ΠΡΙΝ ΤΑ ΜΕΣΑΝΥΧΤΑ

 

     Κάθε χρόνο περιμένω τις καινούριες ταινίες με ανυπομονησία κι αν δεν καταφέρω να δω κάποια απ' αυτές που μου'χουν τραβήξει το ενδιαφέρον, φροντίζω να τακτοποιήσω την εκκρεμότητα μέσα στο καλοκαίρι, σε κάποιο θερινό σινεμά. Φέτος είδα πολλά ωραία, ωστόσο μία είναι η τανία που περιμένω με τεράστια ανυπομονησία: το "Πριν τα Μεσάνυχτα" του Richard Linklater, το οποίο θα βγεί στους ελληνικούς κινηματογράφους στις 13 Ιουνίου. Θα μπορούσα να πω ότι το περιμένω εδώ κι εννέα χρόνια, αφού ακολουθεί το "Πριν το Ηλιοβασίλεμα" του 2004 και το "Πριν το Ξημέρωμα" του 1995.
     Στην πρώτη ταινία οι δύο πρωταγωνιστές (Ethan Hawke, Julie Delpy), που γνωρίζονται στο τραίνο κι αποφασίζουν να κατέβουν στη Βιέννη και να περάσουν μαζί όσες ώρες απομένουν ως το ξημέρωμα, είναι 20+. Μιλούν κυρίως για το μέλλον και τα όνειρά τους και τα πρόσωπά τους λάμπουν από την επιθυμία να ζήσουν τη ζωή που ανοίγεται μπροστά τους και να γευτούν όσα έχει να τους προσφέρει. Στη δεύτερη ταινία ξανασυναντιούνται στο Παρίσι και περιφέρονται στην πόλη συζητώντας ως το ηλιοβασίλεμα. Έχουν περάσει τα 30 κι οι συζητήσεις τους αναφέρονται πιο πολύ στο παρόν και το παρελθόν παρά στο μέλλον. Έχουν βιώσει αρκετές επιτυχίες κι αποτυχίες και το βλέμμα τους έχει χάσει κάτι από τη λάμψη και τη φρεσκάδα του, έχει αρχίσει να ραγίζει από τις απογοητεύσεις που δοκιμάζουμε όλοι μας όταν ανακαλύπτουμε ότι η πραγματικότητα απέχει αρκετά από τα όνειρά μας. Δεν έχουν όμως παραιτηθεί από τη ζωή κι εξακολουθούν ν' αποζητούν ζεστασιά κι ανθρώπινη επαφή, γι' αυτό και στο τέλος μένουν μαζί.
     Η τρίτη ταινία λοιπόν, η οποία έχει γυριστεί στη Μεσσηνία, τους βρίσκει ακόμα μαζί, μια δεκαετία μετά και τίθεται το ερώτημα: αν συναντούσε τώρα ο ένας τον άλλο, θα κατέβαιναν από το τραίνο για να μοιραστούν κάποιες ώρες με κάποιον παντελώς άγνωστο; Με άλλα λόγια, τι έχει μείνει από τον έρωτα, την τόλμη και την ορμητικότητα της πρώτης τους συνάντησης; Δεν το ξέρω, δεν έχω δει ακόμα την ταινία αλλά την περιμένω όπως περιμένουμε να συναντήσουμε παλιούς φίλους που έχουμε να δούμε καιρό. Αμέσως σκεφτόμαστε πόσο μεγάλωσαν, για να συνειδητοποιήσουμε ότι κι εμείς έχουμε μεγαλώσει μαζί τους, έχουμε αλλάξει, έχουμε μείνει ίδιοι, έχουμε, τελοσπάντων, νιώσει τη ζωή.

ΜΙΑ ΤΑΙΝΙΑ ΓΙΑ ΤΟΝ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑ ΠΟΥ ΜΙΣΟΥΣΕ ΤΙΣ ΤΑΙΝΙΕΣ

     Μιλάω βέβαια για τον J.D. Salinger, τον συγγραφέα του "Φύλακα στη Σίκαλη", ένα από τα αγαπημένα μου, ίσως το αγαπημένο μου μυθιστόρημα. Πρόκειται για ένα πασίγνωστο βιβλίο κι έναν εξίσου γνωστό συγγραφέα. Εδώ όμως έχουμε το εξής παράδοξο: ο συγγραφέας είναι γνωστός κυρίως επειδή τίποτα σχεδόν δεν είναι γνωστό γι' αυτόν. Η τεράστια επιτυχία και αποδοχή του "Φύλακα στη Σίκαλη" από κοινό και κριτικούς έκανε τον Salinger να αισθάνεται δυσφορία, οπότε δύο χρόνια μετά την έκδοση του μοναδικού του μυθιστορήματος, το 1953, εγκατέλειψε τη Νέα Υόρκη και απομονώθηκε σε ένα σπίτι στην εξοχή. Δεν είχε κοινωνικές επαφές, δεν έδινε συνεντεύξεις και δε φωτογραφιζόταν. Το μυστήριο γύρω του παραμένει ακόμα και μετά το θάνατό του, τον Ιανουάριο του 2010.
     Γι' αυτό ακριβώς ένιωσα μεγάλη έκπληξη όταν διάβασα στο site των New York Times ότι τον Σεπτέμβριο θα προβληθεί ένα ντοκιμαντέρ με θέμα τον Salinger, το οποίο, σύμφωνα με το άρθρο, θα καλύπτει πολλές πτυχές της ζωής και της προσωπικότητάς του, "από την εμπειρία του ως στρατιώτης στον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο ως τις συγγραφικές μεθόδους του". Σκηνοθέτης, σεναριογράφος και παραγωγός είναι ο Shane Salerno, ο οποίος είναι γνωστός για ταινίες δράσης. Ωστόσο, το ντοκιμαντέρ του για τον Salinger ήταν έργο ζωής, καθώς χρηματοδότησε μόνος του το όλο εγχείρημα που κράτησε εννέα χρόνια. Όσοι εμπλέκονται σ' αυτό το χαρακτηρίζουν εξαιρετικό και ισχυρίζονται ότι περιέχει απίστευτες πληροφορίες. Κρατούν όμως το στόμα τους ερμητικά κλειστό, μεγαλώνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο την περιέργεια των θεατών. Τι θα' λεγε, αλήθεια, για όλα αυτά ο ίδιος ο Salinger; Μάλλον δε θα συμφωνούσε και, χρησιμοποιώντας τα λόγια του ήρωά του, του Holden Caulfield, θα χαρακτήριζε την όλη ιστορία "κάλπικη". Άλλωστε, αποστρεφόταν τον κινηματογράφο και είχε απορρίψει επανειλημμένως προτάσεις να γυριστεί "ο Φύλακας στη Σίκαλη" σε ταινία. Το θεωρούσε αδύνατο να αποδοθεί σε φιλμ ο σπαρακτικά εύθραυστος χαρακτήρας του Holden Caulfield, γι' αυτό και στο παρακάτω γράμμα υποστηρίζει ότι "Holden Caulfield is essentially unactable"...

ΤΑ ΚΟΚΚΙΝΑ ΜΑΓΟΥΛΑ

   

Να μην πάψουν ποτέ
να κοκκινίζουν τα μάγουλά μας
από αμηχανία
δεν μπορώ να σκεφτώ
καλύτερη απόδειξη
της ανικανότητάς μας
να ελέγξουμε τον εαυτό μας
να αγαπάμε τα κόκκινα μάγουλα
το κοντανάσαιμα
τη σωματοποιημένη έκφραση
που δεν μπορεί να διαμεσολαβηθεί
από καμία λέξη
σσσσσσσσσσσσσσσσσσσσ
ας μιλήσουν οι εξάψεις
κι οι περισπωμένες της μαξιλαροθήκης
χωρίς υποσημειώσεις
και παραπομπές
τα όνειρα μπορείς να τα τσιτάρεις ελεύθερα
κανέις δε θα σου ζητήσει δικαιώματα


  Το παραπάνω υπορεαλιστικό ποίημα του Νίκου Π. είναι για τη μαμά μου, γιατί το αγαπά πολύ, όπως αγαπά πολύ και τα κόκκινα μάγουλα. Πιο πολλή σημασία όμως έχει ότι και τα δικά της μάγουλα κοκκινίζουν, όπως συμβαίνει μόνο με τους ανθρώπους που έχουν κρατήσει ζωντανό το παιδί μέσα τους, κι ας έχουν γίνει γονείς εδώ και πολλά πολλά χρόνια...

ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΟ ΤΟΥ ΠΑΝΑΓΙΩΤΗ ΑΓΑΠΗΤΟΥ

     Το ποίημα της προηγούμενης ανάρτησης  γράφτηκε από τον Παύλο Σιλεντιάριο, ο οποίος έζησε στην αυλή του αυτοκράτορα  Ιουστινιανού. Το όνομα Σιλεντιάριος αναφέρεται στο ομώνυμο αξίωμα, το οποίο μάλιστα ερχόταν μετά τους στρατηγούς σε σειρά ιεραρχίας και ο κάτοχός του έπρεπε να φροντίζει για την τήρηση σιγής γύρω από τον αυτοκράτορα.  

     Ομολογώ ότι δε γνώριζα ότι υπήρχε τέτοιο αξίωμα στο Βυζάντιο και μάλιστα ότι τοποθετούνταν τόσο ψηλά στην ιεραρχία. Οι γνώσεις μου για το Βυζάντιο περιορίζονται στα ονόματα και τις  κατακτήσεις των αυτοκρατόρων, στις  ημερομηνίες των σημαντικών μαχών  και σε κάποια στοιχεία των αρχιτεκτονικών ρυθμών των εκκλησιών. Λίγο πολύ, αυτά μαθαίνουμε για κάθε περίοδο της ελληνικής ιστορίας: ηγεμόνες, μάχες, πολιτική οργάνωση και κάποια στοιχεία της τέχνης της εποχής. Κι αν τα μαθαίνουμε κι αυτά. Ποια ήταν όμως η καθημερινότητα των ανθρώπων σε περασμένες εποχές; Πώς ντύνονταν, τι έτρωγαν, πώς περνούσαν τον ελεύθερο χρόνο τους; Ποτέ δε μαθαίνουμε τέτοιου είδους πληροφορίες, παρ’ όλο που κάτι τέτοιο θα έκανε την Ιστορία πιο ενδιαφέρουσα και πιο οικεία, μιας και θα συνειδητοποιούσαμε ότι όλες αυτές οι ιστορικές προσωπικότητες δεν ήταν εξ αρχής προτομές και αγάλματα αλλά άνθρωποι σαν εμάς.

     Τέτοιου είδους πληροφορίες μπορούμε ν’ αντλήσουμε, μεταξύ άλλων πηγών, από  τα τρία αστυνομικά μυθιστορήματα του Παναγιώτη Αγαπητού, καθηγητή Βυζαντινής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο της Κύπρου: «Το Εβένινο Λαούτο», «Ο Χάλκινος Οφθαλμός» και «Μέδουσα Από Σμάλτο», από τις εκδόσεις Άγρα.  Σε καμία περίπτωση βέβαια τα βιβλία αυτά δε λειτουργούν ως σχολικά εγχειρίδια. Ίσα ίσα, πρόκειται για εξαιρετικά δείγματα του είδους των αστυνομικών μυθιστορημάτων.  Εδώ, η πλοκή κρατά τον αναγνώστη σε αγωνία μέχρι την τελευταία σελίδα και οι χαρακτήρες, ακόμα και οι δευτερεύοντες,  σκιαγραφούνται σε βάθος, πράγμα που δε συμβαίνει σε άλλα μυθιστορήματα του είδους.

      Εκτός απ’ αυτά όμως, μέσα από τα τρία μυθιστορήματα ζωντανεύει μπροστά μας το Βυζάντιο του ένατου αιώνα, όταν αυτοκράτορας ήταν ο εικονομάχος Θεόφιλος. Ο ήρωας  είναι ο πρωτοσπαθάριος Λέοντας, στενός συνεργάτης του Θεόφιλου που του εμπιστεύεται διπλωματικές αποστολές σε διάφορα σημεία της αυτοκρατορίας, όπου ο Λέοντας κάθε φορά έρχεται αντιμέτωπος με ένα σκοτεινό έγκλημα και καλείται να το εξιχνιάσει. Καθώς λοιπόν παρακολουθούμε την πορεία των ερευνών του, μαθαίνουμε ένα σωρό εντυπωσιακά πράγματα: ότι οι Βυζαντινοί αποκαλούνταν Ρωμαίοι και ουδέποτε Βυζαντινοί, ότι τους άρεσαν οι γλυκόξινες γεύσεις, ότι αγαπούσαν πολύ τα έντονα χρώματα στο ντύσιμο, καθώς και τα εντυπωσιακά κοσμήματα, είτε ήταν άντρες είτε γυναίκες  και ότι παντρεύονταν περίπου στην ηλικία των 15 ετών, ανεξαρτήτως φύλου! Διαπιστώνουμε ακόμη πράγματα για τα οποία έχουμε μια ιδέα, αλλά δεν έχουμε συνειδητοποιήσει πλήρως: τη γόνιμη σύγκρουση με τον αραβικό κόσμο, τον κεντρικό ρόλο της ορθοδοξίας στην καθημερινή ζωή των πολιτών και την πανσπερμία των λαών που αποτελούσαν την αυτοκρατορία. Όλες αυτές οι πληροφορίες όμως, δεν παρέχονται μ’  ένα στεγνό, βαρετό τρόπο αλλά μέσα από καλογραμμένες ιστορίες που κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον μας ως το τέλος, σε σημείο μάλιστα που όταν φτάνει στην τελευταία σελίδα, ο αναγνώστης εύχεται να υπήρχε κι άλλο! Και θα υπάρξει κι άλλο, σύμφωνα με τον ίδιο τον συγγραφέα,  που έχει δηλώσει ότι οι ιστορίες του πρωτοσπαθάριου Λέοντα θα φτάσουν τον αριθμό πέντε. Μα πότε θα εκδοθεί το επόμενο;; Γιατί αργεί;;

ΕΡΩΤΙΚΟ

Τα ρούχα ας βγάλουμε όμορφη

και γυμνά τα μέλη ας μπλεχτούνε

αναμέσο τους τίποτε.

Κι εκείνο τ' αραχνωτό ύφασμα που φορείς

μου φαίνεται τείχος της Βαβυλώνας.

Ας ενωθούνε τα στήθη, τα χείλη,

και τ' άλλα ας τα καλύψει η σιώπη.

Αποφεύγω την αθυροστομία.

Παύλος Σιλεντιάριος, μτφρ. Ανδρέας Λεντάκης, Παλατινή Ανθολογία

SHIRIN NESHAT- TURBULENT

     Η Shirin Neshat είναι μία Ιρανή εικαστικός, η οποία ζει στη Νέα Υόρκη.  Έχει ασχοληθεί με τη φωτογραφία, το βίντεο και τον κινηματογράφο και κάθε δουλειά της είναι, πραγματικά, εξαιρετικά ενδιαφέρουσα. Σε κάθε έργο της εκφράζει τον προβληματισμό της για τη σημερινή θέση της γυναίκας στη χώρα της, χωρίς όμως να περιορίζεται σε μια απλή καταγγελία. Το συγκλονιστικότερο έργο της, κατά τη γνώμη μου, είναι το βίντεο "turbulent", ένα έργο του 1998, το οποίο αποτελεί το πρώτο μέρος μιας τριλογίας μαζί με τα έργα "rapture" και "soliloquy", που ακολούθησαν το 1999. Είναι ένα έργο που βασίζεται στις αντιθέσεις: ο άνδρας (πρόκειται για τον Shoja Azari, Ιρανό τραγουδιστή) είναι ντυμένος στα λευκά και, καθώς τραγουδά ένα μελοποιημένο ποίημα του ποιητή Rumi, έχει την πλάτη γυρισμένη στο κοινό. Αντιθέτως, η γυναίκα (πρόκειται για την Ιρανή μουσικό Sussan Deyhim), είναι ντυμένη στα μαύρα και, τραγουδώντας με άναρθρες κραυγές, αντικρίζει κενά καθίσματα. Στο Ιράν, απαγορεύεται στις γυναίκες να τραγουδούν δημόσια (γι' αυτό η γυναίκα τραγουδά μπροστά σε κενά καθίσματα), αλλά η Neshat δείχνει ότι η επιθυμία τους να εκφραστούν είναι τόσο έντονη, που τελικά βρίσκουν τον τρόπο. Ωστόσο, πιστεύω ότι το νόημα του έργου είναι πολύ ευρύτερο, όπως άλλωστε συμβαίνει με όλα τα μεγάλα έργα, που δεν περιορίζονται στο χώρο και τον χρόνο.  Η ερμηνεία του άνδρα είναι  βέβαια άψογη και ιδιαίτερα συναισθηματική αλλά το μοιρολόι της μαυροφορεμένης γυναίκας είναι το πραγματικά συγκλονιστικό κομμάτι του έργου, μιας και εκφράζει χωρίς λέξεις τον πόνο κάθε γυναίκας, σε κάθε χώρα και κάθε εποχή. Θα μπορούσε να είναι η Παναγία, η Εκάβη, η Θέτιδα ή μια μάνα στη Συρία σήμερα...Καλό Πάσχα!

ΠΡΩΤΟΜΑΓΙΑ

Ο ΕΛΙΑΣ ΚΑΝΕΤΙ ΩΣ ΟΔΗΓΟΣ ΓΙΑ ΒΙΒΛΙΟΦΙΛΟΥΣ

     Θυμάμαι μια σκηνή στην τηλεόραση από τα μέσα της δεκαετίας του 90: η Μαλβίνα Κάραλη κάθεται οκλαδόν έξω από τον Έλατο στην Πλατεία Λαυρίου και μοιράζει στους περαστικούς τον "Πειρασμό της Αθωότητας" του Πασκάλ Μπρυκνέρ από τις εκδόσεις Αστάρτη. Η άψογη γαλλική προφορά με την οποία πρόφερε το όνομα του συγγραφέα ερχόταν σε πλήρη αντίθεση με την ατμόσφαιρα της περιοχής στα πέριξ της Ομόνοιας. Αναμφίβολα, ήταν μια εκκεντρική ενέργεια, όπως εκκεντρική ήταν και η ίδια η Μαλβίνα Κάραλη, ωστόσο, μπορώ να την κατανοήσω γιατί κι εγώ έχω νιώσει παρόμοιο ενθουσιασμό για κάποιο βιβλίο, την τρίτομη αυτοβιογραφία του Ελίας Κανέτι από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Μάλιστα, είχα πάρει 2-3 αντίτυπα του πρώτου τόμου και τα είχα χαρίσει σε φίλους, περιμένοντας με αγωνία τις εντυπώσεις τους. Ήταν το πιο κοντινό σ' αυτό που έκανε η Κάραλη,  που θα μπορούσα κι εγώ, ως ιδιοσυγκρασία, να πράξω για να διαδώσω ένα αγαπημένο βιβλίο.

     Θα μπορούσα να γράψω κατεβατά ολόκληρα για το έργο αυτό, για την οξεία, διεισδυτική ματιά του, για την εξαντλητική παρατηρητικότητά του που δεν κουράζει ποτέ τον αναγνώστη και για το συνδυασμό ηρεμίας και πάθους στο ύφος του. Θα μπορούσα ακόμα να γράψω για τους κόσμους που ανοίγονται ολοζώντανοι μέσα από τις περιγραφές του: τα Βαλκάνια των Σεφαραδιτών Εβραίων, το μποέμ Βερολίνο του Μεσοπολέμου και την αστική Βιέννη των διανοουμένων. Ισως κάποια άλλη φορά. Σήμερα θα μιλήσω για τους συγγραφείς και τα βιβλία τα οποία ο Κανέτι, ως φανατικός βιβλιόφιλος, συστήνει στον αναγνώστη. Η αγάπη του για τη λογοτεχνία και η συστηματικότητα με την οποία διάβαζε μπορούν να συγκριθούν μόνο με του Μπόρχες, ωστόσο, η ψυχρή εγκεφαλικότητα του Αργεντίνου με την αγγλική καταγωγή με απωθεί, ενώ το πάθος του Βαλκάνιου με πείθει πολύ περισσότερο.
     Πρώτα πρώτα είναι τα βιβλία που εκείνος αγαπούσε: το έπος του Γκίλγκαμες, μέσα απο το οποίο αποφάσισε ότι όλη η ζωή του θα είναι ένας αγώνας ενάντια στο θάνατο, οι κωμωδίες του Αριστοφάνη, που τον βοήθησαν να κατανοήσει, όντας ακόμα μαθητής, τα πολιτικά γεγονότα και τις ταραχές στη Γερμανία της δεκαετίας του 20, το Παλτό του Γκόγκολ, του σπουδαιότερου, κατά τη γνώμη του, Ρώσου συγγραφέα, και ο Βόιτσεκ του Μπίχνερ, το βιβλίο που η γυναίκα του έκρυψε όταν ο Κανέτι έγραφε το πρώτο και μοναδικό του μυθιστόρημα, την Τύφλωση, γιατί θεωρούσε ότι αν το διάβαζε θα εγκατέλειπε κάθε προσπάθεια να γράψει. Τι καλύτερο μπορούσε να γραφτεί μετά απ' αυτό;

     Μετά είναι οι συγγραφείς που ο ίδιος ο Κανέτι είχε γνωρίσει και συναναστραφεί, η παρουσίαση του έργου τους και η σκιαγράφιση της προσωπικότητάς τους. Αναφέρεται βέβαια στον αγαπημένο μου Τόμας Μαν και το Μαγικό Βουνό, όμως άλλοι συγγραφείς γοητεύουν περισσότερο τον αναγνώστη. Ένας απ' αυτούς είναι ο Ρόμπερτ Μούζιλ, ο συγγραφέας του έργου "Ο Άνθρωπος χωρίς Ιδιότητες", το οποίο ανήκει στα γαλαζοαίματα της λίστας με τα βιβλία που θέλω να διαβάσω . Ο Μούζιλ, όπως μας εξηγεί ο Κανέτι, αποστρεφόταν τόσο πολύ το χρήμα, που δεν το άγγιζε καν και άφηνε τη γυναίκα του να κάνει όλες τις πληρωμές, χωρίς ωστόσο να έχει κάποια κλίση προς την ασκητική ζωή και την άρνηση των ανέσεων. Οι φίλοι του και οι θαυμαστές του είχαν ιδρύσει μια Εταιρεία Φίλων του Μούζιλ, της οποίας τα μέλη ήταν υποχρεωμένα να καταβάλλουν μηνιαία συνδρομή, προκειμένου ο Μούζιλ να αφιερωθεί απερίσπαστος στο έργο του. Τα περισσότερα μέλη αυτής της Εταιρείας ήταν Εβραίοι, οπότε, όταν ο Χίτλερ προσάρτησε την Αυστρία, η Εταιρεία διαλύθηκε και ο Μούζιλ πέθανε άπορος λίγα χρόνια αργότερα στην Ελβετία, πληρώνοντας ακριβά την περιφρόνησή του για το χρήμα.

     Άλλος συγγραφέας στον οποίο αναφέρεται εκτενώς είναι ο Χέρμαν Μπροχ, ο συγγραφέας της τριλογίας "Υπνοβάτες". Ο Μπροχ παρουσιάζεται ως ένας ιδιαίτερα ταπεινός και ευαίσθητος άνθρωπος, ο οποίος έκανε καθημερινά ψυχανάλυση και υπέφερε από την εμπορική κληρονομιά της οικογένειάς του που τον προόριζε για επιχειρηματική σταδιοδρομία, την οποία εκείνος απαρνήθηκε.  Και ο Μπροχ πέθανε πρόσφυγας και φτωχός σαν τον Μούζιλ.
     Κάποιος άλλος, τον οποίο έμαθα μέσα από τον Κανέτι και πραγματικά τον ευγνωμονώ γι' αυτό, είναι ο Ισαάκ Μπάμπελ. Τον είχε γνωρίσει σε μια επίσκεψή του στη Γερμανία και είχε εντυπωσιαστεί από την οξυδέρκεια, το χιούμορ, την ηρεμία και την ταπεινότητά του. Είχε μάλιστα προβλέψει ότι το μέλλον ενός τέτοιου συγγραφέα στη σταλινική Ρωσία θα ήταν ζοφερό. Πράγματι, το 1939 συνελήφθη και τα ίχνη του εξαφανίστηκαν.
     Εκτός από τους συγγραφείς με τους οποίους συνδεόταν με φιλική σχέση, υπήρχαν κι αυτοί που αντιπαθούσε. Ο βασικός λόγος για την αντιπάθειά του φαίνεται να είναι η αλαζονεία τους. Αυτή ήταν η περίπτωση του Μπρεχτ, που, κατά τον Κανέτι, έμοιαζε με ενεχυροδανειστή. Φαίνεται ένα αντιπροσωπευτικό παράδειγμα κατά το οποίο οι πράξεις έρχονται σε αντίθεση με τις ιδέες. Κατά τον Κανέτι, ο Μπρεχτ περιφρονούσε τους ανθρώπους αλλά δεν δίσταζε να τους χρησιμοποιήσει εάν αυτοί εξυπηρετούσαν τον σκοπό του, ο οποίος ήταν πριν και πάνω απ' όλα.
     Νομίζω ότι δε χρειάζεται να πω περισσότερα. Ήδη έχετε καταλάβει ότι ο Κανέτι στην αυτοβιογραφία του προβάλλει ένα μωσαϊκό προσωπικοτήτων που συνεπαίρνει τον αναγνώστη με την πολυμορφία του και τον καλεί να την ανακαλύψει μέσα από το έργο τους... Γι' αυτό κι εγώ, μέσα από τη διαδικτυακή γωνιά μου, προσπαθώ να διαδώσω το αγαπημένο βιβλίο, όπως κι η Μαλβίνα έξω από τον θρυλικό Έλατο!

ΚΑΛΗΜΕΡΑ!

     Νομίζω ότι τώρα πια μπορούμε να πούμε με βεβαιότητα ότι φτάνει το καλοκαίρι! Γιούπιιιι!! Ας ακούσουμε λοιπόν ένα τραγούδι από το νέο άλμπουμ των Cocorosie, που θα κυκλοφορήσει σ' ένα περίπου μήνα και λέγεται "tales of grasswidow". Το τραγούδι λέγεται "After the Afterlife" και το ονειρικό βίντεο, που μυρίζει καλοκαιρινή ανεμελιά, γυρίστηκε στη Χαβάη, το μέρος όπου οι αδερφές Cassidy, δηλαδή η Bianca (Coco)  και η Sierra (Rosie), πέρασαν τα παιδικά τους χρόνια. Εκτός από το επερχόμενο άλμπουμ, οι Cocorosie θα συνεργαστούν με τον Αμερικανό σκηνοθέτη Robert Wilson στο ανέβασμα του Peter Pan από το Berliner Ensemble.Όλες αυτές οι πληροφορίες προέρχονται από το www.nowness.com, (το έχω αναφέρει ξανά, δε θυμάμαι σε ποια ανάρτηση), το οποίο προβάλλει ό, τι πιο καινούριο σε οποιοδήποτε τομέα, κι αν πολλές φορές παραείναι δήθεν, τις άλλες φορές μας αποζημιώνει! Πολλά φιλιά!

Ο ΠΑΤΕΡΑΣ

Ο άνθρωπος  εκείνος  ήταν ο πλουσιότερος και  ισχυρότερος της  ενορίας. Τον λέγανε Θορντ Οβεράας. Δεν είχε πατήσει ποτέ του στην εκκλησία. Μια μέρα πήγε στο σπίτι του πάστορα και μ’ ύφος περήφανο και σοβαρό του’ πε.

-          Η γυναίκα μου γέννησε και θέλω να βαφτίσω το μωρό.

-          Ποιο θα’ ναι  τ’ όνομά του;

-          Φιν, όπως και τ’ όνομα του πατέρα μου.

-          Και νουνοί ποιοι θα’ ναι;

Ο Οβεράας  είπε τα ονόματά τους  και  ο πάστορας  τα σημείωσε στο βιβλίο του. Ήτανε απ’ τους φίλους της οικογένειας Οβεράας κι από τους πλουσιότερους της ενορίας.

Όταν τελείωσε το γράψιμο, ο κληρικός σήκωσε το κεφάλι και ρώτησε:

-          Άλλο τίποτα;

Ο κτηματίας κοντοστάθηκε λίγο και έπειτα είπε:

-          Θα με ευχαριστούσε,  αν το βάφτιζες εσύ.

-          Θα γίνει η βάφτιση μέρα γιορτάσιμη;

-          Την ερχόμενη Κυριακή, στις δώδεκα το μεσημέρι.

-          Πολύ καλά. Τίποτ’ άλλο;

-          Τίποτ’ άλλο!

Ο κτηματίας έκανε να φύγει. Τότε ο κληρικός σηκώθηκε και πήγε κοντά του.

-          Να σου ζήσει, Θορντ, του’ πε. Ο Θεός, από κει πάνω, σου το στέλνει σαν ευλογία…

Ο Θορντ Οβεράας δεν απάντησε. Έκαμε μια κίνηση σε σημείο αποχαιρετισμού κι έφυγε.

Μια μέρα, έπειτα από δέκα χρόνια, έκανε πάλι την εμφάνισή του στο γραφείο του πάστορα.

-          Βλέπω πως στέκεσαι πολύ καλά, Θορντ, του’ πε ο εφημέριος.

-          Ναι, γιατί δεν έχω στενοχώριες.

Ο πάστορας δεν απάντησε στην εξήγησή του. Μα έπειτα από λίγο ρώτησε:

-          Και τι επιθυμείς απόψε, που’ ρθες στο σπίτι μου;

-          Σε θέλω για το γιο μου, αύριο θα μυρωθεί, μαζί με τ’ άλλα συνομήλικά του παιδιά.

-          Α! Είναι πολύ καλό παιδί…

-          Έχω σκοπό να μην πληρώσω το εφημέριο, σα δε μάθω τι σειρά θα’ χει  ο γιος μου αύριο, που θα πάει στην εκκλησιά.

-          Θα’ ναι πρώτος.

-          Τότε θα δώσω εκατό φιορίνια στον πάστορα!

-          Τίποτ’ άλλο; Ρώτησε ο εφημέριος και τον κοίταξε στα μάτια.

-          Τίποτε άλλο!

Κι ο Θορντ ξανάφυγε.

Οκτώ χρόνια πέρασαν ακόμα, όταν μια μέρα ο πάστορας άκουσε θόρυβο έξω από την πόρτα του. Ερχότανε μια μεγάλη συντροφιά και μπροστά ο Θορντ Οβεράας. Ο πάστορας μόλις τον είδε τον αναγνώρισε.

-          Έρχεσαι κουβαλώντας πολλούς μαζί σου, του’ πε.

-          Ήρθα να σου αναγγείλω πως ο γιος μου παντρεύεται. Παίρνει την Κάρεν Στόρλιεν, την κόρη του Γκούνταμαν από δω.

Ο κληρικός κοίταξε τον πατέρα της νύφης και του είπε:

-    Είναι το πλουσιότερο κορίτσι της ενορίας.

-    Έτσι λένε, απάντησε ο κτηματίας.

Ο πάστορας έμεινε για λίγο σκεφτικός. Δεν είπε τίποτα, μα έγραψε τα ονόματα των μελλόνυμφων και των συμπέθερων στο βιβλίο του. Έπειτα έβαλε τους παριστάμενους να υπογράψουνε. Ο Θορντ Οβεράας απόθεσε τριάντα φιορίνια στο τραπέζι.

-          Μόνον δέκα είναι η αμοιβή μου, είπε ο εφημέριος.

-          Το ξέρω καλά αυτό, απάντησε ο Θορντ. Μα είναι ο μοναχογιός μου. Και θέλω όλα στο γάμο του να γίνουνε με μεγαλοπρέπεια!

 Ο πάστορας πήρε τα λεπτά.

-          Είναι η τρίτη φορά Θορντ, είπε, που’ ρχεσαι δω για το γιο σου.

-          Ναι, μα τώρα πια ξεμπερδεύω με δαύτον και δεν θα με ξαναϊδείς, απάντησε ο κτηματίας.

Αποχαιρέτησε και βγήκε. Οι άλλοι τον ακολούθησαν αμίλητοι.

Δυο βδομάδες αργότερα, ο Θορντ με το γιο του είχανε βγει περίπατο με τη βάρκα στη λίμνη, για να πάνε στου Στόρλιεν και να κανονίσουνε τις λεπτομέρειες του γάμου. Κωπηλατούσανε και οι δυο τους.

-          Αυτό το κουπί δεν είναι καλά βαλμένο, είπε σε μια στιγμή ο γιος.

Και σηκώθηκε να το φτιάξει. Μα η βάρκα τότε έγειρε κατά το μέρος του. Εκείνος άπλωσε  τα χέρια του προς τα  μπρος, έχασε την ισορροπία κι έπεσε στη λίμνη.

-          Πιάσου από το κουπί, του φώναξε ο πατέρας.

Και του’ ριξε το κουπί και διεύθυνε τη βάρκα κατά το μέρος που ήτανε ο γιος του. Μα κείνος κούνησε τα χέρια απεγνωσμένα, έριξε μια ικετευτική ματιά στον πατέρα του και χάθηκε στα νερά… Ο Θορντ δεν τολμούσε να το πιστέψει. Σταμάτησε τη βάρκα, έσκυψε έξω και στάθηκε πάνω απ’ το μέρος που’ χε βουλιάξει ο γιος του… Τρεις μέρες και τρεις νύχτες οι χωριανοί βλέπανε τον Θορντ με τη βάρκα να γυρίζει εδώ κι εκεί στη λίμνη, χωρίς να φάει ούτε να κοιμηθεί. Έψαχνε τα νερά, για να βρει το πτώμα του γιου του… Προς το σούρουπο της τρίτης μέρας το βρήκε. Το πήρε στις πλάτες, ως απάνω στο λόφο που ήταν το σπίτι του.

Η χρονιά έφτανε στο τέλος της, όταν μια φθινοπωρινή νύχτα, ο πάστορας άκουσε κάποιον έξω απ’ το σπίτι του, να πασπατεύει την πόρτα για να βρει το πόμολο. Βγήκε, άνοιξε και παραμέρισε για να περάσει ένας ψηλός, αδύνατος και καμπουριασμένος άντρας με κάτασπρα μαλλιά. Τον κοίταζε για πολύ, ώσπου μπόρεσε να τον γνωρίσει. Ήταν ο Θορντ Οβεράας…

-          Γιατί έρχεσαι τέτοια ώρα; Τον ρώτησε με ήρεμο τόνο ο εφημέριος.

-          Ναι, έρχομαι αργά, απάντησε ο Θορντ.

Και σιγά σιγά πήρε ένα κάθισμα και κάθησε. Ο πάστορας απέναντί του περίμενε. Έγινε σιγή πολλής ώρας. Έπειτα ο Θορντ άρχισε να λέει:

-          Έχω μαζί μου κάτι που θα’ θελα να το δώσω στους φτωχούς… Θα’ ναι μια δωρεά, για να μνημονεύεται τ’  όνομα του γιου μου, του Φιν…

Σηκώθηκε, απόθεσε ένα ποσό στο τραπέζι και ξανακάθισε. Ο πάστορας μέτρησε τα χρήματα.

-          Είναι πάρα πολλά, είπε.

-          Ναι, η μισή αξία του χτήματος, το πούλησα σήμερα…

Ο πάστορας τον κοίταξε με συμπάθεια.

-          Και τι σκοπεύεις να κάνεις τώρα, Θορντ;

-          Κάτι καλύτερο απ’ ό, τι έκανα πριν.

Μείναν για λίγο ακίνητοι κι αμίλητοι. Ο Θορντ με τα μάτια καρφωμένα στο πάτωμα κι ο πάστορας  με τα δικά του καρφωμένα πάνω στον Θορντ. Κάποτε  ο πάστορας άρχισε να λέει με τόνο μαλακό και στοργικό:

-          Μου φαίνεται πως ο γιος σου σ’ έκανε καλύτερο άνθρωπο…

-          Ναι, έτσι νομίζω κι εγώ, απάντησε ο Θορντ, σηκώνοντας τα μάτια, ενώ δυο δάκρυα κυλάγανε στα ζαρωμένα του μάγουλα…

   Μπγιέρνστερ Μπγιέρνσον, μτφρ. Γιώργος Βλαχογιάννης, εκδόσεις Αυλός

    Egon Schiele - The Hermits