Κυριακή 26 Ιανουαρίου 2014

ΤΟ ΜΑΓΙΚΟ ΒΟΥΝΟ

     "Αυτό που ονομάζουμε ανία είναι, λοιπόν, πολύ περισσότερο μια αρρωστημένη συντόμευση της διάρκειας του χρόνου ως αποτέλεσμα μονοτονίας: μεγάλα χρονικά διαστήματα συρρικνώνονται, όταν επικρατεί αδιάκοπη ομοιομορφία κατά τρόπο που τρομάζει την καρδιά έως θανάτου. Όταν η μία μέρα είναι σαν όλες, τότε είναι όλες σαν μία. Και στην πλήρη ομοιομορφία θα βιωνόταν και η πιο μακρόχρονη ζωή ως τελείως σύντομη και θα εξανεμιζόταν χωρίς να το αντιληφθούμε. Η συνήθεια είναι απονάρκωση ή, έστω, ξεθώριασμα της αίσθησης του χρόνου, κι αν τα χρόνια της νιότης βιώνονται αργά, μετέπειτα όμως περνάει όλο και βιαστικότερη, αυτό πρέπει να οφείλεται στη συνήθεια. [...] Αυτές οι παρατηρήσεις παρεμβάλλονται εδώ, μόνο επειδή ο Χανς Κάστορπ είχε κάτι παρόμοιο στο νου του, όταν μετά λίγες ημέρες είπε στον εξάδελφό του (κοιτάζοντάς τον με κοκκινισμένα μάτια): "Είναι και θα είναι παράξενο πόσο μακρύς φαίνεται αρχικά ο χρόνος σ' ένα ξένο μέρος. Δηλαδή...Φυσικά ούτε λόγος να γίνεται ότι πλήττω, αντίθετα, μπορώ να πω ότι διασκεδάζω βασιλικά. Μα όταν κοιτάζω πίσω μου, αναδρομικά δηλαδή, κατάλαβέ με σωστά, μου φαίνεται σαν να ήμουν κι εγώ δεν ξέρω πόσο καιρό εδώ πάνω κι ο χρόνος πίσω μέχρι τότε που έφτασα μου μοιάζει σαν αιωνιότητα".

(σελ. 173 -175, Τόμας Μαν, Το Μαγικό Βουνό, μτφρ. Θόδωρος Παρασκευόπουλος, εκδόσεις Εξάντας)

Υ.Γ.: Η ενότητα audiovisual delight βασίζεται στην εξής ιδέα: Ως αφετηρία υπάρχει ένα σημαντικό έργο της παγκόσμιας λογοτεχνίας, από το οποίο αντιγράφω ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα και το συνδυάζω με μια φωτογραφία που, κατά τη γνώμη μου, απηχεί την ατμόσφαιρα του έργου. Στη συνέχεια, συνδέω με link από το youtube ένα τραγούδι εμπνευσμένο από το συγκεκριμένο έργο με μια φράση του κειμένου που θα μπορούσε να έχει αποτελέσει την πηγή έμπνευσης, τη βάση του τραγουδιού.

Τετάρτη 22 Ιανουαρίου 2014

ΤΕΣΣΕΡΙΣ Η ΏΡΑ ΤΟ ΠΡΩΙ

Η ώρα της νύχτας μέσα στη μέρα.
Η ώρα του γυρίσματος από πλευρό σε πλευρό.
Η ώρα για τους μεσόκοπους.

Η καθαρή ώρα για το λάλημα των πετεινών.
Η ώρα που μας απαρνιέται η γή.
Η ώρα των σταγόνων από σβησμένα άστρα.
Η ώρα του "τι κι αν μετά από μας δεν υπάρχει τίποτα".

Μια άδεια ώρα.
Άχαρη, στείρα.
Απ' όλες τις ώρες η χειρότερη.

Κανένας δεν ειναι στα καλά του στις τέσσερις το πρωί.
Κι αν άσπρα μυρμήγκια νιώθουν ωραία στις τέσσερις το πρωί
- ας συγχαρούμε τα μυρμήγκια. Κι ας γίνει πέντε η ώρα
αν σκοπεύουμε να συνεχίσουμε να ζούμε.

Βισλάβα Συμπόρσκα, μτφρ. Βασίλης Καραβίτης


Η Νύχτα τρόμαξε από τον Κορυδαλλο, William Blake (1820)

Δευτέρα 20 Ιανουαρίου 2014

ΠΟΤΕ ΔΕΝ ΞΕΡΕΙΣ...

     Τα έχουμε ξαναπεί, η Δευτέρα είναι μια μέρα δύσκολη. Ειδικά αν πρωί -πρωί συναντήσεις κανέναν αγενή αλαζόνα στο δρόμο ή στη δουλειά ή σε κάποια υπηρεσία, ε, σ' αυτήν την περίπτωση πρέπει να έχεις υποστεί λοβοτομή ή να έχεις εντρυφήσει στο στωικισμό, για να μην καταβαραθρωθεί η διάθεσή σου. Σκέψου όμως: κι αυτοί οι τύποι που νομίζουν ότι τους δικαιούνται τα πάντα κι εμείς οι υπόλοιποι έχουμε έρθει στη Γη με αποκλειστικό σκοπό τη διευκόλυνσή τους, κάποια στιγμή την πατάνε... και το θέαμα είναι απολαυστικό! Κάπως σαν την παρακάτω ταινία μικρού μήκους: "One man' s loss" του Philip Sansom, που συμμετείχε στο περσινό φεστιβάλ των Καννών, όπου, το golden boy χάνει τα πανάκριβα παπούτσια, το αυτοκίνητο και το κορίτσι από έναν άστεγο. Ποτέ δεν ξέρεις τι θα ρίξει η τύχη στο δρόμο σου, γι' αυτό, καλύτερα να προσέχεις!


Παρασκευή 17 Ιανουαρίου 2014

ΜΙΑ ΕΒΔΟΜΑΔΑ ΚΑΛΟΣΥΝΗΣ: ΆΛΛΟ ΈΝΑ ΠΑΡΑΞΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ

     Το Codex Seraphinianus μου έφερε στο μυαλό άλλο ένα παράξενο βιβλίο, το "Μια Εβδομάδα Καλοσύνης" (Une semaine de bonté) του Max Ernst, το οποίο είναι ίσως το πρώτο graphic novel στην ιστορία των εκδόσεων. Το έργο αυτό αποτελείται από 182 κολάζ που έφτιαξε ο Ernst το καλοκαίρι του 1933, στη διάρκεια διακοπών στη Βόρεια Ιταλία. Τις εικόνες του κολάζ τις είχε κόψει από βικτωριανά μυθιστορήματα, εγκυκλοπαίδειες φυσικών επιστημών, ακόμα και από εμπορικούς καταλόγους του 19ου αιώνα, συνθέτοντας έναν σουρεαλιστικό κόσμο που φαίνεται να αναδύεται από τα βάθη του ασυνείδητου και να δίνει μορφή στα πιο βίαια και καταστροφικά ανθρώπινα ένστικτα. Η ωμή βία της εξουσίας, η υποκρισία της αστικής τάξης, η παγίδα του πατριωτισμού και ο θάνατος είναι τα βασικά θέματα του έργου, που αντανακλούν τη στάση όσων είχαν βιώσει τη φρίκη του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου (ο ίδιος ο Ernst είχε πολεμήσει στον γερμανικό στρατό) και τώρα έρχονταν για άλλη μια φορά αντιμέτωποι με επικίνδυνες πολιτικές δυνάμεις που απειλούσαν τη δημοκρατία.
     Η αρχική ιδέα ήταν να χωριστεί το έργο σε επτά μικρά τεύχη, που το καθένα θα αντιστοιχεί σε μια μέρα της εβδομάδας, παραπέμποντας παράλληλα στις επτά μέρες της Γενέσεως. Τελικά όμως, οι τρεις τελευταίες μέρες εντάχθηκαν στο ίδιο τεύχος, οπότε κυκλοφόρησαν μόνο πέντε βιβλιαράκια. Κάθε τεύχος χαρακτηρίζεται από κάποιο στοιχείο που διαπερνά τις εικόνες του βιβλίου και κάθε στοιχείο συνοδεύεται από ένα σύμβολο, που λειτουργεί ως μοτίβο, παρέχοντας συνοχή στο έργο. Στο πρώτο τεύχος (Κυριακή) το στοιχείο είναι η Λάσπη και το σύμβολό της το Λιοντάρι του Μπελφόρ, σύμβολο της κρατικής και θρησκευτικής εξουσίας. Στο δεύτερο τεύχος (Δευτέρα), το στοιχείο και συγχρόνως το σύμβολο είναι το Νερό, το οποίο διεισδύει παντού και καταστρέφει τα πάντα. Στο βιβλίο της Τρίτης, το στοιχείο είναι η Φωτιά και το σύμβολό της ο Δράκοντας, ενώ στο βιβλίο της Τετάρτης, το στοιχείο είναι το Αίμα και το σύμβολό του ο μυθικός ήρωας Οιδίποδας, που απεικονίζεται με κεφάλι πουλιού. Στο τελευταίο τεύχος, η Πέμπτη χαρακτηρίζεται από το Σκοτάδι (με σύμβολα το Γέλιο του Κόκορα και τις Νήσους του Πάσχα), η Παρασκευή από την Όραση (με σύμβολο την Ενόραση) και το Σάββατο από το Άγνωστο (με σύμβολο το Κλειδί των Τραγουδιών).     
     Όλα αυτά είναι αλλόκοτα κι ακατανόητα - και η έλλειψη λέξεων τα κάνει ακόμα πιο ακατανόητα. Τελικά, εμείς οι "αναγνώστες", πρέπει να ανατρέξουμε στα προσωπικά μας βιώματα, τις γνώσεις και τις επιθυμίες, να ψάξουμε μέσα στις δικές μας αποθήκες για να βρούμε τα εργαλεία που θα μας επιτρέψουν να ερμηνεύσουμε όσα βλέπουμε. Άλλωστε, το ίδιο κάνουμε με κάθε βιβλίο που διαβάζουμε, ακόμη κι αν είναι λιγότερο παράξενο από το Codex Seraphinianus ή το Une semaine de bonté...





 

Τρίτη 14 Ιανουαρίου 2014

CODEX SERAPHINIANUS: ΤΟ ΠΙΟ ΠΑΡΑΞΕΝΟ ΒΙΒΛΙΟ ΣΤΗ ΓΗ

     Το 1976, ο Luigi Serafini, ένας νεαρός αρχιτέκτονας από τη Ρώμη, άρχισε να δουλεύει πάνω σε μια αλλόκοτη ιδέα: ένα βιβλίο 300 περίπου σελίδων, γεμάτο σουρεαλιστικές εικόνες που συνοδεύονται από σύντομα κείμενα, γραμμένα σε μια εντελώς ακατάληπτη γλώσσα, επινοημένη εξ ολοκλήρου από τον ίδιο! Το εγχείρημα ήταν φιλόδοξο και πρωτοποριακό, γι' αυτό άλλωστε του πήρε σχεδόν τρία χρόνια για να το ολοκληρώσει κι άλλα τρία για να βρει εκδότη. Όταν τελικά το βιβλίο κυκλοφόρησε, το 1981, γνώρισε τεράστια επιτυχία, η οποία άρχισε να φθίνει μόλις το βιβλίο εξαντλήθηκε, οπότε το ενδιαφέρον περιορίστηκε στους μανιώδεις συλλέκτες σπάνιων εκδόσεων... Πρόσφατα όμως, τον περασμένο Οκτώβριο, οι εκδόσεις Rizzoli αποφάσισαν να επανεκδώσουν το αινιγματικό Codex Seraphinianus σε μία εμπλουτισμένη, πολυτελή και πανάκριβη έκδοση που έγινε αμέσως επιτυχία. Πέρα από αυτούς που αγοράζουν το βιβλίο, πολλοί είναι εκείνοι που μοιράζονται τις εικόνες του στο internet, πράγμα που ικανοποιεί ιδιαίτερα τον δημιουργό τους, επειδή, όπως λέει ο ίδιος σε μία συνέντευξη στο ιταλικό περιοδικό wired, θεωρεί το έργο του ένα είδος πρωτο-μπλογκ, αφού ο σκοπός της δημιουργίας του ήταν η επιθυμία να μοιραστεί τη δουλειά του με όσο το δυνατό περισσότερο κόσμο. Πολλοί είναι ακόμη αυτοί που προσπαθούν να αποκρυπτογραφήσουν το γλωσσικό κώδικα του Codex Seraphinianus, σύμφωνα όμως με τον ίδιο τον Serafini, αυτό δεν έχει καμία σημασία, γιατί "δεν υπάρχει κανένα νόημα πίσω από το κείμενο, είναι απλώς ένα παιχνίδι". Ο βασικός στόχος της χρήσης αυτής της επινοημένης γλώσσας ήταν να μεταδώσει στον αναγνώστη την αίσθηση που έχουν τα παιδιά μπροστά στα βιβλία που δε μπορούν ακόμα να διαβάσουν: ερμηνεύουν τις εικόνες με τη φαντασία τους και στην ουσία βλέπουν αυτό που θέλουν να δουν...
     Όσοι θέλουν να μάθουν περισσότερα για το Codex Seraphinianus, μπορούν να διαβάσουν κι αυτό το άρθρο στο brainpickings.org, από το οποίο πήρα κι εγώ αρκετές πληροφορίες. Όσοι θέλουν να διαβάσουν το ίδιο το βιβλίο, χωρίς να δώσουν μια περιουσία, μπορούν να το κάνουν εδώ, στη διεύθυνση που μου έστειλε ο Κ.Ι., ο οποίος άλλωστε ήταν αυτός που μου μίλησε αρχικά για "το πιο παράξενο βιβλίο στη Γη".


Σάββατο 11 Ιανουαρίου 2014

Πέμπτη 9 Ιανουαρίου 2014

ΤΟ BIBLIOKULT ΚΛΕΙΝΕΙ ΣΗΜΕΡΑ ΈΝΑ ΧΡΟΝΟ (ΝΑ ΤΑ ΕΚΑΤΟΣΤΗΣΕΙ!)

     Όταν ξεκίνησα το blog, πριν από ένα χρόνο, δεν πίστευα ότι θα γινόταν τόσο σημαντικό μέρος της ζωής μου. Ειδικά τις πρώτες μέρες, ήμουν σε υπερδιέγερση και σκεφτόμουν συνέχεια ποια θα ήταν τα επόμενα post. Μου έρχονταν τόσες ιδέες, που θα μπορούσα να γράφω όλη μέρα! Μετά από ένα διάστημα βέβαια, μου φαινόταν ότι σύντομα οι ιδέες θα στερέψουν και δε θα ξέρω τι να γράψω, όμως ούτε αυτό συνέβη... Ευτυχώς! Πάντως, το πιο ωραίο με το bibliokult είναι ότι απομάκρυνε την αίσθηση απομόνωσης που νιώθω μερικές φορές επειδή ζω στο νησί και ξεκίνησε μια επικοινωνία με φίλους, γνωστούς, ακόμη και αγνώστους, που ενδιαφέρονται για πράγματα παρόμοια μ' αυτά που αρέσουν σε μένα, η οποία μου είναι πραγματικά πολύτιμη. Μακάρι λοιπόν το blog, ακόμη κι αν δεν τα εκατοστήσει - πράγμα μάλλον ακατόρθωτο, μιας και θα σημαίνει ότι θα καταρρίψω κάθε ηλικιακό ρεκόρ, έχοντας παράλληλα σώας τας φρένας - να συνεχίσει να υπάρχει για πολύ καιρό! Πολλά φιλιά!

Παρασκευή 3 Ιανουαρίου 2014

Ο ΑΚΕΡΑΙΟΣ ΚΥΡ ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ

Θαμνώδη ρήματα καί φύλλα καταπράσινα της γλώσσας.
Μεγάλος άνθρωπος κι ανέσπερος έλληνας που κράτησε
τον πόνο στό σωστό του τό ύψος
αγνοώντας καί δημοτικισμούς καί εξελικτισμούς καί μόδες
αγνοώντας τά εκάστοτε μορμολύκεια
τήν ασίγαστη γενικότητα των πιθήκων
αγνοώντας τόν αιώνα τής καλπάζουσας εξυπνάδας
ο ανοξείδωτος.
Ήδη τά θύματα τής Προόδου που πρόωρα σκουριάζει
πάνε στην πατρίδα του τή Σκιάθο
κι αγοράζουν ελπίζοντας οικόπεδα
πάνε για λίγο αεράκι λίγη θάλασσα καί φρέσκο φεγγάρι.
Μά είν' αδύνατο νά κοροϊδέψουμε τη ρημαγμένη φύση
με ξιπόλητα Σαββατοκύριακα καί μέ τροχόσπιτα.
Ο ακέραιος κύρ Αλέξανδρος
εκείνος ο περιούσιος Παπαδιαμάντης
καί τό κεράκι μας ακόμη δέν τό θέλει.

Νίκος Καρούζος, Χορταριασμένα Χάσματα, Εκδόσεις ΑΚΜΩΝ

Υ.Γ.: Ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης πέθανε στη Σκιάθο στις 3 Ιανουαρίου του 1911.