Στις δύο παρακάτω εικόνες, η Νίνα Σιμόν (που έχει δώσει την ωραιότερη -και πιο πολιτική-ερμηνεία της Τζένης των Πειρατών του Μπρεχτ) δίνει τη δική της, χρήσιμη κι επίκαιρη, άποψη για το τι σημαίνει ελευθερία. Περισσότερα για την υπέροχη κυρία Σιμόν στο ντοκιμαντέρ "What happened, Miss Simone?", που άρχισε να προβάλλεται στην Αμερική πριν λίγες μέρες και αναφέρεται στη ζωή της, από την παιδική της ηλικία ως την ανάδειξή της σε "πρωθιέρεια της σόουλ" και σύμβολο του αγώνα για τα ανθρώπινα δικαιώματα.
Στις 8 Απριλίου του 1994, βρέθηκε το νεκρό σώμα του αυτόχειρα Kurt Cobain στο σπίτι του στο Σιάτλ, κάνοντας τους έφηβους ανά τον κόσμο να θρηνούν και να γράφουν στα θρανία και τα βιβλία τους "Kurt Cobain RIP" και άλλα τέτοια που συνηθίζονται όταν ένας rock star πεθαίνει και μετατρέπεται αυτόματα σε μύθο. Ο τραγουδιστής των Nirvana ήταν ήδη νεκρός από τις 5 Απριλίου και η αιτία θανάτου του ήταν τραυματισμός από όπλο στο κεφάλι, ενώ επιπρόσθετα βρέθηκαν μεγάλες ποσότητες ηρωίνης και ηρεμιστικών στον οργανισμό του. Έκτοτε, έχουν ειπωθεί και γραφτεί πολλά για τους λόγους που τον οδήγησαν στην αυτοκτονία: το διαζύγιο των γονιών του, το bullying που υπέστη όταν ήταν στο σχολείο, η εξάρτηση από τα ναρκωτικά, η σχέση με τη γυναίκα του και βέβαια όλη αυτή η φήμη για την οποία δεν ήταν προετοιμασμένος και δε μπορούσε να τη διαχειριστεί. Στην πραγματικότητα, δε μπορούμε να ξέρουμε· κάθε περίπτωση αυτοχειρίας είναι μια βαθιά προσωπική απόφαση, είτε παρορμητική είτε κατασταλαγμένη, τους ακριβείς λόγους της οποίας μπορεί να μη γνωρίζει ούτε ο ίδιος ο δράστης, που ξέρει μόνο ότι δεν αντέχει άλλο τη ζωή.
Όπως κι αν είναι, η πιο εμπεριστατωμένη δουλειά πάνω στη ζωή και τον θάνατο του Kurt Cobain είναι το ντοκιμαντέρ "Montage of Heck" του Brett Morgen, το οποίο θα προβληθεί από το δίκτυο HBO στις 4 Μαϊου. Είναι η πρώτη φορά που δίνεται σε κάποιον πλήρης πρόσβαση στα αρχεία του Cobain και της οικογένειάς του, παρέχοντας στο κοινό έναν ολόκληρο θησαυρό από home- videos, ανέκδοτα τραγούδια, αποσπάσματα ημερολογίων και έργα τέχνης του ίδιου του Cobain. Το ντοκιμαντέρ έχει ήδη παρουσιαστεί στο φεστιβάλ Sundance και έχει πάρει πολύ καλές κριτικές. Το περιμένουμε λοιπόν... (πηγή: www.rollingstone.com)
Το παρακάτω ντοκιμαντέρ ήταν πρόταση της Αθηνάς σ' αυτό εδώ το post και αναφέρεται στη φιλία μεταξύ δύο κορυφαίων Σοβιετικών σκηνοθετών, του Αντρέι Ταρκόφσκι και του Σεργκέι Παρατζάνοφ. Παρά την εντελώς διαφορετική τους ιδιοσυγκρασία, οι δύο άντρες συνδέονταν με βαθιά αγάπη και απροσποίητο θαυμασμό ο ένας για τον άλλο. Φαίνεται σαν να στοίχειωνε το ίδιο μέσα τους η ομορφιά και η ποίηση, πράγμα που δε τους συγχώρεσε ο αδυσώπητος σοσιαλιστικός ρεαλισμός. Και οι δύο αναγκάστηκαν να δεχτούν πολλές παρεμβάσεις στο έργο τους, ενώ υπέστησαν και προσωπικές διώξεις. Τελικά "έφυγαν" από την ίδια αρρώστια, καρκίνο του πνεύμονα. Όπως παρατηρεί στο ντοκιμαντέρ μια κοινή τους φίλη, ήταν σαν να τους έπνιγαν όλοι αυτοί οι περιορισμοί και δε μπορούσαν να πάρουν ανάσα. Στη διάρκεια του φιλμ δε βλέπουμε τον Ταρκόφσκι και τον Παρατζάνοφ να συνομιλούν, ωστόσο τα έργα τους είναι σε διαρκή συνομιλία, μιας και οι σκηνές από τη φιλμογραφία του ενός εναλλάσσονται με τις σκηνές από τη φιλμογραφία του άλλου και αποκαλύπτουν κοινά μοτίβα και, εν τέλει, μια εκλεκτική συγγένεια ανάμεσα σε δύο ομότεχνους, που, όπως παρατηρεί ένας κοινός τους φίλος, "τόλμησαν να κοιτάξουν την άβυσσο και κάποια στιγμή η άβυσσος τους ανταπέδωσε το βλέμμα".
Με το ντοκιμαντέρ αυτό (που ο τίτλος του θυμίζει το έργο του Αλεξάντρ Σολζενίτσιν, "Μια Μέρα Στη Ζωή Του Ιβάν Ντενίσοβιτς"), ο Chris Marker αποτίει φόρο τιμής σε έναν κορυφαίο σκηνοθέτη και αγαπημένο του φίλο, τον Αντρέι Ταρκόφσκι. Αναμειγνύοντας πλάνα από τις ταινίες του και σκηνές από την προσωπική του ζωή, κατορθώνει να σκιαγραφήσει ένα άρτιο πορτρέτο του μεγαλύτερου μεταπολεμικού Ρώσου σκηνοθέτη και να δείξει την αντιστοιχία ανάμεσα στη ζωή και το έργο του, πράγμα που θα ήταν παρακινδυνευμένα υπεραπλουστευτικό, αν ο Marker δεν ήταν ο ίδιος μεγάλος σκηνοθέτης. Το φιλμ ξεκινά με την άφιξη του Αντρούσα, του γιου του Ταρκόφσκι, στο Παρίσι και την επανένωση της οικογένειας μετά από αρκετά χρόνια, επειδή οι σοβιετικές αρχές έδωσαν άδεια στον Αντρούσα να επισκεφθεί τους γονείς του, μόνο αφού έγίνε γνωστό ότι ο Ταρκόφσκι είχε καρκίνο του πνεύμονα στο τελευταίο στάδιο. Στη συνέχεια, βλέπουμε τον Ταρκόφσκι στα γυρίσματα της τελευταίας του ταινίας " η Θυσία", όπου με ακαταπόνητη ενεργητικότητα προσπαθεί να γυρίσει την τελευταία σκηνή του έργου.
Καθώς το φιλμ προχωρά, ο Marker προσπαθεί να αναλύσει τα βασικά χαρακτηριστικά της κινηματογραφίας του Ταρκόφσκι, όπως την παρουσία των φυσικών στοιχείων (χώμα, νερό, φωτιά και αέρας), τη σχέση με τη ζωγραφική (ολόκληρος ο Αντρέι Ρουμπλιόφ είναι ένας στοχασμός πάνω στο νόημα της τέχνης), τη χρήση ευρυγώνιων λήψεων, που αγκαλιάζουν το τοπίο και θυμίζουν το βλέμμα του Παντοκράτορα στο θόλο των ορθόδοξων εκκλησιών, και την ιδιοσυγκρασία των ηρώων του, που - όπως ο ίδιος ο Ταρκόφσκι - δεν είναι επαναστάτες αλλά ξένοι σ' αυτόν τον κόσμο, με τον τρόπο που είναι ξένος ο "Ηλίθιος" του Ντοστογιέφσκι.
Παράλληλα μ' αυτή την ανάλυση, γίνονται αναφορές σε περιστατικά της ζωής του Ταρκόφσκι: η συνομιλία του με το πνεύμα του Μπόρις Πάστερνακ, που του αποκάλυψε σε μια πνευματιστική συνεδρία ότι θα γυρίσει επτά ταινίες - όπως έγινε και στην πραγματικότητα - και η συνάντησή του με πράκτορες της KGB στο Παρίσι, που νόμιζε ότι είχαν έρθει για να τον σκοτώσουν. Ακόμα, βλέπουμε σπάνιες σκηνές από την όπερα "Boris Goudonov", που είχε σκηνοθετήσει για το Covent Garden στο Λονδίνο, καθώς και από την ταινία των φοιτητικών του χρόνων "The Killers", στην οποία εμφανίζεται και ο ίδιος. Στο τέλος του φιλμ, προβάλλονται σκηνές από την κηδεία του Ταρκόφσκι, σε μια ορθόδοξη εκκλησία του Παρισιού, όπου ο Ροστροπόβιτς τον αποχαιρετά παίζοντας μια σουίτα του Μπαχ. Το ντοκιμαντέρ τελειώνει με δύο πλάνα: το πρώτο πλάνο της πρώτης ταινίας του Ταρκόφσκι, "Τα Παιδικά Χρόνια Του Ιβάν", όπου ένα παιδί στέκεται δίπλα σε ένα δέντρο, και το τελευταίο πλάνο της τελευταίας ταινίας του, "Η Θυσία", όπου ένα παιδί είναι ξαπλωμένο κάτω από ένα ξερό δέντρο. Ολόκληρο το κινηματογραφικό έργο του Ταρκόφσκι περικλείεται ανάμεσα σε δυο παιδιά και δυο δέντρα.
Όλα αυτά συνθέτουν μια προσωπογραφία λυρική και αυθεντική. Είναι ένα έργο ποιητικό, όπως ποιητικό ήταν και το έργο του ίδιου του Ταρκόφσκι, που καθρέφτιζε την ψυχή του, την ψυχή ενός ποιητή. Κι ακόμα, είναι μια τελευταία πράξη αγάπης και θαυμασμού προς έναν ακριβό συνάδελφο και φίλο.
Υ.Γ. : Το σημερινό post είναι αφιερωμένο στον aerapatera, φίλο και "συνάδελφο" blogger, καθώς και αναφανδόν ταρκοφσκικό.
Θυμάμαι πριν από πολλά χρόνια, όταν ήμουν στην τρίτη λυκείου, μπήκε μια μέρα η φιλόλογος στην τάξη και είχαμε όλοι αυτό το αποχαυνωμένο βλέμμα, το μισοκοιμισμένο και αδιάφορο, που τώρα πια συναντώ κι εγώ πολύ συχνά. Αποφάσισε λοιπόν, προκειμένου να μας ξυπνήσει, να μας διαβάσει ένα ποίημα, από κάποιο σημειωματάριο όπου είχε αντιγράψει αγαπημένα της ποιήματα. Το ποίημα ήταν του Νίκου Καρούζου κι όταν το άκουσα, ένιωσα ότι με φύσηξε δροσερό αεράκι στο πρόσωπο κι ενεργοποιήθηκαν ξανά οι αισθήσεις μου. "Ώστε αυτό είναι η ποίηση", σκέφτηκα, μιας και μέχρι τότε η ποίηση ήταν για μένα κάτι τρομερά βαρετό, συνδυασμένο με τις ερωτήσεις "τι θέλει να πει εδώ ο ποιητής" και "ποια εκφραστικά μέσα χρησιμοποιεί", που μας ζητούσαν να μεταχειριστούμε το ποίημα σαν βάτραχο σε μάθημα ανατομίας, αφαιρώντας από μέσα του κάθε ίχνος ζωής. Χρόνια μετά, προσπάθησα να βρω εκείνο το ποίημα, αλλά δεν τα κατάφερα- δε θυμόμουν ούτε μία λέξη, παρά μόνο την επίδραση που είχε στον δεκαεπτάχρονο εαυτό μου. Διάβασα όμως πολλά άλλα ποιήματα του Καρούζου κι εκτίμησα ιδιαίτερα αυτόν τον άνθρωπο, που η αδιαφορία του για τις τιμές τον έφερνε κοντά στον Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη και τον Διονύσιο Σολωμό. Ας δούμε λοιπόν ένα ντοκιμαντέρ από το πάντα εξαιρετικό Παρασκήνιο, αφιερωμένο στον Νίκο Καρούζο. Καλό Σαββατοκύριακο!
Μιλάω για το dead wrong, του Hanni El Khatib: Μοιάζει να έρχεται από τα fifties, αλλά κυκλοφόρησε το 2011, στο πρώτο του album, "Will The Guns Come Out". Το βίντεοκλιπ πάντως, που είναι ακόμα ωραιότερο από το τραγούδι, έρχεται πράγματι από πολύ παλιά, από ένα ντοκιμαντέρ του 1961 για τις νεανικές συμμορίες στο San Francisco.
Το παρακάτω σύντομο ντοκιμαντέρ μου το έστειλε πριν λίγες μέρες μια αγαπημένη φίλη (μπορείτε να τη βρείτε στο myyogaway.wordpress.com) και το θεώρησα κα- τα- πλη- κτι- κό! Δε θα μπορούσε να είναι διαφορετικά, αφού συγκεντρώνει στοιχεία που αγαπώ πολύ: είναι ρετρό, έχει τζαζ μουσική και με μαθαίνει κάτι καινούριο, εν προκειμένω πώς κατασκευάζεται το γυαλί. Το φιλμάκι του Ολλανδού Bert Haanstra, το οποίο κέρδισε το Όσκαρ ντοκιμαντέρ μηκρού μήκους το 1959, δείχνει την αντίθεση ανάμεσα στη χειροποίητη κατασκευή γυαλιού και τη βιομηχανική παραγωγή, χρησιμοποιώντας αριστοτεχνικά τη μουσική και το φωτισμό για να υπογραμμίσει την αντίθεση. Το αποτέλεσμα είναι υπέροχο!
H απεργία που κατέληξε στη σφαγή του Λάντλοου, είχε οργανωθεί από τους Wobblies, ή αλλιώς
τους Βιομηχανικούς Εργάτες του Κόσμου, το θρυλικό εργατικό σωματείο των ΗΠΑ. Ποιοι ήταν όμως οι Wobblies και τι ήταν αυτό που έκανε το σωματείο τους τόσο διαφορετικό από οποιοδήποτε άλλο; Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή... Στις αρχές του 20ου αιώνα, όταν στην Αμερική συνέρρεαν μετανάστες από όλο τον κόσμο για να χτίσουν το αμερικάνικο όνειρο, οι συνθήκες εργασίας ήταν άθλιες και οι μισθοί πάρα πολύ χαμηλοί. Τα συνδικάτα που προάσπιζαν τα δικαιώματα των εργαζομένων εκπροσωπούσαν μόνο τους λευκούς άνδρες και η ηγεσία τους συναλλασσόταν με τους εργοδότες. Μέσα σ' αυτή την κατάσταση, τον Ιούνιο του 1905, στο Σικάγο, 200 ριζοσπαστικά μέλη εργατικών σωματείων από κάθε μέρος των Ηνωμένων Πολιτειών, ίδρυσαν τους Βιομηχανικούς Εργάτες του Κόσμου, ένα εργατικό σωματείο, στο οποίο μπορούσαν να συμμετέχουν ισότιμα όλοι οι εργάτες, ανεξαρτήτως φυλής, φύλου και εργασιακής εξειδίκευσης.
Πολύ γρήγορα οι "Wobblies" - όπως αποκαλούνταν για κάποιο ανεξήγητο λόγο - έγιναν απειλή για το κράτος. Η μαχητικότητά τους, η επιμονή τους, η ικανότητά τους να κινητοποιούν χιλιάδες εργάτες κάθε φορά που χρειαζόταν (το ίδιο το σωματείο δεν αριθμούσε ποτέ συγχρόνως πάνω από 5.000 με 10.000 εγγεγραμμένα μέλη) και κυρίως η αστείρευτη ενέργεια που χρησιμοποιούσαν για να ταξιδεύουν παντού, να συζητούν, να γράφουν και να τραγουδούν επαναστατικά τραγούδια, έκαναν το σύστημα να τους πολεμά με κάθε μέσο: τα δικαστήρια, την αστυνομία, το στρατό, τις εφημερίδες, ακόμα και με πληρωμένους μπράβους. Απαγόρευαν τις ομιλίες τους, τους ξυλοκοπούσαν, τους συλλάμβαναν, τους φυλάκιζαν, σε κάποιες περιπτώσεις τους άλειφαν με πίσσα και πούπουλα! Τίποτε απ' αυτά όμως δεν πτοούσε το ηθικό των Βιομηχανικών Εργατών του Κόσμου...Πολλές φορές οι απεργίες που οργάνωναν ήταν νικηφόρες, όπως στο Λόρενς της Μασαχουσέτης, το 1912, ενώ άλλες φορές η ήττα ήταν οδυνηρή, όπως στην περίπτωση του Λάντλοου. Ωστόσο, συνέχιζαν ν' αγωνίζονται με αμείωτο δυναμισμό για τη χειραφέτηση της εργατικής τάξης, τη δικαιοσύνη και την αξιοπρέπεια. Ακόμα κι όταν με τα χρόνια, μετά από πολλές διώξεις, φυλακίσεις και εκτελέσεις κατάφεραν ν' αποδυναμώσουν εντελώς το σωματείο, δεν κατόρθωσαν να μειώσουν τη μαχητικότητα και τη ζωντάνια των μελών του, όπως μπορείτε να διαπιστώσετε βλέποντας στο παρακάτω ντοκιμαντέρ τα πρόσωπα των υπερηλίκων μελών των Wobblies να λάμπουν όταν μιλούν για τους εργατικούς αγώνες. Ίσως είναι αυτό που παρατηρεί ο Howard Zinn στην Ιστορία του Λαού των Ηνωμένων Πολιτειών, ότι δηλαδή "για το ανθρώπινο γένος το κάλεσμα της Αδελφοσύνης είναι πιο ισχυρό από κάθε φόβο για ταλαιπωρία, παρά τις προσπάθειες που καταβάλλουν επί 6.000 χρόνια αυτοί που διαφεντεύουν τις ζωές μας για να το ξεριζώσουν από μέσα μας".
Υ.Γ. Και γι' αυτό το post, οι πληροφορίες αντλήθηκαν κυρίως από το βιβλίο του Howard Zinn "Η Ιστορία του Λαού των Ηνωμένων Πολιτειών". Αν όμως δεν έχετε όρεξη για ιστορικό βιβλίο, ή αν απλώς σας αρέσουν τα κομικς, μπορείτε να διαβάσετε το εξαιρετικό graphic novel "The Wobblies" από τις εκδόσεις ΚΑΨΙΜΙ.
Το παρακάτω βίντεο είναι από την εκπομπή ΠΑΡΑΣΚΗΝΙΟ της πάλαι ποτέ ΝΕΤ. Ο Λεωνίδας Εμπειρίκος μιλά για τον πατέρα του και παράλληλα προβάλλει κάποια από τα φιλμ που κινηματογραφούσε ο Ανδρέας Εμπειρίκος από το 1952 ως τον θάνατό του, το 1975. Πρόκειται για στιγμές οικογενειακής ζωής, στις οποίες την κεντρική θέση έχει το ελληνικό καλοκαίρι, είτε στην Άνδρο, την πατρίδα του ποιητή, και γενικότερα τις Κυκλάδες, είτε στην Αττική. Βλέπουμε εικόνες μιας όμορφης, παλιάς Ελλάδας, που η χρονική απόσταση την κάνει να φαίνεται πιο ανέμελη και πιο αθώα και συγχρόνως συναντάμε σημαντικές μορφές των ελληνικών γραμμάτων που συνδέονταν φιλικά με την οικογένεια Εμπειρίκου: ο Οδυσσέας Ελύτης, η Μαρίνα Καραγάτση, ο Γιάννης Τσαρούχης, ο Άρης Κωνσταντινίδης, η Άλκη Ζέη και άλλοι. Όλα αυτά είναι αρκετά για να προσδώσουν ενδιαφέρον στο ντοκιμαντέρ, σε συνδυασμό βέβαια με το γεγονός ότι αναφέρεται σε έναν πολύ σπουδαίο Έλληνα ποιητή, τον μοναδικό -ίσως- ακραιφνή υπερρεαλιστή στα ελληνικά γράμματα. Ωστόσο, το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι, κατά τη γνώμη μου, ότι όλη αυτή η ξένοιαστή, η πλούσια σε εμπειρίες και ερεθίσματα ζωή, που μας φαίνεται -δικαίως- τόσο ενδιαφέρουσα, εκτυλισσόταν σε μια πολύ άγρια για την Ελλάδα εποχή, στην οποία οι άνθρωποι προσπαθούσαν όπως -όπως να κλείσουν τις πληγές τους και να επιβιώσουν.
Μιλάω βέβαια για τον J.D. Salinger, τον συγγραφέα του "Φύλακα στη Σίκαλη", ένα από τα αγαπημένα μου, ίσως το αγαπημένο μου μυθιστόρημα. Πρόκειται για ένα πασίγνωστο βιβλίο κι έναν εξίσου γνωστό συγγραφέα. Εδώ όμως έχουμε το εξής παράδοξο: ο συγγραφέας είναι γνωστός κυρίως επειδή τίποτα σχεδόν δεν είναι γνωστό γι' αυτόν. Η τεράστια επιτυχία και αποδοχή του "Φύλακα στη Σίκαλη" από κοινό και κριτικούς έκανε τον Salinger να αισθάνεται δυσφορία, οπότε δύο χρόνια μετά την έκδοση του μοναδικού του μυθιστορήματος, το 1953, εγκατέλειψε τη Νέα Υόρκη και απομονώθηκε σε ένα σπίτι στην εξοχή. Δεν είχε κοινωνικές επαφές, δεν έδινε συνεντεύξεις και δε φωτογραφιζόταν. Το μυστήριο γύρω του παραμένει ακόμα και μετά το θάνατό του, τον Ιανουάριο του 2010.
Γι' αυτό ακριβώς ένιωσα μεγάλη έκπληξη όταν διάβασα στο site των New York Times ότι τον Σεπτέμβριο θα προβληθεί ένα ντοκιμαντέρ με θέμα τον Salinger, το οποίο, σύμφωνα με το άρθρο, θα καλύπτει πολλές πτυχές της ζωής και της προσωπικότητάς του, "από την εμπειρία του ως στρατιώτης στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο ως τις συγγραφικές μεθόδους του". Σκηνοθέτης, σεναριογράφος και παραγωγός είναι ο Shane Salerno, ο οποίος είναι γνωστός για ταινίες δράσης. Ωστόσο, το ντοκιμαντέρ του για τον Salinger ήταν έργο ζωής, καθώς χρηματοδότησε μόνος του το όλο εγχείρημα που κράτησε εννέα χρόνια. Όσοι εμπλέκονται σ' αυτό το χαρακτηρίζουν εξαιρετικό και ισχυρίζονται ότι περιέχει απίστευτες πληροφορίες. Κρατούν όμως το στόμα τους ερμητικά κλειστό, μεγαλώνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο την περιέργεια των θεατών. Τι θα' λεγε, αλήθεια, για όλα αυτά ο ίδιος ο Salinger; Μάλλον δε θα συμφωνούσε και, χρησιμοποιώντας τα λόγια του ήρωά του, του Holden Caulfield, θα χαρακτήριζε την όλη ιστορία "κάλπικη". Άλλωστε, αποστρεφόταν τον κινηματογράφο και είχε απορρίψει επανειλημμένως προτάσεις να γυριστεί "ο Φύλακας στη Σίκαλη" σε ταινία. Το θεωρούσε αδύνατο να αποδοθεί σε φιλμ ο σπαρακτικά εύθραυστος χαρακτήρας του Holden Caulfield, γι' αυτό και στο παρακάτω γράμμα υποστηρίζει ότι "Holden Caulfield is essentially unactable"...
Η προηγούμενη ανάρτηση αναφερόταν στο " Όνομα του Ρόδου", ένα μυθιστόρημα (και μια ταινία) που διαδραματίζεται σε μια μεσαιωνική Μονή των Βενεδικτίνων, η οποία φημίζεται για την πλούσια βιβλιοθήκη της. Μια τέτοια βιβλιοθήκη, πραγματική αυτή τη φορά, είναι η Biblioteca Marciana στη Βενετία, η οποία περιέχει μια από τις σημαντικότερες συλλογές μεσαιωνικών χειρογράφων παγκοσμίως. Τον πυρήνα της συλλογής της Biblioteca Marciana αποτέλεσε η προσωπική συλλογή του καρδινάλιου Βησσαρίωνα.
Ο εν λόγω καρδινάλιος δεν είναι άλλος από τον κληρικό, λόγιο και μαθητή του Πλήθωνα, ο οποίος ήταν μέλος της βυζαντινής αντιπροσωπείας στη Σύνοδο της Φερράρας -Φλωρεντίας για την Ένωση των Εκκλησιών. Το εύρος των γνώσεών του και η ρητορική του δεινότητα προκάλεσαν το θαυμασμό του Πάπα κι ο Βησσαρίων αποφάσισε να παραμείνει στην Ιταλία και να ενταχθεί στους κόλπους της Καθολικής Εκκλησίας. Θα μπορούσε κανείς να ισχυριστεί με βεβαιότητα ότι ήταν ένας από τους κύριους πρωτεργάτες της Αναγέννησης. Ως γνώστης της αρχαίας ελληνικής γραμματείας, διέδωσε την καλλιέργεια των κλασικών γραμμάτων στην Ιταλία, αναθέτοντας σε Έλληνες πρόσφυγες από την, αλωμένη πια, Κωνσταντινούπολη τη μετάφραση των αρχαίων Ελλήνων συγγραφέων από τα ελληνικά στα λατινικά. Όπως θα περίμενε κανείς, η βιβλιοθήκη ενός τέτοιου λόγιου ήταν θαυμαστή και το πιο πολύτιμο πετράδι της ήταν το χειρόγραφο Venetus A, το παλιότερο χειρόγραφο της Ιλιάδας, στο οποίο βασίζονται οι περισσότερες σύγχρονες εκδόσεις.
Το Venetus A χρονολογείται από τον 10ο αιώνα μ.Χ. και δημιουργήθηκε στη Βυζαντινή Αυτοκρατορία. Πέρα από το ίδιο το κείμενο της Ιλιάδας, περιέχει μια σύνοψη των Κύκλιων Επών (μάλιστα αποτελεί την κύρια πηγή για το περιεχόμενό τους) καθώς και μια πληθώρα σχολίων, τα περισσότερα από τα οποία προέρχονται από τους φιλολόγους της Βιβλιοθήκης της Αλεξάνδρειας, της εποχής των Πτολεμαίων. Το παρακάτω ντοκιμαντέρ μιλά για την ψηφιοποίηση του Venetus A από μια διεθνή ομάδα διακεκριμένων κλασικών φιλολόγων, επιστημόνων και τεχνικών, οι οποίοι, χρησιμοποιώντας κορυφαία τεχνολογία, έφεραν στο φως τα αρχικά χρώματα των εικόνων, καθώς και φθαρμένα μέρη του κειμένου που δε φαίνονταν πια.
Γνωρίζω ότι πρόκειται για ένα θέμα πολύ εξειδικευμένο και κάπως βαρετό. Ωστόσο, αξίζει να το δει κανείς για δύο λόγους: ο ένας είναι το πάθος και η προσήλωση αυτών των ανθρώπων για το έργο που έχουν αναλάβει και ο άλλος είναι η σκέψη ότι η Ιλιάδα πέρασε από τον προφορικό λόγο στην τεχνολογία της γραφής, στη συνέχεια στην τεχνολογία της τυπογραφίας και τώρα πια στην ψηφιακή εποχή, χωρίς να χάσει ίχνος από τη ζωντάνια και την εκφραστική της δύναμη...
Αυτή εδώ είναι μια από τις διευθύνσεις όπου μπορείτε να δείτε το ψηφιοποιημένο πια χειρόγραφο, αρκεί να μην την ανοίξετε με internet explorer (καλύτερα με safari ή firefox).
Ο Μπόρχες είναι ένας από τους σημαντικότερους
συγγραφείς της Λατινικής Αμερικής, διαφέρει όμως αρκετά από άλλους λατινοαμερικάνους ομότεχνούς του, όπως ο Μάρκες ή η Αλιέντε, οι οποίοι αποτελούν τους κατ’ εξοχήν
εκπροσώπους του λεγόμενου «μαγικού ρεαλισμού». Στα έργα του συναντάμε
την ίδια πλούσια φαντασία, αλλά είναι μια φαντασία εντελώς διαφορετικής
υφής: θυμίζει περισσότερο Πεσόα ή Λούις Κάρολ και χαρακτηρίζεται από
εσωστρέφεια και εγκεφαλικότητα, από περίπλοκα διανοητικά παιχνίδια και
ήρεμη ένταση.
