ΕΙΝΑΙ ΤΡΕΛΟΙ ΑΥΤΟΙ ΟΙ ΣΟΦΟΙ!

     Πολλοί από εμάς, φανταζόμαστε τους φιλοσόφους καθισμένους μονίμως πίσω από ένα γραφείο γεμάτο με στοίβες από βιβλία, σημειωματάρια και κούπες από καφέ, τον οποίο καταναλώνουν σε απίστευτες ποσότητες, μιας και μένουν ξάγρυπνοι σκεπτόμενοι τα τρομερά ερωτήματα που ανέκαθεν βασάνιζαν την ανθρωπότητα. Καμιά φορά διαβάζουν, πότε πότε γράφουν αλλά κυρίως σκέφτονται. Συχνά μάλιστα χρειάζεται να στηρίξουν το κεφάλι τους με το χέρι τους για να μην καταρρεύσει από το βάρος της σκέψης τους. Κι όλα αυτά βέβαια, πίσω από το γραφείο- οχυρό που βρίσκεται στο σπίτι τους ή στο πανεπιστήμιο όπου διδάσκουν, εντελώς αποκομμένοι από τον υπόλοιπο κόσμο. Χμμμ.. Έχω την υποψία ότι αυτή η εικόνα δεν ανταποκρίνεται ιδιαίτερα στην πραγματικότητα...

     Αντιθέτως, αν διαβάσει κανείς λίγα πράγματα για τη ζωή των φιλοσόφων, διαπιστώνει ότι ο τρόπος ζωής τους ήταν εξίσου αντισυμβατικός με τον τρόπο σκέψης τους, καθώς και ότι η έντονη πνευματική δραστηριότητα δεν τους εμπόδιζε να ζουν εξίσου έντονα. Τα παραδείγματα είναι πολλά, τόσο όσον αφορά τους σύγχρονούς φιλοσόφους, όσο και τους αρχαίους. Ω! Ειδικά οι αρχαίοι! Συνεχώς βόλταραν στην αγορά, έπιναν στα συμπόσια, ταξίδευαν σε μέρη μακρινά, άλλος ζητιάνευε, άλλος έκανε έρωτα με τη σύντροφό του δημόσια, άλλον τον πούλησαν για σκλάβο, άλλον κάποτε τον έπιασαν τέτοια δυνατά γέλια, που πέθανε γελώντας... Μα, είναι τρελοί αυτοί οι σοφοί!
     Σ' αυτό το συμπέρασμα καταλήγουν και οι Ροζέ- Πολ Ντρουά και Ζαν -Φιλίπ ντε Τονάκ, οι συγγραφείς του βιβλίου "Είναι τρελοί αυτοί οι σοφοί!", το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός, σε μετάφραση Ειρήνης Μαρκίδη.Το βιβλίο περιέχει σύντομες ιστορίες, οι οποίες αναφέρονται στη ζωή διαφόρων αρχαίων φιλοσόφων, από τον Θαλή ως την Υπατία. Οι ιστορίες βασίζονται σε σύντομα ανέκδοτα που μας παραδίδουν αρχαίες πηγές και κατορθώνουν να δώσουν το στίγμα κάθε σοφού, περισσότερο ίσως από ό, τι μια εμβριθής ανάλυση του έργου τους. Επίσης, πετυχαίνουν το εξής απλό και συνάμα εξαιρετικά δύσκολο: Να μας δείξουν ότι οι άνθρωποι αυτοί δε βρίσκονταν σε μια κατάσταση αδιατάρακτης ηρεμίας, αμέτοχοι στην τριβή του κόσμου, αλλά αντίθετα, ήταν βαθύτατα ανθρώπινοι, προσπαθούσαν συνεχώς να ξεπεράσουν τα κοινά όρια και παλευαν με τις ιδέες τους και τις αμφιβολίες τους. Αυτός ακριβώς ο τρόπος ζωής του ανθρώπου που δεν επαναπάυεται, που αδιάκοπα αναζητά τη σοφία, ήταν ίσως που τραβούσε τους συμπολίτες τους κοντά σ' αυτούς τους μεγάλους δασκάλους. Όπως αναφέρεται και στην εισαγωγή του βιβλίου "στην Αρχαιότητα, ο φιλόσοφος δεν ήταν ένα πρόσωπο που έγραφε φιλοσοφικά έργα, ήταν κάποιος που ζούσε ζωή φιλοσόφου".

Ο ΥΠΕΡΟΧΟΣ ΚΥΡΙΟΣ STEPHEN FRY ΜΙΛΑ ΓΙΑ ΦΙΛΟΣΟΦΙΑ

     Αυτή την εβδομάδα, έχω σκοπό να γράψω κάποια πράγματα για τη φιλοσοφία. Μη φανταστείτε τίποτα βαρύ, καμιά ανάλυση στο Tractatus Logicophilosophicus του Wittgenstein, όχι, ούτε κάν! Άλλωστε, δεν το έχω διαβάσει, κι αν ακόμα το είχα διαβάσει, αν, εντελώς υποθετικά, είχα φτάσει μέχρι την τελευταία σελίδα, δε θα είχα καταλάβει και πολλά πράγματα... Ωστόσο, η φιλοσοφία είναι ο ορισμός της περιπέτειας του πνεύματος, πολύ περισσότερο από τη λογοτεχνία ή άλλη μορφή τέχνης, και γι' αυτό αξίζει να την προσεγγίσουμε, έστω και λοξά, όπως σκοπεύω να κάνω εδώ.
     Σ' αυτό το σημείο, θα ταίριαζε μια εισαγωγή με κάποιες αρχικές σκέψεις επί του θέματος. Την εισαγωγή όμως δεν θα την κάνω εγώ. Θ' αφήσω αυτή τη δουλειά στον υπέροχο κύριο Stephen Fry, μιας κι αυτά που λέει με εκφράζουν απόλυτα. Ποιος είναι όμως αυτός ο κύριος Fry, τον οποίο επιμένω να αποκαλώ "υπέροχο"; Είναι Άγγλος ηθοποιός, συγγραφέας, σεναριογράφος, σκηνοθέτης, δημοσιογράφος και ακτιβιστής. Μετά από μία πολύ ταραγμένη εφηβεία, κατά την οποία αποβλήθηκε από δύο σχολεία και φυλακίστηκε για τρεις μήνες επειδή είχε κλέψει μια πιστωτική κάρτα, κατάφερε να περάσει στο Cambridge, όπου σπούδασε Αγγλική Φιλολογία. Εκεί γνωρίστηκε με τον Hugh Laurie (τον γνωστό τηλεοπτικό δόκτορα Χάουζ), με τον οποίο συνεργάστηκε πολλές φορές, στο θέατρο και την τηλεόραση. Εκτός από τις εμφανίσεις του σε διάφορες ταινίες (Gosford Park, V for Vendetta) και τηλεοπτικές σειρές (A bit of Fry and Laurie, BlackAdder), πρωταγωνιστεί σε ένα εκπληκτικό ντοκιμαντέρ για τη μανιοκατάθλιψη, προκειμένου να ενημερώσει και να ευαισθητοποιήσει τον κόσμο γι' αυτή την ασθένεια- ταμπού, από την οποία πάσχει και ο ίδιος. Πρόκειται λοιπόν για έναν άνθρωπο με γνώσεις, εμπειρίες και θάρρος, γι' αυτό οι απόψεις του έχουν τόσο ενδιαφέρον. Στο διαδίκτυο υπάρχουν αρκετά βίντεο, στα οποία μιλά για διάφορα θέματα. Ένα απ' αυτά είναι και το παρακάτω.

     Όλα όσα λέει είναι εξαιρετικά ενδιαφέροντα, αλλά για μένα το πιο σημαντικό είναι ότι" η φιλοσοφία δεν προσφέρει έναν ηθικό κώδικα για το πώς να ζήσεις τη ζωή σου αλλά θέτει έναν τεράστιο αριθμό ερωτήσεων". Επίσης, το ότι επισημαίνει ότι η φιλοσοφία δεν είναι κάτι πνευματικό, μια ανατολίτικη θεωρία για το πώς να είμαστε καλοί, αλλά έχει να κάνει με την διανοητική ρώμη και την αναζήτηση της λογικής, πράγμα που απαιτεί εξαιρετικά σκληρή δουλειά. Ωστόσο, όπως πολύ εύστοχα παρατηρεί, ζούμε σε μια εποχή που αποφεύγει ή αγνοεί τη σκληρή δουλειά... Κι αυτός, κατά τη γνώμη μου, είναι ένας αρκετά σοβαρός λόγος να σεβόμαστε τη φιλοσοφία, ακόμα κι όταν δεν την καταλαβαίνουμε.

NURI BILGE CEYLAN

  

     Πριν από λίγες μέρες, μιλώντας μ'ένα φωτογράφο για την Κωνσταντινούπολη, μου ανέφερε τον Nuri Bilge Ceylan και τη συλλογή φωτογραφιών του turkey cinemascope. Ενώ γνώριζα τον Ceylan ως σκηνοθέτη, ο οποίος μάλιστα έχει βραβευθεί επανειλημμένα στις Κάννες για τις ταινίες του ("Μακριά" του 2003, "Κλίματα" του 2006, "Τρεις Πίθηκοι" του 2008 και "Κάποτε στην Ανατολία" του 2011), δεν ήξερα ότι είναι και φωτογράφος. Όταν γύρισα στο σπίτι, αναζήτησα στο διαδίκτυο τις μελαγχολικές, σκοτεινές εικόνες της Κωνσταντινούπολης και της ενδοχώρας, αυτό όμως που πραγματικά με εντυπωσίασε ήταν η συλλογή 24 φωτογραφιών με τίτλο  "Για τον Πατέρα μου". Είναι φωτογραφίες του πατέρα του σκηνοθέτη, τραβηγμένες είτε στην Κωνσταντινούπολη, είτε στο κτήμα του πατέρα του, στο Yenice. Σκέφτομαι ότι έχουν αυτή τη δωρική τρυφερότητα που μπορεί να δείξει ένας άνδρας για έναν άλλο άνδρα κι ότι θα μπορούσε να τις έχει τραβήξει ο πατέρας μου για τον δικό του πατέρα. Για την ακρίβεια, θα μπορούσε να τις έχει τραβήξει κάθε γιος που έφυγε από το χωριό του, περιπλανήθηκε, γνώρισε πολλών ανθρώπων τις πόλεις και τον τρόπο σκέψης, άλλαξε, αλλά αν σκάψουμε λίγο μέσα στο βλέμμα του, θα βρούμε το χώμα του χωριού του, το χώμα της πατρικής γης.

ΓΙΑ ΝΑ ΑΠΑΓΓΕΛΘΕΙ ΣΤΗ ΒΑΡΚΑ ΤΟΥ ΧΑΡΟΝΤΑ

Το τοπίο είναι πιο όμορφο από ό,τι είχαμε φανταστεί:

αυτά τα τείχη που πέφτουν κατακόρυφα πάνω μας, 

εκείνος ο μαύρος ήλιος που βασιλεύει πάνω από τη λίμνη, 

πέρα, στα δεξιά της βάρκας, ένα ουράνιο τόξο που διαθλάται στην ομίχλη.

Όμως, αυτό το μεταλλικό νόμισμα ανάμεσα στα δόντια,

αυτός ο οβολός που οφείλουμε να δαγκώνουμε ως το τέρμα του ταξιδιού, 

φράζει το στόμα που θέλει να τραγουδήσει.

Να τραγουδήσει γι' αυτές τις θλιμμένες ψυχές που κάθονται στον πάγκο, 

καθώς ο ναύκληρος σημαίνει με το μαστίγιο το τέμπο, 

καθώς παραγγέλλει να κωπηλατούν δίχως αναπαμό,

κάθε φορά πιο γερά, κάθε φορά πιο γρήγορα, πιο πέρα από το φως.

Οράσιο Καστίγιο, μτφρ.Χαράλαμπος Δήμου, Οι εκδόσεις των συναδέλφων

Ο ΑΓΧΙΣΗΣ ΣΤΟΥΣ ΩΜΟΥΣ

Όλοι κουβαλάμε, σαν τον Αινεία, τον πατέρα μας στους ώμους.
Όταν είμαστε ακόμα αδύναμοι, το βάρος του μας εμποδίζει
    στην πορεία,
αλλά ύστερα γίνεται όλο και πιο ελαφρύ,
ώσπου μια μέρα παύει να γίνεται αισθητό
και αντιλαμβανόμαστε ότι έχει πεθάνει.
Τότε τον εγκαταλείπουμε για πάντα
σε μια στροφή του δρόμου
και σκαρφαλώνουμε στους ώμους του παιδιού μας.

Οράσιο Καστίγιο, μτφρ. Χαράλαμπος Δήμου, Οι εκδόσεις των συναδέλφων

EVERYBODY GO SURFIN'

 

 surfin' USA (beach boys)

ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΚΥΡΙΑ;

     Ποια είναι λοιπόν η κυρία που ποζάρει περιχαρής μπροστά από μία σανίδα του σερφ ονόματι "Fred"; Η Agatha Christie!! Ξέρω, δεν το περιμένατε. Ούτε κι εγώ. Πάντα φανταζόμουν την Agatha Christie σαν τη Miss Marple, τη διάσημη ηρωίδα της: μια γηραιά κυρία που πίνει το τσάι της κάθε μέρα στις πέντε το απόγευμα κι η εντονότερη φυσική δραστηριότητα, στην οποία θα μπορούσε να επιδοθεί, θα ήταν το κλάδεμα των τριανταφυλλιών στον κήπο. Κι όμως! Πέρα από τα ταξίδια της στη Μέση Ανατολή με τον δεύτερο σύζυγό της, που ήταν αρχαιολόγος, κατά τη διάρκεια του πρώτου γάμου της, στην αρχές της δεκαετίας του 20, γύριζε ανά τον κόσμο, αναζητώντας το τέλειο κύμα! Αρχικά, επισκέφθηκε τη Νότια Αφρική, μετά τη Νέα Ζηλανδία και την Αυστραλία και τέλος το Γουακίκι της Χαβάης, από όπου και η παραπάνω φωτογραφία. Εκεί ήταν που έμαθε να "σερφάρει" όρθια κι ήταν μάλιστα μια από τις πρώτες Ευρωπαίες που κατόρθωναν κάτι τέτοιο... Δηλαδή, όλοι αυτοί οι σέρφερ με τα τέλεια κορμιά, τα τατουάζ και τα γυαλιά- καθρέφτες που κατακλύζουν τις παραλίες κάθε καλοκαίρι, μοιράζονται με την Agatha Christie την ίδια αγάπη για το σέρφινγκ... Κοίτα να δεις κάτι πράγματα! Κι εγώ βέβαια μοιράζομαι την ίδια αγάπη με την Agatha Christie, όχι όμως για το σέρφινγκ, ούτε για κανένα άλλο άθλημα (όπως διαπιστώνετε, δεν είμαι αυτό που λέμε "αθλητικός τύπος"...) αλλά για το αστυνομικό μυθιστόρημα. Μάλιστα, συμπεριλαμβάνω τις ιστορίες της στα κορυφαία καλοκαιρινά αναγνώσματα. Πολλά φιλιά!

Και για όσους είναι δύσπιστοι, ιδού και μια φωτογραφία επί το έργον...

MOBY DICK- BIG READ

     Σε μια από τις πρώτες αναρτήσεις σ' αυτό το μπλογκ, είχα αναφερθεί στο "Μόμπι Ντικ" ως ένα από τα βιβλία που θέλω να διαβάσω. Ωστόσο, δεν το έχω διαβάσει ακόμα και δε γνωρίζω πότε θα το καταφέρω. Φαίνεται σαν να μην πρόκειται απλώς για την ανάγνωση ενός μυθιστορήματος, αλλά σαν να ετοιμάζομαι κι εγώ να ταξιδέψω με το φαλαινοθηρικό αναζητώντας τη μεγάλη άσπρη φάλαινα. Πράγματι, πολλοί έχουν χαρακτηρίσει το ίδιο το μυθιστόρημα φαλαινοειδές, καθώς μοιάζει να κλείνει μέσα του το ίδιο το θαλάσσιο τέρας. Ο Μέλβιλ, ως άλλος Άχαμπ, αναμετρήθηκε με ένα τεράστιο θέμα και κατάφερε να το δαμάσει. Βέβαια, το έργο δεν είχε την ανταπόκριση που περίμενε, μιας και ήταν πολύ μπροστά από την εποχή του κι οι αναγνώστες δυσκολεύονταν να το προσεγγίσουν και να το κατανοήσουν. Γι' αυτό, δεν είναι απλώς "το μεγάλο αμερικάνικο μυθιστόρημα" αλλά "το μεγάλο αδιάβαστο αμερικάνικο μυθιστόρημα".
     Αν όμως άλλοι το διαβάσουν για μας; Για να γίνω πιο σαφής, την άνοιξη του 2011, η καλλιτέχνις Angela Cockayne και ο συγγραφέας Philip Hoare οργάνωσαν μια σειρά εκδηλώσεων στο Πανεπιστήμιο του Πλίμουθ, με θέμα το Μόμπι Ντικ και ζήτησαν από καλλιτέχνες, συγγραφείς, μουσικούς, επιστήμονες και ακαδημαϊκούς ν' ανταποκριθούν στο θέμα. Αποτέλεσμα αυτής της εργασίας ήταν το μη κερδοσκοπικό "big read project", στο οποίο διάφορες προσωπικότητες, διάσημες ή λιγότερο διάσημες διαβάζουν ένα από τα 135 κεφάλαια του "Μόμπι Ντικ" και, αντίστοιχα, ένας καλλιτέχνης παρουσιάζει ένα έργο εμπνευσμένο από το βιβλίο. Οι πιο γνωστοί από τους συμμετέχοντες, οι οποίοι δούλεψαν αφιλοκερδώς, είναι η ηθοποιός Tilda Swinton, που διαβάζει το πρώτο κεφάλαιο, και ο επίσης ηθοποιός και συγγραφέας Stephen Fry, που διαβάζει το δέκατο κεφάλαιο. Όλη αυτή η δουλειά είναι ελεύθερα προσβάσιμη στο διαδίκτυο, όμως όσοι θέλουν, μπορούν να προσφέρουν κάποια δωρεά στην παγκόσμια οργάνωση Whale and Dolphin Conservation (http://www.wdcs.org/bigread.php).
     Πρόκειται άραγε να διαβάσω το βιβλίο δια αντιπροσώπου; Όχι. Ίσως ακούσω κάποια κεφάλαια και πάλι αποσπασματικά. Ποιο το νόημα επομένως για κάτι τέτοιο; Όπως γράφουν οι εμπνευστές του "big read", "ο Μόμπτι Ντικ είναι μια εναλλακτική Βίβλος, και ως τέτοια είναι ώριμη για επανερμηνεία σ' αυτόν τον νέο κόσμο των νέων media".

Ακούστε λοιπόν τα 135 κεφάλαια του έργου εδώ:  http://www.mobydickbigread.com/

ΜΙΛΑ ΣΙΓΑ, ΜΕ ΤΗ ΜΕΤΑΞΕΝΙΑ ΦΩΝΗ ΤΗΣ BILLIE

     Σήμερα είχα σκοπό να γράψω κάτι άλλο, όταν όμως άνοιξα το μέιλ στο οποίο ο  Σ.Μ. μου' χει στείλει αυτό το υπέροχο τραγούδι του Kurt Weil με τη φωνή της Billie Holiday, σκέφτηκα ότι τίποτε άλλο δεν ταιριάζει περισσότερο σ' αυτή τη στιλπνή βραδιά της άνοιξης που γλιστρά προς το καλοκαίρι... Καλό βράδυ!

ΚΑΛΗΜΕΡΑ!

Κ

                  κι ένα συνοδευτικό τραγουδάκι!