Τρίτη 8 Μαρτίου 2016
Κυριακή 6 Μαρτίου 2016
Η ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΤΟΥ ΟΥΜΠΕΡΤΟ ΈΚΟ
Δεν ξέρω αν για τον Ουμπέρτο Έκο ο παράδεισος ήταν ένα είδος βιβλιοθήκης, σε μια τέτοια περίπτωση όμως δεν θα διαφέρει τόσο από το σπίτι του, που διαθέτει μία βιβλιοθήκη 50.000 τόμων. Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι τα βιβλία που περιέχει δεν ήταν καταγεγραμμένα σε κατάλογο αλλά τα έβρισκε από μνήμης, μιας και πολλές φορές μέσα στη μέρα επισκεπτόταν τον μήκους εβδομήντα μέτρων διάδρομο όπου τα φύλαγε. Άλλωστε, όπως είχε επισημάνει κι ο ίδιος σε μια εξαιρετική συνέντευξή του στο Spiegel το 2009 (μπορείτε να τη διαβάσετε ολόκληρη εδώ), "καλλιέργεια δεν είναι να γνωρίζω πότε πέθανε ο Ναπολέοντας, αλλά να γνωρίζω πώς μπορώ να το βρω μέσα σε δυο λεπτά". Στην ίδια συνέντευξη μιλά για την ομορφιά και την αξία που έχουν οι λίστες -εξάλλου, κι οι βιβλιοθήκες είναι ένα είδος λίστας. Κατά τον Έκο, λοιπόν, ο πολιτισμός μας είναι γεμάτος λίστες: λίστες από αγίους, στρατούς, θεραπευτικά βότανα ή ακόμα λίστες από θησαυρούς και τίτλους βιβλίων· οι λίστες προσπαθούν να βάλουν σε τάξη το χάος και ν' απαριθμήσουν το άπειρο. Κάτι τέτοιο είναι βέβαια αδύνατο, γιατί οι δυνατότητές μας είναι πεπερασμένες -έχουμε ένα όριο κι αυτό το όριο είναι ο θάνατος. Γι' αυτό, καταλήγει ο Έκο, μας αρέσουν τα πράγματα που φαίνονται να εκτείνονται στο άπειρο, τα πράγματα που φαίνονται να μην έχουν τέλος, τ' αστέρια για παράδειγμα, γιατί μας επιτρέπουν να ξεχνάμε τον θάνατο. Οι λίστες, δηλαδή, "μας αρέσουν γιατί δεν θέλουμε να πεθάνουμε".
Υ.Γ.: Η φωτογραφία που συνοδεύει το ποστ προέρχεται από εδώ.
Υ.Γ.: Η φωτογραφία που συνοδεύει το ποστ προέρχεται από εδώ.
Παρασκευή 4 Μαρτίου 2016
ΟΥΜΠΕΡΤΟ ΈΚΟ: ΠΩΣ ΝΑ ΤΑΞΙΔΕΨΕΤΕ ΜΕ ΈΝΑΝ ΣΟΛΩΜΟ
Το παρακάτω κείμενο περιλαμβάνεται στο βιβλίο "Πώς Να Διαψεύσετε Μια Διάψευση Και Άλλες Οδηγίες Χρήσεως", σε μετάφραση Έφης Καλλιφατίδη, από τις Εκδόσεις Γνώση. Όλα τα κείμενα της συλλογής, που δημοσιεύτηκαν αρχικά στην ιταλική εφημερίδα Espresso, φανερώνουν το χιούμορ του συγγραφέα και δείχνουν τη διάθεσή του να παίξει με τη γλώσσα και να διασκεδάσει γράφοντας. Άλλωστε, και ο Γουίλιαμ του Μπάσκερβιλ, ο κεντρικός ήρωας στο "Όνομα Του Ρόδου" και, τολμώ να πω, alter ego του συγγραφέα, υπογραμμίζει συνεχώς μέσα στο βιβλίο την αξία του γέλιου. Η εικόνα μετά το τέλος του κειμένου προέρχεται από το www.theparisreview.org, όπου μπορείτε να βρείτε το "Πώς Να Ταξιδέψετε Με Έναν Σολομό" σε αγγλική μετάφραση.
Διαβάζοντας τις εφημερίδες, δύο είναι τα προβλήματα που μαστίζουν την εποχή μας: η εισβολή των κομπιούτερ και η ανησυχητική προέλαση του Τρίτου Κόσμου. Είναι αλήθεια κι εγώ μπορώ να το επιβεβαιώσω.
Πριν από λίγες μέρες έκανα ένα σύντομο ταξίδι: μια μέρα στη Στοκχόλμη και τρεις στο Λονδίνο. Στη Στοκχόλμη βρήκα την ευκαιρία ν' αγοράσω έναν τεράστιο καπνιστό σολομό σε εξευτελιστική τιμή. Ήταν προσεκτικά τυλιγμένος σε πλαστικό, μα μου είπαν ότι, αν επρόκειτο να ταξιδέψω, ήταν προτιμότερο να τον φυλάξω σ' ένα δροσερό μέρος. Εύκολο να το πει κανείς.
Ευτυχώς, στο Λονδίνο, ο εκδότης μου μού είχε κλείσει σ' ένα πολυτελές ξενοδοχείο ένα δωμάτιο εξοπλισμένο με ψυγείο - μπαρ. Φτάνοντας στο ξενοδοχείο, είχα την εντύπωση ότι βρισκόμουν σε μια πρεσβεία του Πεκίνου στη διάρκεια της εξέγερσης των Μπόξερς.
Οικογένειες είχαν στρατοπεδεύσει στο σαλόνι, ταξιδιώτες τυλιγμένοι με κουβέρτες κοιμούνταν πάνω στις βαλίτσες τους... Ρωτάω τους υπαλλήλους, όλοι Ινδοί εκτός από κανα - δυο Μαλαισίους. Μου λένε ότι ακριβώς την προηγούμενη μέρα το μεγάλο εκείνο ξενοδοχείο είχε εγκαταστήσει ένα κεντρικό σύστημα υπολογιστών που, από μια βλάβη στη ρύθμισή του, είχε πάψει να λειτουργεί εδώ και δυο ώρες. Κανείς δεν ήξερε ποιο δωμάτιο ήταν ελεύθερο και ποιο όχι. Έπρεπε να περιμένουμε. Προς το βραδάκι το κομπιούτερ επιδιορθώθηκε και μπόρεσα να πάω στο δωμάτιό μου. Ανησυχώντας για τον σολομό μου, τον έβγαλα από τη βαλίτσα και άνοιξα το ψυγείο.
Συνήθως τα ψυγεία των περισσότερων ξενοδοχείων έχουν δυο μπίρες, δυο μπουκάλια μεταλλικό νερό, μερικά μικρά μπουκαλάκια με ποτά, μερικούς φρουτοχυμούς και δυο πακετάκια φιστίκια. Αυτό στο ξενοδοχείο μου ήταν τεράστιο και είχε καμιά πενηνταριά μπουκαλάκια ουίσκυ, τζιν, Ντραμπουί, Κουρβουαζιέ, Γκραν Μαρνιέ, Καλβαντός, οχτώ μπουκαλάκια Περιέ, δυο Βιτελουάζ, δυο Εβιάν, τρία μεσαίου μεγέθους μπουκάλια σαμπάνια, διάφορα κουτάκια Στάουτ, Πέιλ Έιλ, ολλανδέζικες και γερμανικές μπίρες, ιταλικά και γαλλικά λευκά κρασιά, φιστίκια, κρακεράκια, αμύγδαλα, σοκολατάκια και Άλκα Σέλτζερ. Δεν είχε χώρο για το σολομό. Άνοιξα δυο μεγάλα συρτάρια και μετέφερα όλο το περιεχόμενο του ψυγείου, βόλεψα το σολομό στα δροσερά και ησύχασα. Όταν την επόμενη μέρα ξαναγύρισα στο ξενοδοχείο μου στις τέσσερις, ο σολομός βρισκόταν στο τραπέζι και το ψυγείο ήταν και πάλι ξέχειλο με όλα εκείνα τα πολύτιμα προϊόντα. Άνοιξα το συρτάρι και είδα πως ό,τι είχα κρύψει εκεί την προηγούμενη μέρα βρισκόταν ακόμα στη θέση του. Τηλεφώνησα στη ρεσεψιόν και είπα να ειδοποιήσουν το προσωπικό του ορόφου ότι, αν έβρισκαν το ψυγείο άδειο, δεν ήταν επειδή τα είχα πιει όλα αλλά εξαιτίας του σολομού. Μου απάντησαν ότι έπρεπε να τροφοδοτήσουν το κεντρικό κομπιούτερ μ' αυτή την πληροφορία, διότι, μεταξύ άλλων, το μεγαλύτερο μέρος του προσωπικού δε μιλούσε αγγλικά και δεν μπορούσε να υπακούσει σε προφορικές εντολές μα μόνο σε εντολές Basic.
Άνοιξα άλλα δυο συρτάρια και αφού μετέφερα το καινούριο περιεχόμενο του ψυγείου, έβαλα και πάλι μέσα το σολομό μου. Την επόμενη μέρα στις τέσσερις ο σολομός ήταν στο τραπέζι και ανέδιδε μια ύποπτη μυρωδιά.
Το ψυγείο ήταν ξέχειλο από μπουκάλια και μπουκαλάκια και τα τέσσερα συρτάρια θύμιζαν αποθήκες κακόφημων κέντρων την εποχή της ποτοαπαγόρευσης. Τηλεφώνησα στη ρεσεψιόν και μου είπαν ότι είχε ξαναεμφανιστεί κάποια βλάβη στο κομπιούτερ. Χτύπησα το κουδούνι και προσπάθησα να εξηγήσω την κατάσταση σ' έναν τύπο που είχε τα μαλλιά του κότσο χαμηλά στον σβέρκο: μα μιλούσε μόνο μια διάλεκτο που, όπως μου εξήγησε αργότερα ένας συνάδελφος ανθρωπολόγος, μιλιόταν μόνο στο Κεφιριστάν την εποχή που ο Μέγας Αλέξανδρος χούφτωνε τη Ρωξάνη.
Το επόμενο πρωί κατέβηκα να υπογράψω τον λογαριασμό. Ήταν αστρονομικός. Απ' όσο φαινόταν, μέσα σε δυόμισι μέρες είχα καταναλώσει αρκετά δεκάλιτρα Βεβ Κλικό, δέκα λίτρα από διάφορα ουίσκυ, μεταξύ των οποίων και ορισμένα σπανιότατα Μαλτ, οχτώ λίτρα τζιν, εικοσιπέντε λίτρα Περιέ και Εβιάν και μερικές μπουκάλες Σαν Πελεγκρίνο, τόσους χυμούς, που θα έφταναν για να κρατήσουν στη ζωή όλα τα παιδάκια που βοηθά η UNICEF και τόσα αμύγδαλα, φουντούκια και φιστίκια, που θα αναγούλιαζαν ακόμα και τον ιατροδικαστή που θα έκανε νεκροψία στους ήρωες του Μεγάλου Φαγοποτιού, Προσπάθησα να εξηγήσω, μα ο υπάλληλος, χαμογελώντας με δόντια μαυρισμένα από το μπετέλ, με διαβεβαίωσε ότι έτσι έλεγε το κομπιούτερ. Ζήτησα δικηγόρο και μου έφεραν βερίκοκα.
Τώρα ο εκδότης μου είναι έξω φρενών και με θεωρεί παράσιτο. Ο σολομός δεν τρώγεται. Τα παιδιά μου με συμβούλεψαν να πίνω λιγότερο.
Διαβάζοντας τις εφημερίδες, δύο είναι τα προβλήματα που μαστίζουν την εποχή μας: η εισβολή των κομπιούτερ και η ανησυχητική προέλαση του Τρίτου Κόσμου. Είναι αλήθεια κι εγώ μπορώ να το επιβεβαιώσω.
Πριν από λίγες μέρες έκανα ένα σύντομο ταξίδι: μια μέρα στη Στοκχόλμη και τρεις στο Λονδίνο. Στη Στοκχόλμη βρήκα την ευκαιρία ν' αγοράσω έναν τεράστιο καπνιστό σολομό σε εξευτελιστική τιμή. Ήταν προσεκτικά τυλιγμένος σε πλαστικό, μα μου είπαν ότι, αν επρόκειτο να ταξιδέψω, ήταν προτιμότερο να τον φυλάξω σ' ένα δροσερό μέρος. Εύκολο να το πει κανείς.
Ευτυχώς, στο Λονδίνο, ο εκδότης μου μού είχε κλείσει σ' ένα πολυτελές ξενοδοχείο ένα δωμάτιο εξοπλισμένο με ψυγείο - μπαρ. Φτάνοντας στο ξενοδοχείο, είχα την εντύπωση ότι βρισκόμουν σε μια πρεσβεία του Πεκίνου στη διάρκεια της εξέγερσης των Μπόξερς.
Οικογένειες είχαν στρατοπεδεύσει στο σαλόνι, ταξιδιώτες τυλιγμένοι με κουβέρτες κοιμούνταν πάνω στις βαλίτσες τους... Ρωτάω τους υπαλλήλους, όλοι Ινδοί εκτός από κανα - δυο Μαλαισίους. Μου λένε ότι ακριβώς την προηγούμενη μέρα το μεγάλο εκείνο ξενοδοχείο είχε εγκαταστήσει ένα κεντρικό σύστημα υπολογιστών που, από μια βλάβη στη ρύθμισή του, είχε πάψει να λειτουργεί εδώ και δυο ώρες. Κανείς δεν ήξερε ποιο δωμάτιο ήταν ελεύθερο και ποιο όχι. Έπρεπε να περιμένουμε. Προς το βραδάκι το κομπιούτερ επιδιορθώθηκε και μπόρεσα να πάω στο δωμάτιό μου. Ανησυχώντας για τον σολομό μου, τον έβγαλα από τη βαλίτσα και άνοιξα το ψυγείο.
Συνήθως τα ψυγεία των περισσότερων ξενοδοχείων έχουν δυο μπίρες, δυο μπουκάλια μεταλλικό νερό, μερικά μικρά μπουκαλάκια με ποτά, μερικούς φρουτοχυμούς και δυο πακετάκια φιστίκια. Αυτό στο ξενοδοχείο μου ήταν τεράστιο και είχε καμιά πενηνταριά μπουκαλάκια ουίσκυ, τζιν, Ντραμπουί, Κουρβουαζιέ, Γκραν Μαρνιέ, Καλβαντός, οχτώ μπουκαλάκια Περιέ, δυο Βιτελουάζ, δυο Εβιάν, τρία μεσαίου μεγέθους μπουκάλια σαμπάνια, διάφορα κουτάκια Στάουτ, Πέιλ Έιλ, ολλανδέζικες και γερμανικές μπίρες, ιταλικά και γαλλικά λευκά κρασιά, φιστίκια, κρακεράκια, αμύγδαλα, σοκολατάκια και Άλκα Σέλτζερ. Δεν είχε χώρο για το σολομό. Άνοιξα δυο μεγάλα συρτάρια και μετέφερα όλο το περιεχόμενο του ψυγείου, βόλεψα το σολομό στα δροσερά και ησύχασα. Όταν την επόμενη μέρα ξαναγύρισα στο ξενοδοχείο μου στις τέσσερις, ο σολομός βρισκόταν στο τραπέζι και το ψυγείο ήταν και πάλι ξέχειλο με όλα εκείνα τα πολύτιμα προϊόντα. Άνοιξα το συρτάρι και είδα πως ό,τι είχα κρύψει εκεί την προηγούμενη μέρα βρισκόταν ακόμα στη θέση του. Τηλεφώνησα στη ρεσεψιόν και είπα να ειδοποιήσουν το προσωπικό του ορόφου ότι, αν έβρισκαν το ψυγείο άδειο, δεν ήταν επειδή τα είχα πιει όλα αλλά εξαιτίας του σολομού. Μου απάντησαν ότι έπρεπε να τροφοδοτήσουν το κεντρικό κομπιούτερ μ' αυτή την πληροφορία, διότι, μεταξύ άλλων, το μεγαλύτερο μέρος του προσωπικού δε μιλούσε αγγλικά και δεν μπορούσε να υπακούσει σε προφορικές εντολές μα μόνο σε εντολές Basic.
Άνοιξα άλλα δυο συρτάρια και αφού μετέφερα το καινούριο περιεχόμενο του ψυγείου, έβαλα και πάλι μέσα το σολομό μου. Την επόμενη μέρα στις τέσσερις ο σολομός ήταν στο τραπέζι και ανέδιδε μια ύποπτη μυρωδιά.
Το ψυγείο ήταν ξέχειλο από μπουκάλια και μπουκαλάκια και τα τέσσερα συρτάρια θύμιζαν αποθήκες κακόφημων κέντρων την εποχή της ποτοαπαγόρευσης. Τηλεφώνησα στη ρεσεψιόν και μου είπαν ότι είχε ξαναεμφανιστεί κάποια βλάβη στο κομπιούτερ. Χτύπησα το κουδούνι και προσπάθησα να εξηγήσω την κατάσταση σ' έναν τύπο που είχε τα μαλλιά του κότσο χαμηλά στον σβέρκο: μα μιλούσε μόνο μια διάλεκτο που, όπως μου εξήγησε αργότερα ένας συνάδελφος ανθρωπολόγος, μιλιόταν μόνο στο Κεφιριστάν την εποχή που ο Μέγας Αλέξανδρος χούφτωνε τη Ρωξάνη.
Το επόμενο πρωί κατέβηκα να υπογράψω τον λογαριασμό. Ήταν αστρονομικός. Απ' όσο φαινόταν, μέσα σε δυόμισι μέρες είχα καταναλώσει αρκετά δεκάλιτρα Βεβ Κλικό, δέκα λίτρα από διάφορα ουίσκυ, μεταξύ των οποίων και ορισμένα σπανιότατα Μαλτ, οχτώ λίτρα τζιν, εικοσιπέντε λίτρα Περιέ και Εβιάν και μερικές μπουκάλες Σαν Πελεγκρίνο, τόσους χυμούς, που θα έφταναν για να κρατήσουν στη ζωή όλα τα παιδάκια που βοηθά η UNICEF και τόσα αμύγδαλα, φουντούκια και φιστίκια, που θα αναγούλιαζαν ακόμα και τον ιατροδικαστή που θα έκανε νεκροψία στους ήρωες του Μεγάλου Φαγοποτιού, Προσπάθησα να εξηγήσω, μα ο υπάλληλος, χαμογελώντας με δόντια μαυρισμένα από το μπετέλ, με διαβεβαίωσε ότι έτσι έλεγε το κομπιούτερ. Ζήτησα δικηγόρο και μου έφεραν βερίκοκα.
Τώρα ο εκδότης μου είναι έξω φρενών και με θεωρεί παράσιτο. Ο σολομός δεν τρώγεται. Τα παιδιά μου με συμβούλεψαν να πίνω λιγότερο.
(1986)
Τετάρτη 2 Μαρτίου 2016
ΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΤΟΥ ΟΥΜΠΕΡΤΟ ΈΚΟ ΣΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ
Στις 19 Φεβρουαρίου πέθανε ο Ουμπέρτο Έκο, επειδή όμως τα δικά μου αντανακλαστικά είναι πιο αργά κι από του Ραντανπλάν, που του πατάνε την ουρά στο πρώτο καρέ της σελίδας κι εκείνος αντιδρά γαβγίζοντας στο τελευταίο, είπα να ξεκινήσω σήμερα ένα μικρό αφιέρωμα στον άνθρωπο που έγραψε "Το Όνομα Του Ρόδου". Στο παρακάτω σύντομο βίντεο, λοιπόν, ο Ουμπέρτο Έκο, ο οποίος εκτός από αναγνωρισμένος συγγραφέας, υπήρξε και καταξιωμένος δάσκαλος, δίνει μερικές συμβουλές στους επίδοξους νέους συγγραφείς. Θα μπορούσαμε βέβαια να πούμε πως οι συμβουλές αυτές είναι χρήσιμες γενικότερα σε όλους τους νέους και ειδικότερα σ' αυτούς της εποχής μας, που πιστεύουν "ότι αρκεί να θέλουν κάτι πάρα πολύ και το σύμπαν θα συνωμοτήσει μαζί τους για να το πετύχουν", αφήνοντας τελείως έξω από την εξίσωση την προσωπική, κοπιώδη προσπάθεια.
Το βίντεο αρχίζει με τη μεγαλοφυή αλλά διόλου αυτονόητη συμβουλή "μην παίρνετε τον εαυτό σας στα σοβαρά". Παρεμπιπτόντως, στο βίντεο του προηγούμενου ποστ, ο Γκάρι Όλντμαν λέει ακριβώς το ίδιο πράγμα για τον Ντέιβιντ Μπόουι, ότι δηλαδή δεν έπαιρνε τον εαυτό του στα σοβαρά, οπότε μάλλον πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό των έξυπνων, ικανών ανθρώπων. Στη συνέχεια, ο Έκο γίνεται πιο επεξηγηματικός, λέγοντας ότι οι νέοι δεν πρέπει να θεωρούν τον εαυτό τους "εμπνευσμένο", μιας και το ταλέντο είναι "10% έμπνευση και 90% εφίδρωση" και συνοψίζει με το εξής απλό, που όμως πολλές φορές μας διαφεύγει: "δεν μπορείς να γίνεις στρατηγός αν πρώτα δε γίνεις δεκανέας, λοχίας και υπολοχαγός. Ένα βήμα τη φορά. Μην περιμένεις κατευθείαν να πάρεις το νόμπελ, γιατί αυτό θα σκοτώσει κάθε λογοτεχνική καριέρα".
Το βίντεο αρχίζει με τη μεγαλοφυή αλλά διόλου αυτονόητη συμβουλή "μην παίρνετε τον εαυτό σας στα σοβαρά". Παρεμπιπτόντως, στο βίντεο του προηγούμενου ποστ, ο Γκάρι Όλντμαν λέει ακριβώς το ίδιο πράγμα για τον Ντέιβιντ Μπόουι, ότι δηλαδή δεν έπαιρνε τον εαυτό του στα σοβαρά, οπότε μάλλον πρόκειται για ένα χαρακτηριστικό των έξυπνων, ικανών ανθρώπων. Στη συνέχεια, ο Έκο γίνεται πιο επεξηγηματικός, λέγοντας ότι οι νέοι δεν πρέπει να θεωρούν τον εαυτό τους "εμπνευσμένο", μιας και το ταλέντο είναι "10% έμπνευση και 90% εφίδρωση" και συνοψίζει με το εξής απλό, που όμως πολλές φορές μας διαφεύγει: "δεν μπορείς να γίνεις στρατηγός αν πρώτα δε γίνεις δεκανέας, λοχίας και υπολοχαγός. Ένα βήμα τη φορά. Μην περιμένεις κατευθείαν να πάρεις το νόμπελ, γιατί αυτό θα σκοτώσει κάθε λογοτεχνική καριέρα".
Κυριακή 28 Φεβρουαρίου 2016
ΟΙ ΒΡΕΤΑΝΟΙ ΤΙΜΟΥΝ ΤΟΝ DAVID BOWIE
Έχω αναρωτηθεί αρκετές φορές αυτόν τον καιρό γιατί έχω στενοχωρηθεί τόσο με τον θάνατο του David Bowie, ενώ καθημερινά πεθαίνουν τόσοι άνθρωποι στη Συρία, στο Αιγαίο και αλλού και μάλιστα άνθρωποι που στάθηκαν στη ζωή τους πολύ λιγότερο τυχεροί από τον Bowie. Πέρα από τα προφανή, πέρα δηλαδή από το ότι ήταν πραγματικά μοναδικός και εξαιρετικά επιδραστικός ως μουσικός, πέρα κι από το ότι τα media κατευθύνουν μ' έναν τρόπο ανεπαίσθητο για μας τους ίδιους τις αντιδράσεις μας, ο Bowie ήταν για μένα και πολλούς άλλους ένα κομμάτι της μονάκριβης εφηβείας μας. Την περίοδο εκείνη που παύουμε σιγά σιγά να νιώθουμε προέκταση των γονιών μας, που αρχίζουμε ν' αποκτούμε δική μας προσωπικότητα και προσπαθούμε να τη διαμορφώσουμε, η μουσική έρχεται και μας ανοίγει δρόμους· μας σαγηνεύει, μας αποπλανεί, μας δείχνει ότι η ζωή μπορεί να είναι κάτι άλλο, πιο συναρπαστικό και πιο μεγαλειώδες από αυτό που ξέρουμε, μας βοηθά να εκφραστούμε και, τελικά, μας αλλάζει. Γι' αυτό κι όταν πεθαίνει ένας αγαπημένος καλλιτέχνης, αποχαιρετάμε μαζί του κι ένα κομμάτι της εφηβείας μας, ένα κομμάτι του εαυτού μας.
Τον ωραιότερο, πάντως, αποχαιρετισμό προς τον Bowie τον έκαναν οι συμπατριώτες του στα φετινά Brit Awards, όπου η Annie Lenox και ο Gary Oldman μίλησαν γι' αυτόν με μετρημένη συγκίνηση και ήπια εγκώμια, ενώ στη συνέχεια η Lorde τραγούδησε μαζί με την μπάντα του μια υπέροχη διασκευή του Life On Mars.
Τον ωραιότερο, πάντως, αποχαιρετισμό προς τον Bowie τον έκαναν οι συμπατριώτες του στα φετινά Brit Awards, όπου η Annie Lenox και ο Gary Oldman μίλησαν γι' αυτόν με μετρημένη συγκίνηση και ήπια εγκώμια, ενώ στη συνέχεια η Lorde τραγούδησε μαζί με την μπάντα του μια υπέροχη διασκευή του Life On Mars.
Πέμπτη 25 Φεβρουαρίου 2016
ΘΑΥΜΑΣΤΕΣ ΣΥΜΠΤΩΣΕΙΣ
Από τότε που δημοσίευσα τα "Επαγγέλματα Συγγραφέων", σκέφτομαι συχνά πόσους συγγραφείς και πόσα επαγγέλματα έχω αφήσει απέξω· δηλαδή, πραγματικά, πώς είναι δυνατό να έχω ξεχάσει τον Γιώργο Ιωάννου στους δασκάλους; Κι ακόμα, πώς είναι δυνατό να έχω ξεχάσει τους χημικούς - συγγραφείς, που περιλαμβάνουν έναν από τους πιο αγαπημένους μου λογοτέχνες, τον Ελίας Κανέτι, παρ' όλο που ποτέ δεν εργάστηκε ως χημικός, καθώς και τον Πρίμο Λέβι, ο οποίος έγραψε μια από τις πιο συνταρακτικές μαρτυρίες για το Ολοκαύτωμα, το βιβλίο "Εάν Αυτό Είναι Ο Άνθρωπος" (μτφρ. Χαρά Σαρλικιώτη, εκδόσεις Αγρά). Οι ομοιότητες των δύο αντρών, βέβαια, δεν σταματούν εδώ: και οι δύο ήταν Σεφαραδίτες Εβραίοι κι επίσης -πράγμα που κατά τη γνώμη μου έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον- ο Πρίμο Λέβι, ένας άνθρωπος που άντεξε το Άουσβιτς, έδωσε τέλος στη ζωή του μετά τον θάνατο της μητέρας του, ενώ ο Ελίας Κανέτι έδωσε τέλος στην εξιστόρηση της ζωής του, την περίφημη, τρίτομη αυτοβιογραφία του, όταν πέθανε η δική του μητέρα.
Διαβάζοντας, ωστόσο, πριν λίγες μέρες μια συνέντευξη του Πρίμο Λέβι στον Φίλιπ Ροθ, οδηγήθηκα και σ' άλλες, θαυμαστές συμπτώσεις: όπως ο Πρίμο Λέβι εργάστηκε για πολλά χρόνια σ' ένα εργοστάσιο βερνικιών, το ίδιο έκανε άλλος ένας Ιταλός Εβραίος από την Τεργέστη, ο Ίταλο Σβέβο, ο συγγραφέας του έργου "Η Συνείδηση Του Ζήνωνα". Το εργοστάσιο στο οποίο εργαζόταν, ιδιοκτησίας του πεθερού του, προμήθευε το ναυτικό της Αυστρίας μ' ένα εξαιρετικό βερνίκι για την προστασία της καρίνας των πολεμικών πλοίων. Όταν η Τεργέστη πέρασε στο ιταλικό κράτος το 1918, το εργοστάσιο του Σβέβο άρχισε να προμηθεύει με το ίδιο βερνίκι το ιταλικό και το αγγλικό ναυτικό. Επειδή όμως ο Σβέβο δεν ήξερε αγγλικά, πήρε μαθήματα από τον Τζαίημς Τζόυς, ο οποίος τότε ζούσε στην Τεργέστη παραδίδοντας μαθήματα αγγλικών. Ο Τζόυς μάλιστα έγινε φίλος με τον Σβέβο και τον βοήθησε στη δημοσίευση του έργου του. Το περιζήτητο βερνίκι ονομαζόταν "Μοράβια", όπως κι ο γνωστός Ιταλός συγγραφέας Αλμπέρτο Μοράβια. Δεν πρόκειται όμως για μια τυχαία σύμπτωση· ο βιομήχανος από την Τεργέστη και συγγραφέας από τη Ρώμη υιοθέτησαν το επίθετο μιας κοινής συγγενούς από την οικογένεια της μητέρας. Α! μα τι μικρός που' ναι ο κόσμος!
Διαβάζοντας, ωστόσο, πριν λίγες μέρες μια συνέντευξη του Πρίμο Λέβι στον Φίλιπ Ροθ, οδηγήθηκα και σ' άλλες, θαυμαστές συμπτώσεις: όπως ο Πρίμο Λέβι εργάστηκε για πολλά χρόνια σ' ένα εργοστάσιο βερνικιών, το ίδιο έκανε άλλος ένας Ιταλός Εβραίος από την Τεργέστη, ο Ίταλο Σβέβο, ο συγγραφέας του έργου "Η Συνείδηση Του Ζήνωνα". Το εργοστάσιο στο οποίο εργαζόταν, ιδιοκτησίας του πεθερού του, προμήθευε το ναυτικό της Αυστρίας μ' ένα εξαιρετικό βερνίκι για την προστασία της καρίνας των πολεμικών πλοίων. Όταν η Τεργέστη πέρασε στο ιταλικό κράτος το 1918, το εργοστάσιο του Σβέβο άρχισε να προμηθεύει με το ίδιο βερνίκι το ιταλικό και το αγγλικό ναυτικό. Επειδή όμως ο Σβέβο δεν ήξερε αγγλικά, πήρε μαθήματα από τον Τζαίημς Τζόυς, ο οποίος τότε ζούσε στην Τεργέστη παραδίδοντας μαθήματα αγγλικών. Ο Τζόυς μάλιστα έγινε φίλος με τον Σβέβο και τον βοήθησε στη δημοσίευση του έργου του. Το περιζήτητο βερνίκι ονομαζόταν "Μοράβια", όπως κι ο γνωστός Ιταλός συγγραφέας Αλμπέρτο Μοράβια. Δεν πρόκειται όμως για μια τυχαία σύμπτωση· ο βιομήχανος από την Τεργέστη και συγγραφέας από τη Ρώμη υιοθέτησαν το επίθετο μιας κοινής συγγενούς από την οικογένεια της μητέρας. Α! μα τι μικρός που' ναι ο κόσμος!
Δευτέρα 22 Φεβρουαρίου 2016
Τετάρτη 17 Φεβρουαρίου 2016
ΚΟΣΜΟΛΟΓΙΑ
Ο ήλιος ερωτεύτηκε τη γη
Κι η γη ειν' ερωτευμένη με τον ήλιο
Είναι δικό τους θέμα
Υπόθεση δική τους
Και σε περίπτωση έκλειψης
Δεν είναι διόλου φρόνιμο κι ευγενικό να τους κοιτάτε
Πίσω απ' τα βρώμικα μικρά
Φυμέ τζαμάκια σας
Κείνη την ώρα θα τσακώνονται ασφαλώς
Όμως αυτά είναι θέματα προσωπικά
Καλύτερα κανείς να μην ανακατεύεται
Γιατί
Αν μπεις στη μέση κινδυνεύεις πια να μεταμορφωθείς
Σε μια πατάτα παγωμένη
Ή σ' ένα απλό εργαλείο που τα μαλλιά σγουραίνει
Έτσι είναι
Όσο για τ' άλλα δε μας αφορούν
Η γη αγαπάει τον ήλιο και γυρίζει ολοένα
Κι εκείνος τη θαυμάζει
Κι όμορφη τη βρίσκει
Και λάμπει επάνω της
Κι όταν κουράζεται
Πάει και ξαπλώνει
Τότε σηκώνεται η Σελήνη
Η παλιά ερωμένη του ήλιου
Που ζήλεψε
Και τιμωρήθηκε γι' αυτό
Παγώνοντας
Και τώρα βγαίνει μοναχά τη νύχτα
Ζακ Πρεβέρ, μτφρ. Γιάννης Βαρβέρης
Κι η γη ειν' ερωτευμένη με τον ήλιο
Είναι δικό τους θέμα
Υπόθεση δική τους
Και σε περίπτωση έκλειψης
Δεν είναι διόλου φρόνιμο κι ευγενικό να τους κοιτάτε
Πίσω απ' τα βρώμικα μικρά
Φυμέ τζαμάκια σας
Κείνη την ώρα θα τσακώνονται ασφαλώς
Όμως αυτά είναι θέματα προσωπικά
Καλύτερα κανείς να μην ανακατεύεται
Γιατί
Αν μπεις στη μέση κινδυνεύεις πια να μεταμορφωθείς
Σε μια πατάτα παγωμένη
Ή σ' ένα απλό εργαλείο που τα μαλλιά σγουραίνει
Έτσι είναι
Όσο για τ' άλλα δε μας αφορούν
Η γη αγαπάει τον ήλιο και γυρίζει ολοένα
Κι εκείνος τη θαυμάζει
Κι όμορφη τη βρίσκει
Και λάμπει επάνω της
Κι όταν κουράζεται
Πάει και ξαπλώνει
Τότε σηκώνεται η Σελήνη
Η παλιά ερωμένη του ήλιου
Που ζήλεψε
Και τιμωρήθηκε γι' αυτό
Παγώνοντας
Και τώρα βγαίνει μοναχά τη νύχτα
Ζακ Πρεβέρ, μτφρ. Γιάννης Βαρβέρης
![]() |
| "As days go by", Sammy Slabbinck |
Κυριακή 14 Φεβρουαρίου 2016
ΥΠΕΡΕΚΤΙΜΗΜΕΝΟΙ ΛΟΓΟΤΕΧΝΙΚΟΙ ΈΡΩΤΕΣ
Ένα από τα συχνότερα θέματα στη λογοτεχνία είναι ο έρωτας· κατά κάποιο τρόπο, η λογοτεχνία είναι υπεύθυνη για την εικόνα που έχουμε για τον έρωτα, με όλες αυτές τις ιστορίες μεθυστικών, παθιασμένων ερώτων που γεννήθηκαν από τη φαντασία κάποιου συγγραφέα κι όμως είναι τέτοια η δύναμη τους, που μας φαίνονται πραγματικοί. Ωστόσο, κάποιοι από αυτούς τους μυθικούς έρωτες είναι, κατά τη γνώμη μου, πολύ κακό για το τίποτα: επιδερμικοί, ανώριμοι, ναρκισιστικοί και λιγάκι βαρετοί. Ας τους δούμε.
1. Ελένη και Πάρης (Ιλιάδα): Υποτίθεται ότι αυτοί οι δύο ένιωσαν τέτοιον παράφορο έρωτα, που η Ελένη παράτησε άντρα και παιδί για ν' ακολουθήσει τον Πάρη στην Τροία κι εκείνος ανάγκασε την πόλη του να υπομείνει επί δέκα χρόνια έναν φοβερό πόλεμο επειδή δεν μπορούσε να διανοηθεί τη ζωή του χωρίς την αγαπημένη του. Η Ιλιάδα όμως αλλιώς μας τα λέει: η Ελένη φαίνεται να έχει μετανιώσει που ακολούθησε τον Πάρη, αλλά δεν παίρνει την απόφαση να φύγει, κι ο Πάρης, αντί να δώσει μάχη για να κρατήσει κοντά του τη γυναίκα που αγαπά, περνά τον περισσότερο καιρό κλεισμένος στο παλάτι κι αφήνει τον αδερφό του τον Έκτορα να βγάλει το φίδι από την τρύπα. Με λίγα λόγια, ανώριμοι, ανεύθυνοι τύποι που δεν έχουν τα κότσια να υπερασπιστούν την επιλογή τους.
1. Ελένη και Πάρης (Ιλιάδα): Υποτίθεται ότι αυτοί οι δύο ένιωσαν τέτοιον παράφορο έρωτα, που η Ελένη παράτησε άντρα και παιδί για ν' ακολουθήσει τον Πάρη στην Τροία κι εκείνος ανάγκασε την πόλη του να υπομείνει επί δέκα χρόνια έναν φοβερό πόλεμο επειδή δεν μπορούσε να διανοηθεί τη ζωή του χωρίς την αγαπημένη του. Η Ιλιάδα όμως αλλιώς μας τα λέει: η Ελένη φαίνεται να έχει μετανιώσει που ακολούθησε τον Πάρη, αλλά δεν παίρνει την απόφαση να φύγει, κι ο Πάρης, αντί να δώσει μάχη για να κρατήσει κοντά του τη γυναίκα που αγαπά, περνά τον περισσότερο καιρό κλεισμένος στο παλάτι κι αφήνει τον αδερφό του τον Έκτορα να βγάλει το φίδι από την τρύπα. Με λίγα λόγια, ανώριμοι, ανεύθυνοι τύποι που δεν έχουν τα κότσια να υπερασπιστούν την επιλογή τους.
2. Ρωμαίος και Ιουλιέτα (Ρωμαίος και Ιουλιέτα): Ίσως πρόκειται για το διασημότερο ζευγάρι ερωτευμένων αλλά, αν το σκεφτούμε λιγάκι, ο Ρωμαίος ήταν, πόσο, δεκαέξι; και η Ιουλιέτα γύρω στα δεκατέσσερα. Επίσης, ήταν δύο παιδιά καταπιεσμένα από τις οικογένειές τους και γενικότερα από τις συμβάσεις της εποχής. Επομένως, στην ουσία δεν είναι παρά συνηθισμένοι έφηβοι, που επαναστατούν ενάντια στα πάντα και οι ορμόνες τους έχουν χτυπήσει κόκκινο. Βέβαια, εντάξει, αυτοί οι δύο το έφτασαν στα άκρα, αλλά έτσι είναι οι έφηβοι, των άκρων.
3. Κάθυ και Χήθκλιφ (Ανεμοδαρμένα Ύψη): Τα "Ανεμοδαρμένα Ύψη" είναι η ιστορία ενός τρελού έρωτα. Μόνο που είναι περισσότερο τρελός παρά έρωτας. Το βιβλίο είναι μεν καταπληκτικό, οι δύο πρωταγωνιστές όμως είναι ανυπόφοροι. Κινητοποιούμενοι από έναν θηριώδη εγωισμό, κάνουν τα πάντα για να πονέσουν ο ένας τον άλλο και αντιμετωπίζουν όλες τις ανθρώπινες σχέσεις, με πρώτη -πρώτη τη δική τους, ως πεδίο ανταγωνισμού, όπου νικάει όποιος καταφέρει να εκμηδενίσει τον άλλο. Τελικά η Κάθυ πεθαίνει και ο Χήθκλιφ βυθίζεται στην παράνοια, αφού πρώτα οι πάντες γύρω τους γίνονται δυστυχισμένοι εξαιτίας τους. Κι όλα αυτά επειδή είναι τόσο μα τόσο ερωτευμένοι. Αν είναι έτσι, να μας λείπει.
4. Τζέην Έυρ και κ. Ρότσεστερ (Τζέην Έυρ): Άλλος ένας υπερεκτιμημένος έρωτας από την έτερη αδερφή Μπροντέ. Πάντα συμπαθούσα την Τζέην Έυρ, γιατί είναι ένας θετικός, μαχητικός γυναικείος χαρακτήρας, πρέπει όμως να παραδεχτούμε ότι ο έρωτάς της για τον πλούσιο αριστοκράτη και εργοδότη της κ. Ρότσεστερ κρύβει έναν κάποιο κοινωνικό αριβισμό. Σ' όλο το βιβλίο υπομένει τα θυμωμένα ξεσπάσματα και την αλλοπρόσαλλη συμπεριφορά αυτού του μπαϋρονικού τύπου, για να μας ανακοινώσει θριαμβευτικά στο τέλος ότι κατάφερε να τον παντρευτεί -χωρίς να νοιάζεται για το γεγονός ότι ο άντρας της κρατούσε την προηγούμενη γυναίκα του φυλακισμένη στη σοφίτα και τελικά την οδήγησε στον θάνατο. Μιλάμε για μεγάλο κελεπούρι.
5. Νταίζη Μπιουκάναν και Γκάτσμπι (Ο Μεγάλος Γκάτσμπι): Το ότι αυτός ο έρωτας ήταν υπερεκτιμημένος το ήξεραν όλοι εκτός από τον καημένο τον Γκάτσμπι. Η Νταίζη ήταν ένας άνθρωπος επιφανειακός, ανεύθυνος, που ενδιαφερόταν μόνο για την καλοπέρασή της και δεν μπορούσε ν' αγαπήσει κανέναν άλλο πέρα από τον εαυτό της. Ο Γκάτσμπι όμως δεν μπορούσε να τα δει όλα αυτά. Το μόνο που μπορούσε να δει ήταν αυτό που αντιπροσώπευε η Νταίζη για εκείνον: την οριστική οικειοποίηση μιας άλλης ταυτότητας, την απόλυτη καταξίωση, με δυο λόγια, το ίδιο το αμερικάνικο όνειρο.
6. Μικρός Πρίγκιπας και Τριαντάφυλλο (Ο Μικρός Πρίγκιπας): Πέρα από το ότι γενικά μας έχουν πρήξει με τον "Μικρό Πρίγκιπα", βρίσκω εντελώς ακατανόητη την προσκόλλησή του στο τριαντάφυλλο: είναι αγενές, ιδιότροπο, κάνει συνέχεια μούτρα και ανήκει σ' εκείνη την εκνευριστική κατηγορία πλασμάτων που θεωρούν ότι όλοι οι υπόλοιποι έχουν έρθει στον κόσμο για να τους υπηρετούν. Παρ' όλα αυτά, ο Μικρός Πρίγκιπας του είναι απολύτως αφοσιωμένος. Φαίνεται ότι ανήκει σε άλλη πολυπληθή κατηγορία ανθρώπων, εκείνων που ο οργανισμός τους την τραβάει την καταπίεση και χρειάζονται έναν τύραννο πάνω από το κεφάλι τους για να νιώθουν καλά. Χωρίς αυτή τη δεύτερη κατηγορία, η πρώτη δεν θα είχε καμία ελπίδα...
Σάββατο 13 Φεβρουαρίου 2016
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)















