιά" - κι όποιος κατάλαβε, κατάλαβε. Στο blog υπάρχει ήδη ένα "αφιέρωμα" στον Ceylan, όχι όμως για την ιδιότητα του σκηνοθέτη αλλά του φωτογράφου. Με αφορμή τη σημερινή βράβευση, ρίξτε μια ματιά: bibliokult.blogspot.gr/nuri-bilge-ceylan.

Υ.Γ.1: Τις πληροφορίες τις πήρα από το επίσημο site του φεστιβάλ, σε περίπτωση που νομίσατε ότι πρόκειται για ανταπόκριση από τις Κάννες...

Υ.Γ.2: Ορίστε και το trailer της ταινίας:

NURI BILGE CEYLAN

  

     Πριν από λίγες μέρες, μιλώντας μ'ένα φωτογράφο για την Κωνσταντινούπολη, μου ανέφερε τον Nuri Bilge Ceylan και τη συλλογή φωτογραφιών του turkey cinemascope. Ενώ γνώριζα τον Ceylan ως σκηνοθέτη, ο οποίος μάλιστα έχει βραβευθεί επανειλημμένα στις Κάννες για τις ταινίες του ("Μακριά" του 2003, "Κλίματα" του 2006, "Τρεις Πίθηκοι" του 2008 και "Κάποτε στην Ανατολία" του 2011), δεν ήξερα ότι είναι και φωτογράφος. Όταν γύρισα στο σπίτι, αναζήτησα στο διαδίκτυο τις μελαγχολικές, σκοτεινές εικόνες της Κωνσταντινούπολης και της ενδοχώρας, αυτό όμως που πραγματικά με εντυπωσίασε ήταν η συλλογή 24 φωτογραφιών με τίτλο  "Για τον Πατέρα μου". Είναι φωτογραφίες του πατέρα του σκηνοθέτη, τραβηγμένες είτε στην Κωνσταντινούπολη, είτε στο κτήμα του πατέρα του, στο Yenice. Σκέφτομαι ότι έχουν αυτή τη δωρική τρυφερότητα που μπορεί να δείξει ένας άνδρας για έναν άλλο άνδρα κι ότι θα μπορούσε να τις έχει τραβήξει ο πατέρας μου για τον δικό του πατέρα. Για την ακρίβεια, θα μπορούσε να τις έχει τραβήξει κάθε γιος που έφυγε από το χωριό του, περιπλανήθηκε, γνώρισε πολλών ανθρώπων τις πόλεις και τον τρόπο σκέψης, άλλαξε, αλλά αν σκάψουμε λίγο μέσα στο βλέμμα του, θα βρούμε το χώμα του χωριού του, το χώμα της πατρικής γης.

ΓΙΑ ΝΑ ΑΠΑΓΓΕΛΘΕΙ ΣΤΗ ΒΑΡΚΑ ΤΟΥ ΧΑΡΟΝΤΑ

Το τοπίο είναι πιο όμορφο από ό,τι είχαμε φανταστεί:

αυτά τα τείχη που πέφτουν κατακόρυφα πάνω μας, 

εκείνος ο μαύρος ήλιος που βασιλεύει πάνω από τη λίμνη, 

πέρα, στα δεξιά της βάρκας, ένα ουράνιο τόξο που διαθλάται στην ομίχλη.

Όμως, αυτό το μεταλλικό νόμισμα ανάμεσα στα δόντια,

αυτός ο οβολός που οφείλουμε να δαγκώνουμε ως το τέρμα του ταξιδιού, 

φράζει το στόμα που θέλει να τραγουδήσει.

Να τραγουδήσει γι' αυτές τις θλιμμένες ψυχές που κάθονται στον πάγκο, 

καθώς ο ναύκληρος σημαίνει με το μαστίγιο το τέμπο, 

καθώς παραγγέλλει να κωπηλατούν δίχως αναπαμό,

κάθε φορά πιο γερά, κάθε φορά πιο γρήγορα, πιο πέρα από το φως.

Οράσιο Καστίγιο, μτφρ.Χαράλαμπος Δήμου, Οι εκδόσεις των συναδέλφων